- •2 Курстық жоба бойынша жалпы нұсқаулар
- •2.1 Курстық жобалау тапсырмасы
- •2.2 Курстық жобаның көлемі, құрамы және жасалуы
- •Мазмұны
- •Тапсырмалық мәлімет
- •3.4 Жану процесi
- •3 Бензин моторының жұмыс циклін есептеу
- •3.1 Жұмыстық заттың өлшемдерi
- •3.2 Толтыру процесi
- •3.3 Сығымдау процесi
- •3.5 Ұлғаю процесi
- •3.6 Циклдің индикаторлық көрсеткiштерi
- •3.7 Мотордың тиiмдiлiк көрсеткiштерi
- •4 Дизельдің жұмыс циклін есептеу
- •4.1 Жұмыстық заттың өлшемдерi
- •4.2 Толтыру процесi
- •4.3 Сығымдау процесi
- •4.4 Жану процесi
- •4.5 Ұлғаю процесi
- •4.6 Циклдің индикаторлық көрсеткiштерi
- •4.7 Мотордың тиiмдiлiк көрсеткiштерi
- •5 Мотордың жылу балансы
- •5.1 Жaлпы мәлімет
- •5.2 Жылу балансын есептеу
- •6 Индикаторлық диаграмманы құру
- •6.1 Жалпы мәлімет
- •6.2 Бензин моторы
- •6.3 Дизель
- •6.4 Индикаторлық диаграмманы құру әдістемесі
- •7 Мотордың сыртқы жылдамдық сипаттамасын құру және талдау
- •7.1 Жалпы мәлімет
- •7.2 Сыртқы жылдамдық сипаттаманы компьютерде есептеу тәртібі
- •7.3 Сыртқы жылдамдық сипатамасын талдау
- •8 Майлау жүйесін есептеу
- •8.1 Негізгі өлшемдер
- •8.2 Май суытқыш радиатор
- •9 Салқындату жүйесін есептеу
- •9.1 Салқындату жүйесінің негізгі өлшемдері
- •9.2 Сұйық салқындатқыш радиатор
- •Әдебиеттер
- •Мазмұны
3.5 Ұлғаю процесi
Ұлғаю политропасының көрсеткiшiн n2=1,23 – 1,30 аралығында қабылдаймыз.
Ұлғаю соңындағы газ қысымы, МПа
Ұлғаю соңындағы температура, К
Мұнан әрі бұрын қабылданған қалдық газ температурасының Tr дұрыстығын тексеру қажет, %
Ескертпе: Егер Δ шамасы 10 % асып кетсе, Tr шамасын жаңадан қабылдап, есепті қайта жасау керек.
3.6 Циклдің индикаторлық көрсеткiштерi
Индикаторлық орташа қысым, МПа
Индикаторлық диаграмманы жұмырлау коэффициентi jи = 0,95 – 0,98 деп есептеп, нақты индикаторлық орташа қысымды анықтаймыз, МПа
Индикаторлық үлестiк отын шығыны, г/кВт сағ
Циклдің индикаторлық ПӘК
шамасын
МДж өлшемімен есептейді.
3.7 Мотордың тиiмдiлiк көрсеткiштерi
Лайықталған (nном) режимдегі пiспектiң орташа жылдамдығы, м/с
Бұл жерде S – піспек жүрісі, м.
Механикалық шығынның орташа қысымы, МПа
Циклдің тиiмдi орташа қысымы, МПа
Мотордың механикалық ПӘК
Тиiмдi үлестiк отын шығыны, г/(кВт·сағ)
Мотордың тиiмдi ПӘK
Жұмыстық
көлемі
белгілі мотордың тиімді қуаты, кВт
мұнда τ – ырғақтылық коэффициенті, τ = 4.
Сағаттық отын шығыны, кг/сағ
Мотордың тиімді айналдырғыш моменті, Нм
4 Дизельдің жұмыс циклін есептеу
4.1 Жұмыстық заттың өлшемдерi
Дизельдiк отынның орташа элементтiк құрамы:
- көмiртегi C = 0,870;
- сутегi Н = 0,126;
- ерiген оттегi Ое = 0,004.
-төменгі қызу Hu = 42500 кДж/кг
1 кг отынның толық жануы үшiн қажет теориялық ауа мөлшері (массалық l0, кг, және көлемдік L0, кмоль)
Цилиндрге түсетiн ауа мөлшерi, кмоль
α – жанғыш қосындының құрамдық коэффициенті. Үрмелеу қысымы жоғары дизель үшін α = 1,8 – 2,0 аралығында қабылдауға болады.
Қоламта газдың жалпы мөлшерi, кмоль
Қоламта газ компоненттерiнiң мөлшерi, кмоль
Mолекулалық өзгерудiң теориялық коэффициентi
4.2 Толтыру процесi
Есептеуге қажет кейбір өлшемдерді – атмосфералық ауа қысымы ро = 0,1 МПа, температурасы То = 288 К, таза түсiмнiң жылыну дәрежесi ΔТ = 0 – 10 К деп aлдын-ала тұспалдаймыз.
Газ турбиналық үрмелі дизель үшін қалдық газ қысымын рr = (0,90 – 0,98)·рk, МПа, аралығында (баяу жүрісті мотор үшін рr төмендеу!), температурасын Тr = 700 – 900 К аралығында қабылдайды.
Үрмелі моторда цилиндрге түсетін ауа компрессордан өткенде қызады. Сондықтан оның температурасын анықтау қажет, К
мұндағы рк – үрмелеу қысымы (тапсырмаға сәйкес).
Таза түсiм нығыздығы, кг/м3
– ауаның
үлестік газ тұрақтысы,
кДж/(кмоль·град).
Толтыру соңындағы газ қысымы, МПа
b2+x – енгiзу жүйесiнің қарсылық коэффициенті, b2+x = 2,5–3,5;
ωен – енгiзу жүйесiндегі газдың орташа ағыны, ωен=50 – 130 м/с.
Ескертпе: ωен шамасы мотордың айналым жиілігіне байланысты: егер nном жоғары болса, ωен мөлшерін ұлғайтып алу қажет!
Қалдық газ коэффициентi
Толтыру соңындағы температура, К
Толымдылық коэффициентi
4.3 Сығымдау процесi
Сығымдаудың
политроптық көрсеткiшiн
= 1,34
– 1,38 аралығында қабылдаймыз.
Ескертпе: Осы арада және бұдан әрі белгілі бір аралықта өзгеретін шаманың орташа мөлшерін қабылдайды!
Сығымдау соңындағы қысым, МПа
Сығымдау соңындағы температура, К
