6.2 Бензин моторы

Мұндай моторда сығымдау және ұлғаю политропасы цилиндрдің жұмыстық көлемі V_h = V_а – V_с шеңберінде бейнеленеді. Ең алдымен жұмыстық көлемнің V_h өзгеру ауқымында сығымдау дәрежесінің ағымдық мағыналарын ε_х белгілеу қажет. Бұл үшін ε – 1 ауқымын 7 – 8 аралыққа бөлу керек. Мысалы, тапсырма шартына сай ε = 10,4 тең болса, ε_х мағынасы 10,4 – 10 – 9,5 – 9 – 8 – 7 – 6 – 5 –3 – 1 болады. ЖМН тұсында нүктелер жиірек орналасқаны дұрыс.

Цилиндрдегі газ қысымы индикаторлық диаграмманың ординатасы, ал жұмыстық көлем V_h немесе піспек жүрісі S абсцисса болып табылады. Демек диаграмма тұрғызу үшін аталған координаттардың ағымдық мағынасын анықтау қажет.

Абсцисса өсінде цилиндрдің толық V_а көлеміне сай ОВ, жұмыс V_h көлеміне сай АВ, откамера V_с көлеміне сай ОА сызықтарын белгілейді. ОВ, АВ, ОА – тұрақты шамалар, ал V_h өзгеруін көрсететін координата ОХ – айнымалы (ε_х мағыналарына сәйкес) шама.

АВ ұзындығын белгілі бір масштабта піспек жүрісіне сәйкес анықтайды, мм

_{Әдетте масштаб коэффициентін μs = 1 мм/мм тең, яғни піспек жүрісінің 1 мм координатаның 1 мм тең деп алады. Егер S < 80 мм болса, диаграмманы ұлғайту мақсатында μs = 0,5 мм/мм масштабын қолдануға болады.}

_{Откамера көлемін айқындайтын ОА ұзындығы, мм}

_{Олай болса, цилиндрдің толық көлемі, мм}

_{Ал өзгермелі көлем координатасы, мм}

Аралық нүктелердегі газ қысымы (2 – координата)

– сығымдау политропасы үшін

– ұлғаю политропасы үшін

Мұндағы n₁ мен n₂ – сығымдау және ұлғаю политропаларының көрсеткіштері.

Ескертпе: 1) n₁ және n₂ шамасын сығымдау және ұлғаю процестерін есептеуден алу қажет (3-тарау);

2) р_х шамасын есептеуді бір нүкте үшін ғана көрсету жеткілікті.

Есептеу нәтижелерін кестеге топтастырған ыңғайлы.

6-кесте – Бензин моторының индикаторлық диаграммасының аралық нүктелерін есептеу

Нүкте №		OX, мм	Сығымдау политропасы		Ұлғаю политропасы
				, МПа		, МПа
1 2 … … 10	ε … … … 1

6.3 Дизель

Дизельдің индикаторлық диаграммасында сығымдау политропасын салу бензин моторы үшін көрсетілген әдіспен жүргізіледі (6.2-тармақты мұқият қарап шығыңыз). Жұмыстық V_h көлемі ε_х арқылы 7 – 8 аралыққа бөлінеді. Мысалы, жылулық есептегі ε = 17 болса, ε_х мағынасы 17–16,5–16–15–13–11–8–4–1 болуы мүмкін. Әрі қарай сол әдіспен ОА, ОВ сызықтары белгіленіп, өзгермелі ОХ координаты және газ қысымы р_х табылады.

Дизельде өтетін ұлғаю процесі 2 кезеңнен тұратындықтан ұлғаю политропасын салуда өзгешеліктер бар. Ең әуелі тұрақты қысым жағдайында өтетін көлем өзгеруі табылады

мұндағы ρ – бастапқы ұлғаю дәрежесі(5-кестені қараңыз).

Ескертпе: Z'Z сызығының ординатасы р_z шамасына тең.

Ұлғаю политропасының қисық бөлігі жұмыстық көлемнің V_z – V_в аралығында салынады. Оған кейінгі ұлғаю дәрежесінің δ анықталған шамасынан 1 дейін азаюы сай келеді. Сондықтан δ – 1 ауқымын аралық нүктелерге еркін түрде болу қажет. Мысалы, δ = 12 болса, оның ағымдағы шамасы δ_х : 12 – 11,5 – 11 –10 – 9 – 8 – 6 – 4 – 1 болуы мүмкін.

Онан кейін өзгермелі көлем координаты табылады.

ОВ – цилиндрдің толық көлеміне сәйкес сызық.

Координаттық нүктелерге сәйкес газ қысымы.

Ескертпе: 1) n₁ және n₂ шамасын сығымдау және ұлғаю процестерін есептеуден алу қажет (3-тарау);

2) р_х шамасын есептеуді бір нүкте үшін ғана көрсету жеткілікті;

Есептеу нәтижелерін кестеге топтастырған ыңғайлы.

7-кесте – Дизельдің индикаторлық диаграммасының аралық нүктелерін есептеу

Нүкте №	Сығымдау политропасы				Ұлғаю политропасы
		OX, мм		px, МПа		OX, мм		, МПа
1	ε				δ
2 ... ... ... 10	1				1