- •2 Курстық жоба бойынша жалпы нұсқаулар
- •2.1 Курстық жобалау тапсырмасы
- •2.2 Курстық жобаның көлемі, құрамы және жасалуы
- •Мазмұны
- •Тапсырмалық мәлімет
- •3.4 Жану процесi
- •3 Бензин моторының жұмыс циклін есептеу
- •3.1 Жұмыстық заттың өлшемдерi
- •3.2 Толтыру процесi
- •3.3 Сығымдау процесi
- •3.5 Ұлғаю процесi
- •3.6 Циклдің индикаторлық көрсеткiштерi
- •3.7 Мотордың тиiмдiлiк көрсеткiштерi
- •4 Дизельдің жұмыс циклін есептеу
- •4.1 Жұмыстық заттың өлшемдерi
- •4.2 Толтыру процесi
- •4.3 Сығымдау процесi
- •4.4 Жану процесi
- •4.5 Ұлғаю процесi
- •4.6 Циклдің индикаторлық көрсеткiштерi
- •4.7 Мотордың тиiмдiлiк көрсеткiштерi
- •5 Мотордың жылу балансы
- •5.1 Жaлпы мәлімет
- •5.2 Жылу балансын есептеу
- •6 Индикаторлық диаграмманы құру
- •6.1 Жалпы мәлімет
- •6.2 Бензин моторы
- •6.3 Дизель
- •6.4 Индикаторлық диаграмманы құру әдістемесі
- •7 Мотордың сыртқы жылдамдық сипаттамасын құру және талдау
- •7.1 Жалпы мәлімет
- •7.2 Сыртқы жылдамдық сипаттаманы компьютерде есептеу тәртібі
- •7.3 Сыртқы жылдамдық сипатамасын талдау
- •8 Майлау жүйесін есептеу
- •8.1 Негізгі өлшемдер
- •8.2 Май суытқыш радиатор
- •9 Салқындату жүйесін есептеу
- •9.1 Салқындату жүйесінің негізгі өлшемдері
- •9.2 Сұйық салқындатқыш радиатор
- •Әдебиеттер
- •Мазмұны
4.4 Жану процесi
Молекулалық өзгерудiң нақты коэффициентi
Мұндағы μТ және γr ілгері есептелген.
Жұмыстық қосынды жанғанда бөлінетін жылу мөлшері, кДж/кмоль
– дизельдік отынның төменгі қызуы (жоғарыда берілген).
Жұмыс циклінің максимум температурасын жану теңдеуінен табамыз
Газ
турбиналық үрмелі жүрдек дизельде жану
барысындағы жылуды пайдалану коэффициентiн
лайықталған режим үшін
,
қысым көтерілу дәрежесін
аралығында қабылдаймыз.
Таза түсiмнiң жылу сыйымдылығын ауаның жылу сыйымдылығына тең деп есептейміз, кДж/(кмоль·град)
Мұндағы
.
Тұрақты қысым жағдайында қоламта газдың орташа жылу сыйымдылығы, кДж/(кмоль·град)
Тұрақты көлем жағдайында қоламта газдың орташа жылу сыйымдылығы, Дж/(кмоль·град)
Ескертпе: Компоненттер мөлшері есептеу басында анықталған!
Анықталған жылу сыйымдылығын жану теңдеуіне (1) қойсақ, ол бір белгісізі бар квадраттық тендеуге айналады, ºС
а, – белгісіз алдындағы сандар;
с – мағынасы белгілі сан.
(9) теңдеуді шешу нәтижесінде жану температурасын анықтаймыз, К
Жану процесiнiң максимум қысымы, МПа
Ескертпе: Егер рz шамасы 12,5 МПа асып кетсе, λ дәрежесін азайтып, жану процесін қайта есептеу қажет. Мұндай жағдайда жобаның түсіндірме жазбасында есептің 2 нұсқасын да көрсету қажет.
Бастапқы ұлғаю дәрежесi
4.5 Ұлғаю процесi
Кейiнгi ұлғаю дәрежесi
Қазіргі
үрмелі дизель үшін ұлғаю политропасының
көрсеткiшiн
аралығында қабылдап, ұлғаю соңындағы
газ қысымы, МПа, және
температурасын, К, есептейміз
Мұнан әрі бұрын қабылданған қалдық газ температурасының Tr дұрыстығын тексеру қажет, %
Ескертпе: Егер Δ шамасы 10% асып кетсе, Tr шамасын жаңадан қабылдап, есепті қайта жасау керек.
4.6 Циклдің индикаторлық көрсеткiштерi
Есептемелік индикаторлық орташа қысым, МПа
Индикаторлық
диаграмманы жұмырлау коэффициентiн
аралығында қабылдап, индикаторлық
орташа қысымның нақты шамасын табамыз,
МПа
Индикаторлық үлестiк отын шығыны, г/(кВт·сағ)
Индикаторлық ПӘК
шамасын МДж өлшемімен есептейді.
4.7 Мотордың тиiмдiлiк көрсеткiштерi
Лайықталған (nном ) режимдегі пiспектiң орташа жылдамдығы, м/с
Бұл жерде S – піспек жүрісі, м.
Механикалық шығынның орташа қысымы, МПа
Циклдің тиiмдi орташа қысымы, МПа
Мотордың механикалық ПӘК
Тиiмдi үлестiк отын шығыны, г/(кВт·сағ)
Мотордың тиiмдi ПӘK
Жұмыстық көлемі белгілі мотордың тиімді қуаты, кВт
мұнда τ – ырғақтылық коэффициенті, τ = 4.
Сағаттық отын шығыны, кг/сағ
Мотордың тиімді айналдырғыш моменті, Нм
5 Мотордың жылу балансы
5.1 Жaлпы мәлімет
Мотордың нақты циклін талдау отын қызуының аз бөлігі ғана иінді біліктің пайдалы жұмысына айналып, басым бөлігі шығын болатынын көрсетеді. Отын қызуын пайдалы жылуға және шығын түрлеріне бөлуді жылу балансы деп атайды. Мұндай баланс жылуды пайдаланудың тиімділігін арттыру жолдарын сараптау үшін және мотордың салқындату жүйесін есептеп, жобалау кезінде керекті мәлімет алуға қажет. Жылу балансын мотордың әртүрлі режимі үшін белгілі бір мерзім аралығында жұмсалатын отын мөлшерінің қызуына шақтап, көбінесе тәжірибелік тәсілмен анықтайды.
Жылу балансының жалпы теңдеуі, Дж/с
Qж – моторда жанатын отын қызуына тең жалпы жылу мөлшері;
Qе – мотордың тиімді қуатына барабар жылу мөлшері;
Qсал – салқындату жүйесіне берілетін жылу мөлшері;
Qr – айналымнан шыққан газбен жоғалатын жылу мөлшері;
Qшж – отынның шала жануынан жоғалатын жылу мөлшері;
Qм – майлау жүйесіне берілетін жылу мөлшері;
Qқал – жылу балансында ескерілмеген шығын түрлері (қалдық).
Жылу балансын зерделеу үшін әлдеқайда қолайлы үлестік өлшеммен (процентпен) де есептеуге болады. Онда
бұл арада
Жылу балансының теңдеуінде механикалық шығын ескерілмеген, өйткені үйкеліске шығындалған энергия кайтадан жылуға айналып, салқындату және майлау жүйесі арқылы сыртқа шығады.
