- •Басқару есебінің мәнінің анықтамасы мен функциялары
- •Басқару және қаржылық есеп жүйесінің салыстырмалы сипаттамасы
- •Басқару есебінің ақпараттық пайдаланушылары
- •4. Басқару үрдісіндегі талдаушы-бухгалтердің рөлі
- •5. Есептік ақпараттар
- •6. Басқару есебі әдістерінің негізгі элементтері
- •7. Құжаттау
- •8. Түгендеу
- •9. Бақылау шоттары
- •10. Жоспарлау функциясы
- •11. Мөлшерлеу сипаттамасын берініз
- •12. Талдау – функциясына сипаттама берініз
- •13. Бақылау – функциясына сипаттама берініз
- •14. Негізгі шығындар
- •15. Үстеме шығындар
- •16. Тікелей шығындар
- •17. Жанама шығындар
- •18. Кірістік шығындар
- •43. Басқару есебі мен қаржылық есебінің айырмащылығы неде
- •44. Контроллинг дегеніміз нені білдіреді, оның түсінігі мен ролін келтірініз
- •45. Жабдықтау - дайындау қызметі нені білдіреді
- •46. Өндірістік кызметі нені білдіреді және оған сипаттамасын берініз
- •47. Қаржылық - өткізу қызметіне сипаттама берініз
- •48. Смета (бюджет) нені білдіреді, оның сипаттамасын берініз
- •49. Мәлімет түрлері, оның басқарушылық және қаржылық есепте айырмашылығына сипаттама берініз
- •50. Өндіріс шығындары экономикалық мазмұнына қарай қалай топтастырылады
- •51. «Бірінші түсім – бірінші жөнелтілім» әдісі
- •52. Матиериалдарды есептеу кезінде қандай әдістер пайдалынады
- •53. Өндірістік мекемелерде шығындардың пайда болу орны туралы сипаттама берініз
- •54. Экономикалық ақпарат түрлері мен оларға сипаттама берініз
- •55. Бухгалтер-талдаушының міндетті іс-қызметіне сипаттама
- •56. Өндірістік шығындар есебінің тапсырыстық әдісі
- •57. Шығындарды топтастыруға сипаттама берініз
- •58. Есепті кезең қатысына орай шығыстар екі категорияға бөлінеді, оларға мысал ретінде сипаттама берініз
- •59. Ағымдағылар шығындар, оларға жатқызатын шығындарға сипаттама берініз
- •60. Бір жолғылар (бір мәрте) шығындарға не жатқызылады
- •66. Массалық өндіріске сипаттама берініз және қай өндіріс салаларында пайдаланады
- •67. Сериялық өндіріске сипаттама берініз және қай өндіріс салаларында оны пайдаланады
- •68. Калькуляция, оның түсінігі мен объектілері
- •69. Үстеме шығындар, оны есептеу жүйесі
- •70. Өнімнің (қызметтің, жұмыстардың) өзіндік қүнын әзерлеу процессі
- •71. Өндірістің әр фазасы, кезеңі бойынша шығындар есебін және өнімнің өзіндік құнын анықтау қандай әдіспен жүргізіледі, оған сипаттама берініз
- •72. Басқару есебін жүргізу тәртібі
- •82. Стадиялық Әдіс
- •85. Басқарушылық есептің түрлері, олардың сипаттамасы
- •86. Стратегиялық есеп, оның сипаттамасы мен ерекшілігі
- •87. Нормативтік әдістің міндеті мен негізгі мақсаты
- •88. Барлық стандарттарды үш деңгейің атап көрсетініз және оларға сипаттама берініз
- •89. «Стандарт-кост» жүйесі
- •1. Баға деңгейін есепке алумен байланысты:
- •2. Қуаттылықты пайдалану деңгейіне байланысты:
- •90. «Директ-кост» жүйесі
14. Негізгі шығындар
Негізгі шығын - технологиялык процеспен тікелей байланысты шығын.
Тек негізгі шығындар мен айнымалы шығындар ғана запастармен шығарылған өнім бағасына енгізілуі керек.
Негізгі шығын нормасы - ұзақуақты бойы өзгеріссіз қалатын тұрақты шығын.
15. Үстеме шығындар
Үстеме шығындар - өндірісті басқарумен және қалпында ұстаумен байланысты шығындар.
Үстеме шығындарға: машиналар мен механизмдерді пайдалану шығындары, негізгі құралдарды жөндеу шығындары, жылу, энергия, жарық, аренда, қызмет көрсетуші персонадардың еңбек ақылары және т.б шығындар жатады.
Үстеме шығындардың құрамына мыналар енеді:
- өндірістегі инженерлік-техникалық қызметкерлердің еңбекақылары және одан аударымдар, негізгі өндіріс жұмысшыларының қосымша еңбекақылары және одан аударымдар;
- негізгі өндіріс құралдары мен уақытша құрылыс нысандарының ағымдағы және күрделі жөндеу шығындары;
- өндіріс жұмысшыларын санитарлық - тұрмыстық қамсыздандыру шығындары;
- еңбекті қорғау, техникалық қауіпсіздендіру шығындары;
- өндіріс орындарындағы жұмысты ұйымдастыруға байланысты шығындар;
- үстеме шығындар нормасында есепке алынбаған, бірақ үстеме шығындарға жататын шығыстар.
Жанама шығындар нақты объектісі белгісіз болған жағдайда үстеме шығындарына жатқызылады.
Үстеме шығындар екі топқа бөлінеді: жалпы өндірістік және жалпы шаруашылықтық.
Өндірістік үстеме шығындар – бұл өндірісті ұйымдастыруға, қызмет көрсетуге және басқаруға байланысты шығындар. Олар өндірістік бөлімшелерде – учаскелерде, цехтарда, өндірістере, қайта бөлісуде пайда болады. Осы шығындардың мақсаты, сипаты мен атқарымдық ролі тікелей өндіріспен байланысты. Өндірістік үстеме шығындар құрамына енетіні-жабдықтарды күтіп ұстау, пайдалану шығындары, өндірістік мақсаттағы құрылысты, ғимараттарды басқару және күтіп ұстаудың цехтық шығындары т.б.
Өндірістік емес үстеме шығындар басқару функциясынан туындайды, оның өзі сипаты, қолданылуы және рөлі бойынша өндірістік функция мен өндірісті ұймдастыру функциясынан өзгешеленеді.
Кәсіпорынның басқа барлық шығындары секілді, үстеме шығындар басқару мақсатына байланысты басқару есебінде қарастырылады. Материалдық-өндірістік қорларды бағалау үшін ең алдымен өндірістік үстеме шығындарды бөлу тәртібі маңызды, яғни дайын өнімдер мен аяқталмаған өндіріс арасын және өнім түрлерін бөлу.
Халықаралық басқару есебін ұйымдастыру тәжірибесінде өндірістік үстеме шығындарды бөлу бірнеше кезңде өтеді.
Бірінші – негізгі өндірістік және қызмет көрсететін бөлімшелер арасында үстеме шығындарды бөлу. Оның негізгі мақсаты - өзінік құнды қалыптастырудың себеп-салдарына тікелей байланысты әдісті таңдау.
Екінші кезеңде – қызмет үлесіне сәйкес өндірістегі қызмет көрсететін бөлімшелерге үстеме шығындарды қайта бөлеі, оларды жеткізуші бөлімшелерге қызмет көрсететін тұтынушы бөлімшелер алады.
Үшінші кезеңге бөлімше үшін әдісті таңдау әртібі және үстеме шығындарды бөлу ставкасын есептеу енгізіледі. Негізгі мақсаты-әртүрлі бөлімшелер өндіретін өнім тапсырыстары мен түрлері шығындарын бөлу.
Төртінші қорытынды кезеңде үстеме шығындарды тапсырысбойынша бөлу болып саналады. Әрбір тапсырыс, өнім түрлері бойынша, тапсырыс жөнінде жұмысты орындауға жұмсалатын әрбір бөлімшенің жұмыс уақыты анықталады.