28.Естин негизги турлерине сипаттама

Ес – күрделі психикалық процесс. Ол айналамыздағы бізге әсер етуші дүниені, ондаған заттар мен құбылыстарды нервмізде сәулелендірудің айрықша бір түрі. 1) Қимыл - қозғалыс есі дегеніміз - адам жасаған қимылдарды есте қалдыру мен қайта жаңғырту. Бұл ес қимылдық дағдылар мен әдетті қозғалыстар жасаудың негізіне алынады. Барлық тұрмыстық, спорттық және еңбек дағдылары қимылдық ес арқасында қалыптасады. 2) Эмоциялық ес немесе сезім есі адамның басынан кешкен сезімдерін есте ұстайды. Естін бұл түрі туралы К. С. Станиславский: «Сіз бастан ӛткен жайтты еске алғанда қызарып, бозаруға қабілетті болсаңыз, баяғыда ӛтіп кеткен бақытсыздық жайлы ойлауға қорықсаңыз сізде «сезіну есі немесе эмоциялық ес болғаны» деп жазды. 3) Сӛздік- логикалық немесе мағыналық ес – бұл сӛз формасында айтылған айтылған ойды есте сақтап және ұстап, кейін қайта жаңғырту. Естің осы түрі кӛбінесе философтар мен математиктерде жиі кездеседі. 4) Бейнелендіру немесе елестету есі адамдардың түрлерін, табиғат суреттерін, жиһаздарды, музыкалық әуендерді, иіс, дәмдерді есте сақтауға, қайта жанғыртуға кӛмектеседі.

29.Балларда есте сактау жане оны тарбиелеу жолдары

балалардың есте сақтау қабілетін дамытудың тәсілдері мен жолдары қаралады. Есте сақтау қабілеті – бір-бірімен байланысты бірнеше жеке үрдістен тұратын күрделі психологиялық үрдіс. Есте сақтау қабілеті адамға қажет. Ол оған өмірлік тәжірибені жинақтауға, сақтауға және кейін де пайдалану мүмкіндігін береді. Білім мен дағдыларды бекітудің бәрі есте сақтау қабілетінің жұмысына жатады. Осыған сәйкес психологиялық ғылым алдында есте сақтау қабілеті үрдісін зерттеу бөліміне енетін бірқатар күрделі мәселелер тұр.

Бүгінгі күнде есте сақтау қабілетін зерттеумен түрлі: психология, биология, медицина, генетика және тағы басқа да ғылым өкілдері айналысады. Осы ғылымдардың әр қайсысында есте сақтау қабілетінің теориялары бар: психологиялық (Г. Эббингауз, К. Левин, П. Жане), биогенетикалық (И.П. Павлов, И.М. Сеченов), физиологиялық (Л.С. Выготский).А.А. Смирнов пен П.И. Зинчеконың зерттеулері есте сақтау қабілетін үрдіс ретінде қарастырып, есте сақтау қабілеті баланың мағыналы қызметі ретіндегі жаңа және маңызды заңдарды ашты. Есте сақтау қабілеті қандай да бір жеке функциямен емес, ол тұлғамен, оның ішкі дүниесі, қызығушылықтары, ынтасымен тығыз байланысты. Сондықтан даму мен жетілу баланың дамуымен қатар жүреді.

30.Естин психологиялык теориялары

Психологиялық теория. Психологиялық теория негізінде назар не объектіге немесе

субъектіге аударылады. Психологиялық процесстер жеке элементтерге бөлінеді. Ал кейін олар санада ассоциация заңына байланысты қайтадан бірігеді.

Ассоциацияның 3 түрі бар:

1)Іргелестік – бір-біріне іргелес жатқан заттар мен құбылыстардың біреуін қабылдаса екіншісі өзінен-өзі еске түсіреді.

2)Ұқсастық ассоциация – бұл ұқсас сипатты екі құбылысты біріктіреді.

3)Қарама-қарсылық – бұл қарама-қарсы екі құбылысты байланыстырады.

II. Физиологиялық теория. Естің физиологиялық теориясы Павловтыңжоғарғы нерв қызметінің заңдылықтарымен байланысты. Есте сақтау бұл нерв системасының мидың иілімділігіне байланысты болады. Мидың иілімділігі өзгермейтін бірқалыпты қасиет емес. Ол түрлі жағдайларға байланысты не жақсару не нашарлауы мүмкін. Ми иілімділігінің көрсеткіші бұл ми шарының қабығында уақытша нерв байланысының құрылуы, олардың көп уақыт сақталуы және тез жеңіл түрде жалдануы болып табылады.

III. Физикалық теория. Бұл теория бойынша нерв импульстері, нерв клеткалары арқылы өткенде өзінен кейін физикалық із қалдырады. Адамның ми қабығында қозулар тізбек бойымен айналып жүреді. Іздердің сақталуы қозудың бір нерв клеткасы екіншісіне өткенде оның ұзақ уақыт сақталуымен сипатталады. Осы теория бойынша шоктык жағдай қозудың шеңбер арқылы өтуін бұзады. Ол іздің жоғалуына әкеледі. Ал іздер тек қозудың өтуіне байланысты сақталады.

IV. Биологиялық теория. Іздердің сақталуы биологиялық өзгерістермен байланысты. Есте сақтау процессі екі сатылы болады:

1.Нерв системасында қысқа мерзімді электрохимиялық реакция пайда болады. Бірақ ол нерв клеткаларында күшті физиологиялық өзгерістерді көрсетпейді .

2.Бірінші сатының негізінде биологиялық реакция пайда болады. Ол РНК – қышқылымен байланысты.

Бірінші саты бірнеше секундқа немесе бірнеше минудқа созылады. Ол қысқа мерзімді есте сақтаудың негізі болып табылады.

Екінші саты бұл ұзақ мерзімд есте сақтаудың негізі болып табылады

31.

балларды тест адиси бойынша зерттеу

сынақ сауалнама құрамында бірқатар мәселелер, судьяның жауап психологиялық қасиеттер сол тест. Сыналатын тиісті тапсырма сериясын сұрайды болуын немесе болмауын анықтайтын орындау негізінде жұмыс орны оның мінезіне (жеке қасиеттер) дамыту дәрежесі.

артықшылығы стандартталған тестілер, оларды ажырата білу болып табылады өтініш (қатысты әзірленген стандартталған тест сериясы адамдардың әр түрлі жас топтары, білім деңгейі, тәжірибесі мен мамандық). Сандық алуға стандартталған тестілердің көмегімен тест психологиялық қасиеттерін ауырлығына салыстыруға болады бағалау, көпшілікке олардың өрнек.

кемшілігі стандартталған тестілер ықпал ету мүмкіндігін анықтау болып табылады тестілеу нәтижелері бойынша тест сәйкес бекітіледі жеке тұлғаның сипаты қасиеттер. Бұл мүмкіндіктер болса, ұлғайту оқушылар тест мазмұнын білу, сондай-ақ мінез-құлық және зерттеу бағалау әдістемесі адамның психологиялық қасиеттері.

Тағы бір кемшілігі стандартталған тестілер қамтамасыз ету қиындық анықтау болып табылады тестілеу барысында тест жеке көзқарас. Адамдар A.G.Shmelev пайда азайтылды сабырлық, өзін-өзі бақылаудың жекелеген заң бұзушылықтар, олар қателер туралы алаңдатты бастайды олар үшін қарапайым сұрақ. Тапсырма - тест осындай реакция көруге уақыты ол тек білікті және адал экспериментатор мүмкіндік береді.

белгілі бір жағдайларда, стандартталған тест (тестілер, сауалнама және тест тапсырмалары) пайдалану болып ғана сай емес. Бұл пәндер емес жасады жағдайларда қолданылады теріс тұлғалық ерекшеліктері мен себептері бойынша мойындауға құлықсыз немесе олардың қатысуын тану үшін ғана емес. Осы жағдайларда, жүгінбей проекциялық сынақтардың пайдалану.