Тасымалдың өзіндік құны.

1. Техникалық шығындар-өндіріс пунктінен тұтыну пунктіне жүкті жеткізу тәсіліне байланысты болады.

Шығындар келесі топтарға бөлінеді:

1. Жылжымалы құрамға қажеттілікті азайтуға байланысты жүкті тасымалдауға байланысты шығындар (ағашты іріктеу,жүкті қаптау,орналастыру т.б)

2. Жүк партиясын қоймаға жинауға байланысты шығындар

2.Магистральды қөлік түріне жүкті жеткізуге және коммерциялық операцияларды орындауға байланысты шығындар (тиеп- түсіру)жолдардың күтімін қамтамасыз ету,жолдарды пайдалану ,ашық жылжымалы құрамда жүктерді бекітуге байланысты шығындар.

3.Магистральды көлік түрімен жүк тасымалдауға байланысты шығындар (бастапқы және соңғы операцияларды орындауға және бос қайтуға байланысты)

4.Магистарльды көлік түрінен жүк қабылдаушының мекен жайына байланысты шығындар.(тиеп -түсіру шығындарын қоса).

Тасымалдаумен байланысты барлық шығындар шартты түрде келесілерге бөлінеді:

1. тұрақты

2. тұрақсыз

3. тиеп-түсіру жұмыстарының шығындары

4. жолға байланысты шығындар

Пайдалану шығындары жанар – жағармайдың қосалқы бөлшектердің, жабдықтардың әрекетті толайым бағаларына және жалақының тарифтік ставкасына байланысты есептелінеді.

Шағын деңгейіне келесілер әсерін тигізеді.

1. Жүк ағымының көлемі.

2. Тасмал ұзақтығын жүкпен және жүксіз жүру бағытын анықтайтын тасмалдау туралымәліметтер.

3. Жылжымалы құрамның паркіне әсер ететін жүк ағымның құрлымы, жүк көтерілімдіктің және сиымдылықтың қолдану деңгейі.

4. Жалақы жанармай, электроэнергия қолданудың әр түрлі деңгейін қарастыратын географиялық байланыс ауданы.

5. Ағымдышығындарды есептеуде басқа да қосымша факторларды ескереді:

Тж:

1. 1жоды және 2 жолды линияда тасмалдау ерекшеліктері.

2. Тарту құралының түрі.

3. Жолдың профильі (тігінен және көлденеңінен).

4. Поеъзд салмағы және сапасы.

Өк:

Өзеннің тереңдігі, өзенағысының жылдамдығы, кеменің қозғалыс бағыты (ағыс бағытымен және ағысқа қарсы) каналдардан өту кезіндегі шлюздердің саны, кеменің түрі (самоходный не с)кеменің жүк көтерімділігі, порттың санаты.

Ак:

Жылжымалы құрамның сипаттамасы, ауа райы және жол жағдайлары, жүк ерекшелігі.

Авто көлігінде пайдалану шығындарының өсуіне әсер етеді:

1. Отын бағасының өсуі

2. Жүргізушілердің жалақысының өсуі

3. Майлау,пайдалану шығындарының өсуі.

4. Автокөлік бағасының өсуі

Автомобиль көлігінде тасмалдаудың өзіндік құны шығындарының статьялары:

1. Жанар – жағармайға кететін шығындар.

2. Жүргізушілердің, кондуктордың еңбек ақысы.

3. Майлау материалдарына кететін шығындар.

4. Техникалық күтім және жөндеу жұмыстарының шығындары.

4.1) жөндеу жұмыстары бойынша жұмысшылардың еңбек ақысы.

4.2) пайдалану материалдары (қосалқы бөлшектер) шығындары.

5. Шиналарды ауыструға және жөндеуге кететін шығындар.

6. Жылжымалы құрамның амартизациясы.

7. Накладные расходы.

7.1) инженерлі техникалық қызметкердің еңбек ақысы.

7.2) кәсіп орынды басқару апаратына кеттін шығындар.

7.3) ғимараттарды құрылғыларды жөндеудің шығындары.

Мұнда: 1,2,3,4,5,6тасмалдаудың жүрісіне байланыстыауыспалы шығындарға жатады.

2 статья шартты түрдетұрақты шығындарға жатады.

7 статия тұрақты шығынға жатады және ол тасмалдау жүрісіне байланысты емес.

Жүргізушілердің еңбек ақысы келесі формуламен анықталады:

ЗПв=(Чт* Q+Jткм* Р)*1,5.

Чт – бір тонна кмге есептелген еңбек ақының ставкасы (таривті ставка)

1,5 – еңбек ақыға қосылатын әр түрлі косымшалар

Ауыспалы шығындар

Спер = Cкм*Lобщ

Сауыс=Cкм*Lжалпы

Скм – 1км-ге кететін шығындар нормасы

Тұрақты шығындар

Спос=Cач*Aчр

Стұр=Cас*Acж

Сач – 1авт, сағатқа келетін шығындар нормасы

АЧ - жұмыстағы авто сағат

Жиынтық шығындары

Сэкс= ЗПв+Спер+Спос

Спайд=l Ажүр+Саут+Стұр

Жалға қатысты шығындар автомобиль колігінен баска барлық көлік түрінде есептелінеді

Сжол=С1км*Lжалпы

C1км -жолды жөндеуге немесе жол құрамына кететін шығындар

Ең ұтымды колік түрін таңдауға арналған пайдалану шығындарын есептеудің блок схемаы

АК ТК ӨК

1) Таривтік ставкаларға байланысты жүргізушілердің еңбек ақысын анықтау

2) 1км.ге кететін шығын нормаларына байланысты ауыспалы шығындарды анықтау

3) Жылжымалы құрамның 1сағ.жұмысына кететін шығындардың нормасна байланысты тұрақты шығындарды анықтау

4) Берілген жүкті тасмалдау көлеміне байланысты жыйынтық пайдалану шығындарын анықтау

5) Көліктік өнімінің бірлігін есептеу

6) Шығындық ставкалардың өлшемін салыстыру

7) Өнім бірлігіне кететін минимум пайдалану шығындарының критериі бойынша көлік түрін таңдау.

Тасымалдау процесіедегі пайдалану шығындарының құрамы

Сэкспл=Спайд	АК	ТК	ӘК	ӨК	ТеңК	ҚК
1)Жүкті тасмалдауға дайындық	-	-	-	-	-	-
2)АК-нен магистральді көлікке тиеп-түсіру және қайта тиеу	-	-	+	-	-	+
3)Жылжымалы құрамның тиеп-түсіру кезіндегі бос уақыт	+	+	+	+	+	+
4)Қозғалысқа кеткен шығындар	+	+	+	+	+	+
5)Қатынас жолдарының қалыпты жағдайларын қамтамасыз ету	-	+	+	+	+	+
6)Тасмалдау кезіндегі жүктің бүлінгеніне, жоғалуына шығындарының орнын толтыру	+	+	+	+	+	+

«+» көліктік ұйымдармен ескерілетін шығындар

«-» көліктік ұйымдармен ескерілмейтін ұйымдар

Тасмалдаудые өзіндік құны көлік жұмысын сипаттайтын маңызды және ортақ көрсеткіші болып табылады.

Тасымалдаудың өзіндік ұұны көлік ұйымының келесі шығындарынан тұрады:

1)өндіріс процесі кезінде өндіріс құралдарын қолдану (майлау материалдары,жанар жағармай, шиналар, қосалқы болшектер және т.б)

2)еңбек құралдары.

3)еңбек ақысы

Тасмалдаудың өзіндік құны көлік ұйымының бір көлік өніміне кететін пайдалану шығындары

Sт= Спайд/Q

Sт.км=Спайд∕P

Sт-1т. жүк үшін

Sткм 1ткм

Пайдалану шығындары тасмалдау процесімен байланысты көліктік ұйымның және жүк иесінің шығындарынан тұрады.

Ұйымның шығындарын шартты түрде екіге бөледі.Тұрақты және ауыспалы шығындар.

Кәсіпорынның тұрақты шығындарын 1т-ға немесе 1авто.сағат жұмысқа нормалдау қабылдаған.

Sт=[тг/т]

Sткм=[тг/ткм]

S=Ст+Сткм*l

Кез-келгенндік баға құрастыру жүйесінде өнімнің өзіндік құны таривті анықтаудың негізі болып табылады .

Өнімнің өзіндік құнын бағаның ең төменгі шегі деп қарастыруға болады.

Тасмалдау қызметін өзіндік құнынан төмен сату кәсіпорынға салынған шығындарды қайталауға мүмкүндік бермейді.