Жүк тарифтері

Әр түрлі көлік саласының түрінде тарифтерді қалыптастыру, ең алдыменен жүк түріне байлансты. Сондықтан барлық көлік саласындабірыңғай жүктердің бірыңғай тарифті-статистикалық номенклатурасы болады. Оының ішінде көлік құралының жүк көтрімділігін ескерумен бірге жүк классы, көрсетіледі.

ТЖК: жүк тарифі келесі көрсеткіштерге байланысты есептеліеді (бөлінеді ) класс, жүк саны және ерекше белгілері (сұйық, қатты), тасымалдау қашықтығы, жөнелту түрі (вагонмен, ұсақ, контейнерде және тб) және де қатнас түрі, тарифті схеманың номері, вагонды жинау шығындары, жүкпен ілесіп жүру, сақтау және с т.б. сол сияқты операциялар.

АК: - келісілдген (сдельный) тасымалдау қашықтығына байланысты1 т жүк үшін анықталады.

- 1 Автотонна-сағат ақылы автотонна сағат және әрбір км жүкпен жүріске

- уақыт ішінде (повремененный) әрбір км жүріске, жүккөтерімділігіне байланысты көлік құралын қолдану

- км есептеу бойынша – КҚ жүк көтерімділігне және километражына байлансыт

- келісім бойынша – тапсырушының талаптарына байлансты ерекше жағдайда.

Ішкі су көлігінде тарифтер еркін, 1 т жүк үшін анықталады. , жүзу ауданына және қашықтығына байлансыты, жөнелту партиясына (қайық, жиынтық, ұсақ), бастапқы және соңғы операциялар ставкасына, тиеп түсіру операцияларына, өлшеу, сақтау,

Теңіз көлігі:Жүк және жүзу түрлеріне (шет елдік немесе каботажды) қатынас түріне, теңіз бассайдерінің аймақтық табиғаттық климаттық ерекшеліктеріне, ЖҚ түріне (рефлережатор, ролкер, лихтер)

Әуе К: еркін келісілген тариф қолданылады.

ҚҚ әрбір құбыр желісіне жеке анықталады, әртүрлі шығындарға байлансты.

Қазіргі кезде кез-келген экономикалық жүйеде баға өлшеу,реттеу жане ынталандыру қызметін атқарады

Бағалардың бірнеше негізгі түрлері:

1. Толайым баға

2. Сатып алу бағасы

3. Тапсыру бағасы

4. Бөлшектеп сату бағасы

5. Көліктік тарифтер

Негізгі толайым бағалар 2 түрге бөлінеді:

1. Кәсіпорынның толайым бағасы

2. Өндірістің толайым бағасы

Кәсіпорынның толайым бағасы бойынша кәсіпорын өнімі сатылады

Өндірістік толайым баға бойынша сату органдары,кәсіпорынның өнімін әр түрлі тұтынушыларға сатады.Бұл бағаға кәсіпорынның толайым бағаларына қосылатын элементтерден басқа сонымен қатар айналым шығындарымен өндірістің сату ұйымдарының пайдасы кіреді

Бөлшек бағала бойынша өндіріс өнімі мемлекеттік,акционерлік,коперативтік, қала жане ауыл сауда желісі арқылы сатылады.Оның құрамына кәіпорынның жане өндірістің толайым бағаларына келтірілген элементтерден басқа бағаға қосылатын салық.Айналым шығындары жане болшектеп сатудан түскен пайда кіреді.

Өндірістік толайым бағасы кәсіпоры техникалық элементтерінен басқа өндірістің сату ұйымдарының шығындары мен пайдасы да кіреді.

Сонымен қатар сатып алу жане тапсыру бағалары болады. Олар тек қана халық шаруашылығының өніміне анықталады.

Көліктік шығындар өнімнің барлық толайым бағалар түріне қосылады.

Тариф көлік өнімінің бағасы болып табылады

Тарифтер заттық түрі жоқ жүктермен жолаушылардың орын алмасуы мен анықталады. Тарифті құрастырудың негізгі тасымалдаудың өзіндік құны болып табылады

Осыған байланысты тарифтің құрамдас 2 бөлігі болады:

1.бастапқы жане соңғы оперециялар бойынша шығындардың орнын толтыру

2.қозғалыс операцияларының шығындарының орнын толтрыру бойынша

Тарифтік төлім негізін тасымалдау қашықтығы біріңғай жөнелту өлшемі, жүктің көліктік сипаттамасы арнайы жылжымалы құрамды қолдану аймақ бойынша тасымалдауды орындаужы құрайды.

Тарифті құрайтын бөлшектерге материалдар,жанармай,электроэнергия шығындары,амартизациялық шығындары,еңбек ақыға байланысты шығындар қосылады

Тарифтер тасымалдау түріне айланысты:

1.жүк жане жолаушы

2.жалпы

3.ерекше

4.арнайы

5.уақыт бойынша жане т.б

Жүк жане жолаушы тарифтері қатынас түріне байланысты қала,қала аралық,халықаралық болып бөлінеді.Қозғалс жылдамдығына байланысты тарифтер:қарапайым,жылдам,жолаушылық экспресболып бөлінеді.Жөнелту түріне байланысты тарифтер ұсақ вагон бойынша кеме бойынша болып бөлінеді.

Сонымен қатар көліктік тарифтер келесідей болуы мүмкін:

1.мемлекеттік

2.аймақтық

3.салалық

4.еркін

5.келісім бойынша

6.контрактілік

7.конфидукциалды

7 тақырып. Жолаушы тасымалдаудың тарифтері.Жолаушы тасымалдау тарифтерінің басқа тариф түрлерінен ерекшеліктері. (8 апта).