3. Жартылай тиркемелі цистерналар және вагон цистерналар

3.1 Автомобильдің үйлесімдік схемасын негіздеу

Сiңетiн және бастырмалатқыш палар - түтiкше қосылу үшiн штуцер қысым ие болады - сорғыш жең.  Штуцер сiңетiн және шынжырша тұрба бекiтiлген жабық бiтеуiштермен автокөлiктiң көлiк жағдайында арынды құбыршектер. Орнатылған тор сорғыш түтiкте - бойымен кедергi келтiретiн сүзгi - құлау оның жұмысының жанында бөтен бұйымдары тойғанша емген. Ажырамалы қосылыс майдан төсем ығысып орын босатқан - бензинге шыдамды резеңке. Төсем және резеңке шлангтерi герма ығысып орын босатқан – тартумен орналасқан.

1.5-сурет-Автомобиль-цистерна АЦ-4, 2-53А:

1 - от сөндiргiш; 2 - автокөлiктiң шассию; 3 - цистерна; 4 - қылтаның қақпағы; 5 - баспалдақ; 6 - жеңдер үшiн қаламсауыттар; 7 - құбырмен тұндырғы; 8 - электр жабдыққа; 9 - цистернаның бекiтуiнiң элементтерi;

10 - гидравликалық жүйенiң құбырлары; 11 - жермен жалғау тiзбегi;

12 - тұншықтырғы; 13 - штуцер «газды байлам»; 14 - пломба; деңгейдiң

15 - рейкалық көрсеткiшi; . 16 - тыңыс клапаны; 17 – алаң

Штуцер сiңетiн және қысым түтiктерiн жүргiзушi қосылу бойымен жинақтау жұмысылары, бiрдеңе етiп тiреле - сорғыш жең және бiр жұмыс орынынан ысырмаларымен басқару орындауға рұқсат берген автокөлiк сол жақта алып шыққан. Атқарылған жазудың ысырмаларының сермерлерiнде басқару ыңғайлы болу үшiн цистернаға және цистернадан болуы тиіс.

16-сурет-Тіркеме-цистерна ПЦ-6,7-8925:

1— тiрек; 2 - тiркенiң жетегi; 3 - тәсiл үшiн құбыр және мұнай өнiмiнiң беруi; 4 - Дуоның ысырмасын жәшiк - 70; 5 - от сөндiргiш; 6 - деңгей қалтқылы көрсеткiш; 7 - цистерна; 8 - қылта; 9 - тыныс клапаны; 10 - толтырудың шектегiшi; 11-бүйiр жәшiк; 12 - жерге тұйықтаудың сынасы; 13 - жерге қосу құрылғысы; 14 - жең үшiн қаламсауыт; 15— шасси; 16 - құбыр тұна қосылған; 17 – шынжыр

Тiркеме-цистерна - (2- сурет) ПЦ-6,7-8925 топтасымал үшiн тығыздық 860 кг/м3 тен аспайтын құюға арналған және қысқа мерзiмдi оның сақтауы. Автокөлiктiң буксируетсясы тiрке-цистерна цистерналарымен АЦ-8,5-255Б   и мұнайқұятын ТЗ-8-255Б. Технологиялық жабдық, тiрке  құрастырылған шассиге МАЗ - 8925, цистернадан, арматурамен құбырлары, пневмо жүйенiң құбырлары тұрады, электр және өртке қарсы жабдық. Цистерна жапырақ атқарылғаны калибрлелген iшкi бет оныны бол |стать мырыштаған. Отынның деңгейi, толтырудың шектегiшi орнатылған толқын тосқыш, қалтқылы көрсеткiштi цистернада. Жайғастырылған қылта цистерна жоғарғы бөлiмiнде, төменгi - тұндырғы. Қылтаның қақпағында егер- мещены қарау және құйма люктер. Жапқыш арматурамен басқару цистерна арқа жайғастырылған шкафтан жүзеге асады. Автошанаш технологиялық жабдық. Жағдай әйтеуiр ол құю мойыны бар цистернаны, тыныс клапанын қосылады

Мысалы, АЦ-4,2-53А—автомобиль-цистерна көлiк, номи  ең аз ақшалай сыйымдылығымен, ГАЗ-53А. автокөлiгiн шасси  Ц әрiптерiмен қатар және ТЗ обозначелердi қолданылады: ЦЗ - цистерна.  М3 - май құюшы. Арнаулысы жаза басқан - түрiндегi тасылатын жүктердi: М - май, - арнайы сұйықтық су - спирт, СЖ. Мысалы, ЗСЖ - 66 автокөлiктiң шассиге арнайы сұйықтықтармен жанар май құятын Газ- 66. Автошанаштарды белгi, басқа министрлiктермен , күрделi құрылымнан астам ие болады. Мандандырылған жылжымалы құрамның толық индексациясы тиiстi мекемелiк құжаттарда алып келедi. Автокөлiк - цистерна мұнай өнiмдерiнiң тасымалы үшiн. Мұнай өнiмдерiне мұнай базаларыдан тұтынушына дейiн қазiргi уақытта қай автокөлiк шандарындағы негiзiнде тасылады, мақсатты мағыналарға ие болған және (автомобилдiк бензин, дизель отыны, масел, мовтың битiне) түр мұнай өнiмiнiң тасымалы үшiн ылғи бiр үнемi пайдаланатын.

Жанар май құятын қарақұйрық цистернасы бiр мүмкiн тұрсын немесе екi секцияларды. Эллиптиялық пiшiн жолда автокөлiктiң орнықтылығын жасайды, себебi орнынан түсiр төмен бүкiл салмақты.

17-сурет-ГАЗель втомобиль цистернасы

Термоизоляциясы мұнай өнiмдерiне қоршаған орта температураның әсердi кедергi келтiредi. Iшкi бөлiк тот баспайтын атқарылғаны бол |статьқан. Мұнай өнiмдерiнiң құйылысы бөлiмдерден құбыр алып шығатын цистерна арқада жүзеге асады. Құралдандырылған Газ АТЗ ЖТОға басқа машиналардың соққылары мүмкiн сақтайтын қорғаныстық бөлiмнiң цистернасының артқы қабырғасы. Бөлiм бұл да үшiн тапаншалар орналасатын қосылған.

АЦ-4,2-130 4-суретте автокөлiк ЗИЛ- 130 шассиіне құрастырылған. Тағайындау және қолдану аясы ұқсас. Жанармайтасушы айырмашылық ерекшелiгi болады, оны зарық не жетiлдiрiлген жабынмен жол-жөнекейлер мұнай өнiмдерiнiң бiр жағынан жiберуi үшiн арналған.

18-сурет-Автомобиль-цистерна АЦ-4,2-130

1 - автокөлiк ЗИЛ- 130 шассиі; 2 - цистерна; 3 - қосалқы доңғалақ: қылтаның қақпағы; 4 - жең үшiн қаламсауыт; 6 - рама; 7 - электр жабдық;

8 - цистернаның бекiтуiнiң түйiндерi; 9 – буфер; 10 – шашыратқыш;

11-маховик ысырмалары. 12 - гидравликалық жүйе; 13 - насос от сөндiргiш; 14 - жермен жалғау тiзбегi; 15 - жерге тұйықтаудың бекiтуiн арналған болт; 16 – тұншықтырғы

Автокөлiк – цистерна МАЗ - 500А . Автокөлiк - қатты жабынмен 86 г/см3 одан аса емес, жол-жөнекейлер тығыздықты мұнай өнiмдерiнiң бiр жағынан жiберуi үшiн арналған цистернасы. Автокөлiк МАЗ - 500А шассиіне орнатылған: цистерна, қосалқы доңғалақ, өртке қарсы жабдық және ҚБҚ үшiн жәшiк. Калибрлелген эллиптиялық пiшiн цистерна. Цистернада қылта ие болады және тұндырғы. Жабдықта құйма люкпен, тыныс клапанын қылтасының қақпағы және деңгейдiң көрсеткiшiмен рейкалы түрiндегi. Одан басқа, деңгейдi бұрышшы ие болады.

Цистерна алтысы бүйiр брусьелерге орнатқан сегiз тiректерi болады, және үзеңгiлердiң рамасын лонжеронға қатты бекiнедi, ал екi алдыңғы шасси лонжерондарға серiппелi амортизатор арқылы бекiнедi. Сақтау үшiн және Дуоның бензинге шыдамды жеңдерiн бiр жағынан жiберу - 65;жабдықта қаламсауыттармен автокөлiгi мм, ал қызмет ету ыңғайлы болу үшiн бүйiр ие болады. баспалдақ және қылтаның аймағында металлдық алаңдар.

19-сурет-Автомобиль-цистерна АЦ-8-500АЭ:

1 - дайындалған шасси; 2 - жиындағы цистерна; 3 - қылта; қылтаның қақпағы; 4- деңгейдiң көрсеткiшi; 5 - қақпағы бар цистернаның люгi; 6-тынысы тойтарыл; 7-таңбалау кесте; 8 - жең үшiн қаламсауыт; 9 - үзеңгi; 10 - жерге тұйықтау үшiн шынжыр; 11 - баспалдақ; 12 - құбырдың сорпаға шығару: 13 - ҚБҚ жәшiк

Цистерна алтысы бүйiр брусьелерге орнатқан сегiз тiректерi болады, және үзеңгiлердiң рамасын лонжеронға қатты бекiнедi, ал екi алдыңғы шасси лонжерондарға серiппелi амортизатор арқылы бекiнедi. Сақтау үшiн және Дуоның бензинге шыдамды жеңдерiн бiр жағынан жiберу - 65;жабдықта қаламсауыттармен автокөлiгi мм, ал қызмет ету ыңғайлы болу үшiн бүйiр ие болады. баспалдақ және қылтаның аймағында металлдық алаңдар.

Құрылымды құрастыру жэне автомобиль аналогтың техникалық берілгендеріне анализ:

Автоцистерна АЦ-66052 (Газ-3307 4x2 шассиі)

Автоцистерна қысқа мерзімде ашық мұнай ѳнімдерінін сақтау тығыздығы 860 кг/мЗ тен аспайтын ѳнімдерді тасымалдау үшін арналған. Автоцистернаның комплектациясы:

66052-11-15 -ЖН-30-Л-У2 насосымен немесе 1CBH-80A- Л-У2, толтыру операциясын жүргізу қызметін атқарады, бір сыйымдылықтан екінші сыйымдылыққа отынның босатуы және қайта толтыруы. Цистернанын, әрбір бѳлімі деңгейдін, нұсқағышы ішінде орнатылатын қылтаның деңгейін кѳрсететін нұсқағыш, қылтаның, қақпағы құйма люкпен және тыныс клапандарымен жабдықталған.Автоцистерна жабдықталған ауа айналып ѳту құрылыммен, жұмыс қылтаның аймағында және ѳртке қарсы жабдығының жұмыс алаңымен жәшік айдау және copy жеңдерінің, қалауы, тұтқасы бар саты үшін қаламсауыттармен жабдықталған.

20-сурет- ГАЗ-3307 шассиінде автоцистерна

Арнайы электр жабдықтары - тұрақты токтың бір ѳткізгіш жүйесі,отыннын, шекті деңгейінің бақылауының жүйесінен тұрады. Автоцистерна базалық шасси жүретін жол жағдай шарттарына пайдалануға арналған.

Базалық шассиі ГАЗ-3307

Классификациясы

Мұнай ѳнімдерінің бір жағынан жіберуі үшін автокѳлік шандары шанақ орынына қасында цистерна және арнайы жабдық орнатылатын мамандандырылған автокѳлік құралдарға жатады.

Мұнай ѳнімдері үшін автокѳлік шандары келесі белгілер бойынша классификациялайды базалық шассидің түрі мұнай ѳнімнің түрі қолданылуы базалық шасси ѳсіне жүктеме базалық шассидін ѳткізгіштігі базалық шассидың жүк кѳтергіш элементтің түрі.

Автокѳлік цистерналары базалық шасси ретінде жүк таситын автокѳліктерді түр ескерілген негізді үлгілерді қолданылады, тіркеме және жартылай тіркемелерде.

Тасылатын мұнай ѳнімдерінің түрлері бойынша автокѳлік шандарының, классификациясы олардың, физикалық-химиялық қасиеттерін айырмашылықпен ескертіледі.Цистерналарға тѳлқұжаттардағы олар үшін арналған мұнай ѳнімдерінің тығыздығы кѳрсетіледі ѳлшем бір жағынан жіберуде ауыр мұнай ѳнімінен астам сол ѳстік күштер үлкеді. Бұл негізді автокѳлікті қызмет мерзімін азайтады. Цистерналар толтыруда ауыр мұнай ѳнімнен астам сергектемеп олардың қолдануының, тиімділігі тѳмендетеді. Мұнай ѳнімдері үшін цистерналар тағайындауға және атқарылатын функциялар бойынша кѳлік және жанар май құятынға бѳлінеді.

3.1-кесте. Автоцистерналардың классификациясы.

Мұнай өнімдеріне арналған автоцистерналар

Автомобиль цистерналары

Жартылай тіркемелі цистерналар

Тіркеме цистерналар

жанармайға

Май тасуға

Мазут тасуға

көліктік

Май құятын

А тобы

Б тобы

Қарапайым жүргіштікті

Жоғарғы жүргіштікті

рамалық

рамасыз

Кѳлік цистерналары тасымалдау үшін тек қана мұнай арналған-өнімдер. Қатар тасымалдаумен жанармай құятын цистерналар автокѳліктерді жанармай бактарда мұнай өнімдерінің беруін арнайы таратылатын жүйелер арқылы жүзеге асырады. Автокѳлік шандарының параметрлері негізді шассилардың параметрлерімен реттеледі:толық масса мүмкін жүк кѳтеретінмен,ѳткізгіштік,габаритті ѳлшем.Осылай мұнай ѳнімдері үшін цистерналар сондықтан, сонымен қатар негізді шассилар, астында - екі топтарда бѳлінеді.Автомобиль жолдарындағы пайдалануы үшін ортақ желі жэне топтық, цистернасының барлық автомобиль жолдарына пайдалануы үшін болып табыл топтың цистерналары (цемент бетон, асфальтобетон және тарау) іргелі.Ѳстер бойынша массаның,лестірілуі және ГОСТтың, талаптарымен сәйкес автокѳлік шандарының, толық массасы келесі шамалар асуы керек:

Автокѳліктердің ѳткізгіштігі маңызды қолдану кезіндегі сапалардың, бірі болып табылады. Автокѳлік шандарының қабілеттілігімен ол жер және жолсыздық бойынша қозғалуға бейнеленеді, сонымен бірге жұмсақ жер астындағы жолдар бойынша. Мысалы, мұндай жұмыс жағдайлары ѳріске мұнай ѳнімдерінің жеткізуінің жанында жазғытұры және күзде кездеседі. Автокѳлік шанының ѳткізгіштіктері бойынша үлкен ѳткізгіштіктің автокѳліктерінің, негізді шассиларына кәдімгі ѳткізгіштік және автокѳлік шанының автокѳліктерінің, негізді шассиларына автокѳлік шанында бѳлуге болады. Цистерналар сұйықтардың тасымалдауы үшiн арналған: оның өңдеуiнiң мұнай және өнiмдерi, (қышқыл, сiлтi сал тағы басқалар күрделi заттар) химиялық жолмен - белсендi және агрессивтi сұйық заттар, (пропан, оттек) сұйытылған газ,су,(сүт тасушы)жастар, сiрне. Автоцистерналар - цистерна (ұн арба )ұнның тасымалдауы және цемент үшiн сонымен бiрге қолданылады.

Цистерналар танып бiледi:

Түр бойынша жалпы тағайындау - мұнай өнiмдерiнiң тасымалдаулары үшiн,арнайысы - жүктердiң нақтылы түрлерi үшiн,конструкциялар бойынша,болатын рамалар цистерналар,қапталсыз конструкцияның,цистерналары болып жіктеледі.

Өстердiң саны бойынша:

- төрт өстiсi;

- сегiз өстiсi;

сыйымдылығы бойынша:

- 60 тонналық;

- 120 тонналық;

- 125 тонналық.

Цистерна қазандығы жүктi тасымалдау үшiн (мұнай өнiмi, су, химия заттары, цемент) артық қысымсыз арнала алады немесе (сұйытылған газдар ) қысыммен.

Жүктiң тасымалдаулары үшiн сыйымдылығы соңғы жағдайда қолданылатын (қысыммен ыдыстары бар ұқсастық бойынша) ыдыспен ат қойылады. (0 C ) нормалы шарттар болатын қайнау нүктелерiнiң газдарының сұйылған түрiндегi тасымалдаулары үшiн төменде вагондарды қолданылады - болатын криогендi ыдыстарцистерна.  Тасылатын заттардың оларында әсерiмен коррозиясынанғы қазан металлының қорғаулары үшiн коррозияның ингибиторларының тасылатын жүгiне арнайы iшкi жамылғылар, немесе қосымшаларды қолданады.