- •Тышқан тектес кеміргіштер.
- •Шегірткелер зиянкестері
- •Дәнді дақылдардың зиянкестері
- •Зиянды бақашық қандаласы және басқа астық қандалаларының түрлері
- •Астықтың жолақты бүргесі – Хлебная полосатая блошка
- •Сабақ ішінде жасырын өмір сүретін дәнді дақылдардың зиянкестері Скрытостеблевые вредители зерновых культур
- •Швед шыбындары – Шведская муха
- •Астық сабағының бүргелері – Стеблевые хлебные блошки
- •Астық цикадкалары – Злаковые цикадки
- •Бидай гүлінің кенесі – Пшеничный цветочный клещ
- •Күріштің зиянкестері
- •Шаянтәрізділер – Ракообразные
- •Техникалық дақылдардың зиянкестері.
- •Қызылшаның сұр бізтұмсығы.
- •Қызылша бүргелері.
- •Кәдімгі қызылша бүргесі.
- •Оңтүстік қызылшаның бүргесі.
- •Батыс қызылшаның бүргесі.
- •Қызылшаның тамыр биті.
- •Қызылшаның сабақ жегіші.
- •Қызылша сауытты қоңызы. Свекловичные щитоноски.
- •Түркістандық өрмекші кене.
- •Мақта зиянкестері
- •Мақта көбелегі- Хлопковая совка
- •Мақта (бақша) биті- Хлопковая (бахчевая) тля
- •Жоңышқа биті- Люцерновая (акациевая) тля
- •Үлкен мақта биті.
- •Темекі битесі.
- •Темекі зиянкестері.
- •Шабдалы биті.
- •Жидек қандаласы.
- •Майлы дақылдардың зиянкестері.
- •Күнбағыстың қан көбелегі.
- •Мақсарының кіші бізтұмсығы. Мақсарының үлкен бізтұмсығы.
- •Көкөніс дақылдарының зиянкестері.
- •Рапс гүл жегісі.
- •Рапс егеуіші.
- •Қырыққабат биті.
- •Қырыққабатың ақ көбелегі.
- •Айқыш гүлді бүргелері.
- •Айқышгүлдің қандаласы.
- •Шалқанның ақ көбелегі.
- •Қышаның ақ көбелегі.
- •Қырыққабат күйе көбелегі.
- •Қырыққабат қоңыр көбелегі.
- •Кәдімгі қырыққабат шыбыны.
- •Ауылшаруашылық дақылдарының ауруларына есеп жүргізу және болжамдау
- •Қара күйе аурулары және қастауыш (спорынья) Бидайдың қатты немесе сасық қаракүйесі
- •Бидайдың тозаңды қаракүйесі
- •Күздік бидайдың ергежейлы (қортық) қаракүйесі
- •Арпаның қатты немесе тас қаракүйесі
- •Арпаның тозаңды қаракүйесі
- •Арпаның жалған тозаңды қара күйесі
- •Сұлының қатты немесе жабық қаракүйесі
- •Сұлының тозаңды қаракүйесі
- •Қара бидай сабағының қаракүйесі
- •Тарының жабық қара күйесі
- •Жүгерінің толарсақ қаракүйесі
- •Жүгерінің тозаңды қаракүйесі
- •Қонақ жүгерінің (құмай) тозаңды қара күйесі
- •Астық тұқымдас дақылдарының қыстауышы
- •Дәнді дақылдардың тат аурулары Қоңырқай немесе жапырақ таты.
- •Сабақ немесе сызықша таты.
- •Сары немесе қабыршықтанған тат
- •Арпа мен сұлыны зақымдайтын тат ауруының түрлері.
- •Сабақ таты
- •Сары таты
- •Сұлының тәжді таты.
- •Арпаның қортық таты.
- •Саңырауқұлақты дақтар және ақ ұнтақ Септориозды дақ (теңбіл)
- •Астық дақылдарының ақ ұнтағы
- •Бидай жапырақтарының сарғылт дағы
- •Арпаның торлы дағы
- •Арпаның сызықша жолақ дағы
- •Арпаның жиектелген дағы.
- •Сұлының гельминтоспориозды дағы.
- •Күріш пирикуляриозы
- •Күріштің геьминтоспориозды дағы
- •Дәнді дақылдардің тамыр шіріктері. Гельминтоспориозды (кәдімгі) және фузариозды тамыр шірігі.
- •Офиоболезды тамыр шірігі.
- •Мақта дақылының аурулары Мақтаның қара шірігі
- •Мақтаның вертициллезды солу
- •Күнбағыс аурулары Күнбағыстың ақ шірігі
- •Күнбағыстың сұр шірігі
- •Күнбағыстың таты
- •Күнбағыстың жалған ақ ұнтағы
- •Күнбағыстың вертициллезды солуы
- •Күнбағыстың қара дағы (аскохитоз)
- •Темекі аурулары Темекінің жалған ақ ұнтағы
- •Темекі тамырының қара шірігі.
- •Темекі мозаикасы
- •Қант қызылшасының аурулары Қызылшаның тамыр жегіші мен тамыр жемісінің шіріктері
- •Қызылшаның тамыр церкоспорозы
- •Қызылшаның жалған ақ ұнтақ ауруы.
- •Қызылшаның ақ ұнтақ ауруы.
- •Қызылшаның ризоманиясы немесе шектен тыс тамырлануы.
- •Түтікті бактериоз ауруы
- •Қызылшаның нематодозы немесе гетеродерезі.
- •Қырыққабат аурулары Қара мойнақ ауруы
- •Жалған ақ ұнтақ ауруы
- •Шырышты бактериоз ауруы
- •Қызанақ аурулары
- •Фитофтороз
- •Макроспориоз
- •Бактериалды қара дақ.
- •Альтернариоз.
- •Столбур
- •Пияз аурулары
- •Мойын шірігі
- •Қияр аурулары Бактериоз
- •Бақша аурулары Қауынның бактериозы
- •Асқабақ пен қарбыздың антркнозы
- •Картоп аурулары Картоптың таз қотыры
- •Картоптың ұнтақ тәріздес таз қотыры
- •Картоптың ризоктониозы немесе қара қотыры
- •Картоптың фитофторозы
- •Картоптың күміс түстес таз қотыры
- •Картоптың альтернариозы
- •Картоптың қоңырқай теңбілі немесе макроспориоз
- •Картоптың фузароизды және вертициллезды солуы
- •Картоптың құрғақ шірігі
- •Картоптың қара мойнағы (шіруі)
- •Картоптың сулы шірігі
- •Картоптың түйнегінің сақиналы шірігі
- •Картоптың қатпарыл мозаикасы
- •Картоптың жолақ мозаикасы
- •Картоптың теңбіл мозайкасы
- •Картоп жапырақтарының бұралуы
- •Түйнектің ұршықтануы
- •Картоптың сабақ жұмырқұрты
- •Жеміс-жидек дақылдарының аурулары Алманың ақ ұнтағы
- •Алма мен алмұрттың таз қотыры.
- •Жеміс дақылдарының сұр шірігі немесе монилиозы.
- •Алма цитоспорозы.
- •Алманың қара ісігі.
- •Алманың таты.
- •Сүйекті жеміс дақылдарының тесік дағы немесе клястероспориозы.
- •Шабдалы жапырақтарының бұйралануы.
- •Шабдалы ақ ұнтағы.
- •Жеміс және жидек ағаштары тамырының ісігі.
- •Алмұрт пен сүйекті жеміс дақылдарының бактериозы.
- •Алма мозаикасы.
- •Жидекті дақылдарының аурулары. Бүлдіргеннің сұр шірігі.
- •Қарақат пен қарлығаның ақ ұнтағы.
- •Бүлдірген жапырақтарының ақшыл дағы.
- •Таңқурайдың қызғылт қоңыр дағы.
- •Жүзімнің аурулары.
- •Жүзімнің антракнозы.
- •Ауылшаруашылық дақыладарыны ауруларының мониторингі және болжамдау.
- •Астық және астықбұршақты дақылдарының аурулары
- •Тұқымның және топырақтың залалдануын анықтау.
- •Техникалық, көкөніс, бақша және картоп дақылдарының аурумен залалдануын анықтау әдісі.
- •Жеміс-жидек дақылдарының және жүзімнің ауруларын есептеу
- •Егіннің залалдануын есептеу және болжамдау әдістемелері
- •Арамшөптердің биологиялық ерекшеліктері
- •Біржылдық арамшөптер
- •Екіжылдық арамшөптер
- •Көпжылдық – тамыратпалылар, тамырсабақтылар, тамырөзектілер.
- •Егістердің ластануын есепке алу әдісі мен болжамы
- •Егістердің ластануын болжамдау
- •Арамшөптерге қарсы қорғаныс шараларын жоспарлау
- •Дәнді дақылдар егістіктеріндегі арамшөптердің басым түрлерінің экономикалық зиянды шектері (эзш, дана/м2)
Қызылшаның тамыр биті.
Қазақстаның оңтүстіқ оңтүстігінде таралған. Азықтық өсімдіктерге қызылшаның барлық түрі жатады- қант қызылшасы азықтық, ас және де арамшөптердің алабұта тұқымдасының – алабұта, көкпек және де басқалары.Жаздық қанатсыз партеногенетикалық ұрғашылары жұмыртқа тәріздес, сары –ақ түсті, көкгілдір балауың өнізді болады. Мұрташалары 5 жұпты, денесінің ұзындығы 2-2,5 мм. Қыстайтын қанатсыз ұрғашылар сырт белгілері жаздық тармен ұксас, айрмашылығы мұртшалары-6 жұптты болды. Бір жасар дернәсілдері денелері арықша, жасыл-сары немесе сары-сұр болады, мұртшалары-4 жұптты, денесінің ұзындығы 0,75-0,85 мм.Қанатсыз ұрғашылар жазда зиянкестің дамыған жерінде топырақта 15-75 см оданда төмен тереңдікте қыстайды.көктемде қыстап шыққан биттер дернәсілдерді туыады, 10-12 күнде дамып ұрғашылар пайда болады. Бір жастағы дернәсілдер- кезбелер жылдам болады, топырақтың бетіне шығып таралады. Биттер қызылшаның майда тамыршаларында дамийды және алабұта тұқымдасының арамшөптерінің сөлін сорып алады. Биттердің пайда болған жерлерінде топырақта тамырлардың айналасында ақшыл- сары өңез байқалады, биттің дернәсілдік терілерімен балауың өңезінен пайда болған.Зақымдалған тамыршалар өне бастайды өсімдіктің өсуі бәсеңдейді.Бит тамыржемістерінің өнімділігің, қанттылығын, қызылша тұқымдылығын төмендетеди.
Тамыр биті- құрғақшылықты, жылылықты сүйетін жәндік. Сондықтан интенсивті кобею жолдары, жылдың жаңбырлы, ауа-райының жоғары температурада болуына байланысты.
Қызылшаның тамыр битімен қоныстануы топырақтың тығыздығы, алабұта тұқымдас арамшөптеріңі болуы әсе етеді.Не құрлым топырақ тығыз болса, соншалықты тамыр битінің коныстануы төмендейді.
Сандарының есептірінің әдістері.
Қызылша тамыр битінің келесі жылға шығу болжамына әдістеме бойынша топырақты қазу әдістері жүргізіледі ол үшін 8 сынама алынады (50х50см) көлемінде.Талдау жұмыстарын қабат бойынша алынады (0-15,16-30,31-40,41-50 см) 30-40 га көлемді егістікте 8 сынама алынады. Келесі 10 га косымша 4 сынама алынады 1 м2-ға орташа санын анықтайды. Көктемде қыстап шыққан биттің орташа саның анықтайды. Көктемде наурыз-сәуір айларында қыстап шыққан жерлерінде топырақ қазбаларын күздігідей жасайды.Әр сынамадан шыққан дернәсілдерді фаза бойынша санайды дернәсілдер, ұрғашылар, нимфалар.
Қызылшаның битпен залалданғанын жаздық тексерулерде айына бір реттен (әр үшінші онкүндікте) жүргізеді.Зиянкестерді анықтау үшін терең емес шұңқырларды
5 см –ға дейін казады, быр жағынан өсімдіктердің тамыр жүесін және тамыр жемісінің айналасындағы топырақты зерттейді, тамыр битінің топырақта жайылғаны тамыр жемісінің тамырларындағы мен айналасындағы топырақтағы ақшыл- сұр өнез 5 арлығы егісте. Барлық егістіктен 100 тамыр жемісі тексеріледі оның ішінде 50 шетінен, және 50 егістіктің екі диагональ бойынша (10 жерден 5 өсімдіктен). Қант қызылшасының тамыр жемісіне биттің қоныстану дәрежесі өсімдіктің 4 балдық дәрежесімен талдау.
1 балл- биттердің аздаған тобы.
2 балл- қант қызылшаның тамыршаларының өсімдіктері жартысы битт тобымен қоныстануы орташа.
3 балл- биттің тобымен жартысынан көп қызылшаның тамыршалармен тамыр жемістері қоныстанған, өсімдіктер күндіз салуы мүмкін.
Жазбалар үшін 51-52 формалар қолданады.