- •Тышқан тектес кеміргіштер.
- •Шегірткелер зиянкестері
- •Дәнді дақылдардың зиянкестері
- •Зиянды бақашық қандаласы және басқа астық қандалаларының түрлері
- •Астықтың жолақты бүргесі – Хлебная полосатая блошка
- •Сабақ ішінде жасырын өмір сүретін дәнді дақылдардың зиянкестері Скрытостеблевые вредители зерновых культур
- •Швед шыбындары – Шведская муха
- •Астық сабағының бүргелері – Стеблевые хлебные блошки
- •Астық цикадкалары – Злаковые цикадки
- •Бидай гүлінің кенесі – Пшеничный цветочный клещ
- •Күріштің зиянкестері
- •Шаянтәрізділер – Ракообразные
- •Техникалық дақылдардың зиянкестері.
- •Қызылшаның сұр бізтұмсығы.
- •Қызылша бүргелері.
- •Кәдімгі қызылша бүргесі.
- •Оңтүстік қызылшаның бүргесі.
- •Батыс қызылшаның бүргесі.
- •Қызылшаның тамыр биті.
- •Қызылшаның сабақ жегіші.
- •Қызылша сауытты қоңызы. Свекловичные щитоноски.
- •Түркістандық өрмекші кене.
- •Мақта зиянкестері
- •Мақта көбелегі- Хлопковая совка
- •Мақта (бақша) биті- Хлопковая (бахчевая) тля
- •Жоңышқа биті- Люцерновая (акациевая) тля
- •Үлкен мақта биті.
- •Темекі битесі.
- •Темекі зиянкестері.
- •Шабдалы биті.
- •Жидек қандаласы.
- •Майлы дақылдардың зиянкестері.
- •Күнбағыстың қан көбелегі.
- •Мақсарының кіші бізтұмсығы. Мақсарының үлкен бізтұмсығы.
- •Көкөніс дақылдарының зиянкестері.
- •Рапс гүл жегісі.
- •Рапс егеуіші.
- •Қырыққабат биті.
- •Қырыққабатың ақ көбелегі.
- •Айқыш гүлді бүргелері.
- •Айқышгүлдің қандаласы.
- •Шалқанның ақ көбелегі.
- •Қышаның ақ көбелегі.
- •Қырыққабат күйе көбелегі.
- •Қырыққабат қоңыр көбелегі.
- •Кәдімгі қырыққабат шыбыны.
- •Ауылшаруашылық дақылдарының ауруларына есеп жүргізу және болжамдау
- •Қара күйе аурулары және қастауыш (спорынья) Бидайдың қатты немесе сасық қаракүйесі
- •Бидайдың тозаңды қаракүйесі
- •Күздік бидайдың ергежейлы (қортық) қаракүйесі
- •Арпаның қатты немесе тас қаракүйесі
- •Арпаның тозаңды қаракүйесі
- •Арпаның жалған тозаңды қара күйесі
- •Сұлының қатты немесе жабық қаракүйесі
- •Сұлының тозаңды қаракүйесі
- •Қара бидай сабағының қаракүйесі
- •Тарының жабық қара күйесі
- •Жүгерінің толарсақ қаракүйесі
- •Жүгерінің тозаңды қаракүйесі
- •Қонақ жүгерінің (құмай) тозаңды қара күйесі
- •Астық тұқымдас дақылдарының қыстауышы
- •Дәнді дақылдардың тат аурулары Қоңырқай немесе жапырақ таты.
- •Сабақ немесе сызықша таты.
- •Сары немесе қабыршықтанған тат
- •Арпа мен сұлыны зақымдайтын тат ауруының түрлері.
- •Сабақ таты
- •Сары таты
- •Сұлының тәжді таты.
- •Арпаның қортық таты.
- •Саңырауқұлақты дақтар және ақ ұнтақ Септориозды дақ (теңбіл)
- •Астық дақылдарының ақ ұнтағы
- •Бидай жапырақтарының сарғылт дағы
- •Арпаның торлы дағы
- •Арпаның сызықша жолақ дағы
- •Арпаның жиектелген дағы.
- •Сұлының гельминтоспориозды дағы.
- •Күріш пирикуляриозы
- •Күріштің геьминтоспориозды дағы
- •Дәнді дақылдардің тамыр шіріктері. Гельминтоспориозды (кәдімгі) және фузариозды тамыр шірігі.
- •Офиоболезды тамыр шірігі.
- •Мақта дақылының аурулары Мақтаның қара шірігі
- •Мақтаның вертициллезды солу
- •Күнбағыс аурулары Күнбағыстың ақ шірігі
- •Күнбағыстың сұр шірігі
- •Күнбағыстың таты
- •Күнбағыстың жалған ақ ұнтағы
- •Күнбағыстың вертициллезды солуы
- •Күнбағыстың қара дағы (аскохитоз)
- •Темекі аурулары Темекінің жалған ақ ұнтағы
- •Темекі тамырының қара шірігі.
- •Темекі мозаикасы
- •Қант қызылшасының аурулары Қызылшаның тамыр жегіші мен тамыр жемісінің шіріктері
- •Қызылшаның тамыр церкоспорозы
- •Қызылшаның жалған ақ ұнтақ ауруы.
- •Қызылшаның ақ ұнтақ ауруы.
- •Қызылшаның ризоманиясы немесе шектен тыс тамырлануы.
- •Түтікті бактериоз ауруы
- •Қызылшаның нематодозы немесе гетеродерезі.
- •Қырыққабат аурулары Қара мойнақ ауруы
- •Жалған ақ ұнтақ ауруы
- •Шырышты бактериоз ауруы
- •Қызанақ аурулары
- •Фитофтороз
- •Макроспориоз
- •Бактериалды қара дақ.
- •Альтернариоз.
- •Столбур
- •Пияз аурулары
- •Мойын шірігі
- •Қияр аурулары Бактериоз
- •Бақша аурулары Қауынның бактериозы
- •Асқабақ пен қарбыздың антркнозы
- •Картоп аурулары Картоптың таз қотыры
- •Картоптың ұнтақ тәріздес таз қотыры
- •Картоптың ризоктониозы немесе қара қотыры
- •Картоптың фитофторозы
- •Картоптың күміс түстес таз қотыры
- •Картоптың альтернариозы
- •Картоптың қоңырқай теңбілі немесе макроспориоз
- •Картоптың фузароизды және вертициллезды солуы
- •Картоптың құрғақ шірігі
- •Картоптың қара мойнағы (шіруі)
- •Картоптың сулы шірігі
- •Картоптың түйнегінің сақиналы шірігі
- •Картоптың қатпарыл мозаикасы
- •Картоптың жолақ мозаикасы
- •Картоптың теңбіл мозайкасы
- •Картоп жапырақтарының бұралуы
- •Түйнектің ұршықтануы
- •Картоптың сабақ жұмырқұрты
- •Жеміс-жидек дақылдарының аурулары Алманың ақ ұнтағы
- •Алма мен алмұрттың таз қотыры.
- •Жеміс дақылдарының сұр шірігі немесе монилиозы.
- •Алма цитоспорозы.
- •Алманың қара ісігі.
- •Алманың таты.
- •Сүйекті жеміс дақылдарының тесік дағы немесе клястероспориозы.
- •Шабдалы жапырақтарының бұйралануы.
- •Шабдалы ақ ұнтағы.
- •Жеміс және жидек ағаштары тамырының ісігі.
- •Алмұрт пен сүйекті жеміс дақылдарының бактериозы.
- •Алма мозаикасы.
- •Жидекті дақылдарының аурулары. Бүлдіргеннің сұр шірігі.
- •Қарақат пен қарлығаның ақ ұнтағы.
- •Бүлдірген жапырақтарының ақшыл дағы.
- •Таңқурайдың қызғылт қоңыр дағы.
- •Жүзімнің аурулары.
- •Жүзімнің антракнозы.
- •Ауылшаруашылық дақыладарыны ауруларының мониторингі және болжамдау.
- •Астық және астықбұршақты дақылдарының аурулары
- •Тұқымның және топырақтың залалдануын анықтау.
- •Техникалық, көкөніс, бақша және картоп дақылдарының аурумен залалдануын анықтау әдісі.
- •Жеміс-жидек дақылдарының және жүзімнің ауруларын есептеу
- •Егіннің залалдануын есептеу және болжамдау әдістемелері
- •Арамшөптердің биологиялық ерекшеліктері
- •Біржылдық арамшөптер
- •Екіжылдық арамшөптер
- •Көпжылдық – тамыратпалылар, тамырсабақтылар, тамырөзектілер.
- •Егістердің ластануын есепке алу әдісі мен болжамы
- •Егістердің ластануын болжамдау
- •Арамшөптерге қарсы қорғаныс шараларын жоспарлау
- •Дәнді дақылдар егістіктеріндегі арамшөптердің басым түрлерінің экономикалық зиянды шектері (эзш, дана/м2)
Алма мозаикасы.
Ауру белгілері. Ашық-жасыл, мозаикалы дақтары бар жапырақтары залалданады. Аурудың сыртқы белігіс жапырақтың мозаикалы түсті болуы. Мозаиканың әлсіз түрінде жас жапырақтарында ашық-жасыл немесе сары-жасыл, кейде сары дақтар пайда болады. Дақтар әр жерде таралған. Егер аурумен қатты залалданса, дақтар анық көрініп, ашық түсті болады, жапырақта мозаикалы сызбалы болады. Кейін дақтар ағарады. Қатты зақымдалу кезінде жапырақтарда некроз пайда болуы мүмкін. Жапырақтары өспей ұсақ болып, ерте түсіп қалады, Сау жапырақтарға қарағанда пішіні өзгеріп, сынғыш болып келеді. Фотосинтетикалық пішіні нашар болады.
Аурудың сақталу көзі және таралуы. Вегетация кезінде насекомдармен таралады.
Ауруға себеп болатын факторлар. Мозаика ауруының қатты байқалуы сорттың төзімділігіне, ағаштың жасына және ауа-райы жағдайына байланысты.
Жидекті дақылдарының аурулары. Бүлдіргеннің сұр шірігі.
Ауру белгілері. Көбінесе піскен жемістері залалданады. Онда ірі, қара, сулы дақтар, ал жапырақтарында сұр, жайылған дақтар пайда болады. Ылғалды жылдары залалданған жерлер, қою сұр өңезбен қапталады. Конидиендары ағаш тәріздес, таралған, конидиилері жұмыртқа тәрізді, көлемі 9-15х7-10 мкм.
Аурудың сақталу көзі және таралуы. Топырақта және өсімдік қалдықтарында инфекция көзі сақталады. Саңырауқұлақтары сақтау кезінде және вегетация кезінде тамыр және тамыржемістің шірігін тудыруы мүмкін.
Ауруға себеп болатын факторлар. Ауаның және топырақтың жоғарғы ылғалдылығы, қалыпты температура 15-20 0С.
Қарақат пен қарлығаның ақ ұнтағы.
Ауру белгілері. Жас жапырақтары, бүршектерінің ұштары, қарлығаның жемістері ауруға ұшырайды. Қарақатта залалданған жемістер сирек кезедеседі. Өсімдіктің залалданған бөліктері ақшыл өңезбен қапталады. Залалданған бүршік ұштары қарайып, майысады, жапырақтары бұралып, жемсітері жарылады. Конидиилері ұзын жіпше тәрізді, эллипсиодальды, көлемі 18-25х10-15 мкм. Клейстотециилері мицелийге енген, шар тәрізді, диаметрі 80-120 мкм.
Аурудың сақталу көзі және таралуы. Ауру қоздырғышы клейстотеции күйінде залалданған бүршіктерінде, жапырақ қалдықтарында қыстайды.
Ауруға себеп болатын факторлар. Ауруға төзімсіз сорттарды егу, жауын-шашынмен алмасып тұратын құрғақ жылдар, температура 17-28 0С.
Бүлдірген жапырақтарының ақшыл дағы.
Ауру белгілері. Жапырақтарында дөңгелекше келген, қызыл-қоңыр, кейін ақшылданатын дақтар, ал бұтақтарында ұзынша келген, батыңқы, қоңыр түсті дақтар пада болады. Конидиендары жинақталған, конидиилері 1-3х, жасушалы, түссіз, көлемі 15-45х3-5 мкм.
Аурудың сақталу көзі және таралуы. Ауру қоздырғышы мицелии түрінде залалданған жапырақтарында қыстайды.
Ауруға себеп болатын факторлар. Ауаның жоғарғы ылғалдылығы, органикалық тыңайтқыштардың көп болуы, ауруға төзімсіз сорттарды егу.
Таңқурайдың қызғылт қоңыр дағы.
Ауру белгілері. Көбінесе біржылдық өркендері залалданады. Онда қарақоқшыл, қызғылт, жайылған дақтар пайда болады. Өсе келе олар бірігіп, бүршікті толық басып, бүршік солып қалады. Залалданған бүршіктердің қабықтары жарылып, қабаттанады, сабақтары сынғыш келеді. Бұтақтарының залалдануынан жапырақтары ерте солып қалады. Ауру қоздырғыштар дақтарда қара, псевдотециялар қалыптастырады.
Аурудың сақталу көзі және таралуы. Ауру қоздырғышы залалданған бүршіктерінде сақталады.
Ауруға себеп болатын факторлар. Таңқурай көшеттерін тығыз егу, жауын-шашынның жиі болуы, вегетация кезеңінде ауаның ылғалдылығының жоғары болуы.
