3.1. Есеп үшін бастапқы мәліметтер

Беріліс қорабының кинематикалық есебінің мақсаты – беріліс сандарының диапазонын, сатылар санын, сатылардағы беріліс сандарының мәнін анықтау, кинематикалық схеманы таңдау, осьаралық ара қашықтықты, тістер санын және тісті доңғалақтардың ілінісу параметрлерін табу.

Берілген мәліметтер:

Автокөліктің толық массасы - m_а;

Қозғалтқыштың максималды айналу моменті - M_emax;

Қозғалтқыштың иінді білігінің айналуының минималды тұрақты жиілігі - n_min;

Басты берілісің беріліс саны - u_гп;

Тарату қорабының жоғарғы сатысының беріліс саны - u_рк;

Трансмиссияның ПӘК - η_тр;

Доңғалақтың тербелу радиусы.

3.2. Басты берілістің беріліс санын есептеу

Беріліс қорабының беріліс сандары, автокөліктің берілген максималды жолдық кедергінні қамтамасыз етілген шарттармен жеңу мүмкіншіліктерінен анықталады.

мұндағы,

ψ_max-қозғалысқа кедергі коэффициентінің максималды мәні;

Беріліс қорабын есептеуде қабылданады:

-жалғыз жүк көліктері үшін ψ = 0,35…0,4;

- G_a – автокөліктің толық массасы.

Сырғанаудың болмауына байланысты:

Мұндағы,

φ - ілінісу кэффициенті, құрғақ қатты төсемесі бар жол үшін қабылданады=0,7...0,8.

G_{φ –} көліктің ілінісу массасы ( яғни, тек жетекші доңғалақтарға келетін толық масса).

Минималды жылдамдықпен қозғалыс шарттары:

Мұндағы υ_min – отынның толық берілу кезіндегі қозғалтқыштың иінді білігінің минималды тұрақты айналу жиілігіне сай, көліктің жылдамдығы. Беріліс қорабының беріліс сандарының диапазоны – бұл төменгі сатының беріліс санының, жоғарғы сатысының беріліс санына қатынасы:

3.3. Бірінші берілістегі беріліс қорабының беріліс санын анықтау

Бірінші берілісте көлік максималды жолдық кедергіні өтуі тиіс.

Бірінші берілісте көлік, доңғалақтардың жолмен ілінісуі шарты бойынша максималды тарту күшін жүзеге асыру керек.

Бірінші берілісте көлік минималды тұрақты жылдамдықпен қозғалысқа ие болуы қажет.

Қабылдаймыз

3.4. Трансмиссияның кинематикалық схемасы

3 Сурет. Трансмиссияның кинематикалық схемасы

4. Беріліс қорабын жобалау

Жүк көлігі үшін, iкп1 = 8,5; iкп5 = 1 болатын үш білікті бес сатылы механикалық қорапты жобалаймыз. Қозғалтқыштың максималды айналу моменті Мкр = 402 Нм.

4.1. Беріліс қорабының негізгі өлшемін анықтау

aw = 128 мм деп қабылдаймыз.

4.2. Беріліс қорабының редукторлық бөлігін есептеу

4.2.1. Оймакілтек бөліктегі бастапқы біліктің диаметрі

деп қабылдаймыз.

4.2.2. Ортаңғы бөліктегі бастапқы және екінші біліктің диаметрі

деп қабылдаймыз.

4.2.3. Алдыңғы мойынтіректегі екінші біліктің мойынының диаметрі

деп қабылдаймыз.

4.2.4. Тісті тістегершітердің тәждерінің ені

4.2.5. Синхронизаторы бар екіжақты тісті муфтаның осьтік өлшемі

4.3. Беріліс қорабының картері

4.3.1. Картердің ұзындығы

4.3.2. Қабырғалар мен айналатын бөлшектер арасындағы зазор

4.3.3. Түптегі зазор

15 мм-ден көп.

4.3.4. Беріліс қорабындағы май деңгейі

Аралық біліктің осінен 40 мм-ге жоғары

4.3.5. Мойынтіректер ұяшықтарының арасындағы қабаттың үлкендігі

4.3.6. Беріліс қорабының алдын-ала есептелуі

n – берілістер саны

5. Жұптағы тістердің жиынтық санын есептеу

5.1. Аралық берлісітердің берліс санын анықтау

n₁=1100 айн/мин; n₂=1400 айн/мин;

6. Тісті доңғалақтардың іліну параметрлерін есептеу

Ілінісудің негізгі параметрлеріне жататындар:

-қисықтісті және түзутісті берілістер үшін ілінісу модульдері;

-тісті доңғалақтардың ілінісу бұрышы;

-қисықтісті доңғалақтардың тістерінің иілу бұрышы;

-тісті доңғалақтардың тәждерінің ені.

6.1. Тіктісті доңғалақтардың іліну модулі және қисықтісті доңғалақтар үшін қалыпты іліну модулін есептеу

Тісті доңғалақтардың ілінісу бұрышы α=20⁰

Қисықтісті тісті доңғалақтардың тіс сызығының иілу бұрышы β=18⁰...26⁰.

Тісті тәждердің ені: в=(0,18...0,24), в=0,2 деп қабылдаймын.

6.2. Беріліс қорабының тісті доңғалақтарының тістер санын анықтау

6.2.1. Беріліс қорабының тістер жұбының жалпы тістер санын анықтау

Қисықтісті тісті жұптар үшін:

Түзутісті тісті жұптар үшін:

6.2.2. Бірінші берілістің тісті жұптардың доңғалақтарының тістер санын анықтау

Мұндағы, i₁- беріліс қорабының бірінші берілісінің берілістер саны;

i_n-аралық біліктің жетегінің тісті жұбының беріліс саны;

i_p1-бірінші берілістің тісті жұбының беріліс саны;

Аралық біліктің бірінші берілісінің тістегерішінің тістер саны, тістерді кеспеу және беріліс қорабы жұмысының ұзақтығы секілді шарттарына байланысты, минималды түрде таңдалады, z₃=16.

6.2.3. Аралық біліктің жетегінің тісті жұбының доңғалақтарының тістер санын анықтау

6.2.4. Екінші біліктің тісті жұбының доңғалақтарының тістер санын анықтау

Мұндағы

i_p2 – екінші берілістің тісті жұбының беріліс саны;

i_n- аралық біліктің жетегінің тісті жұбының беріліс саны;

Осьаралық қашықтықты және тісті доңғалақтардың параметрлерін анықтау

Мұндағы

M_шығ- беріліс қорабының жетекті білікте бірінші берілісті қосы кезіндегі айналу моменті:

К_а- пропорционалдықтың тәжірибелік коэффициенті: К_а=9;

Тісті доңғалақтардың ілінісу параметрлерін анықтау.

Түзутісті доңғалақтардың ілінісу модулі және қисықтісті доңғалақтар үшін ілінісудің қалыпты модулі келесі формула арқылы табылады:

Тісті доңғалақтардың ілінісу бұрышы α=20^о ;

Қисықтісті тісті доңғалақтардың тіс сызығының иілу бұрышы β=18^о…26^о;

Тісті тәждердің ені : в=(0,18…0,24);

Беріліс қорабының тістер жұбының жалпы тістер санын анықтау:

Бірінші берілістің тісті жұбының доңғалақтарының тістер санын анықтау:

Тісті доңғалақтардың геометриялық параметрлерін анықтау және осьаралық қашықтықты тексеру.