4.3 Күрделі шығындардың өзін ақтау мерзімі мен жылдық үнемдеу тиімділікті анықтау есебі

Күрделі шығындардың өзін ақтауын уақыт анықтайды, бұл уақыт ішінде күрделі шығындарды жабдықтардың өзіндік құнын азайту немесе жаңа технологияны енгізуден болған пайда арқылы толықтырылады.

Техникалық шаралардың күрделі шығындарының жалпы экономикалық тиімділігін анықтауда күрделі шығындардың жалпы құнын жылдық пайдаға бөлу арқылы формуламен анықтайды:

Ток = ΔК / Эг.

Ток = 482,3 / 920,9=0,55 жыл

Теміржол касса операторының автоматтандырылған жұмыс орнын енгізудің экономикалық тиімділігін есептеу, бұл жүйенің енгізілуі 0,55 жыл мерзімінде өзін ақтайтындығын көрсетті.

Жылдық экономияны формула бойынша анықтаймыз:

Э_г1 = (С₁-С₂) ,

мұнда С₁ и С₂ – жұмыстың жылдық өзіндік құны, енгізуге және енгізгеннен кейін, мың. тенге.

Э_г1 = 1985,05 -1064,15=1 920,9 мың.тенге

Э_г= Э_г1 + Э_{г2 ,}

мұнда Э_{г2 –} көп еңбектілікті азайтудан түскен экономия..

Э_г =920,9+30 888=951,8 мың.тенге

Экономикалық тиімділік есебінен технико-экономиялық көрсеткіштер туралы қорытынды жасауға болады, олар 7.6-кестеде берілген.

Көрсеткіштер	Енгізуге дейін	Енгізгеннен кейін
Қосымша күрделі шығындар мың. тенге	-	482,3
Қызмет көрсетуші персонал саны, адам.	4	2
Жұмыстың жылдық өзіндік құны, мың. тенге, Соның ішінде:	1985,05	1064,15
Шикізат пен материалдар	13	13
А/А әлеумет.төлемқорымен	1684,8	842,4
Жабдықтарды күту мен пайдалану шығындары	46,85	35,15
Жабдықтар амортизациясы	187,4	140,6
Еңбекті қорғау мен техника қауіпсіздігі	40	20
Жылдық экономия, мың. тг.	-	920,9
Өзін ақтау мерзімі, жыл	-	0,55

5. Еңбекті қорғау шараларының жиынтығы

Еңбекті қорғау – бұл ілеуметтік-технткалық ғылым, өндірістік қауіпті жағдайларды және кәсіптік зияндарды зерттейді, оларды болдырмау шараларын жасайды немесе оқыс жағдайлардың, кәсіптік аурулардың алдын алу тәсілдерін қарастырады. Толық қауіпсіз не зиянсыз кәсіпорындар мүлдем жоқ. Еңбекті қорғаудың мақсаты – жұмыс істеушінің қауіпсіздігіне және ауырмауы үшін қолайлы жағдай жасап, еңбек өнімділігін барынша жоғары көрсете алатындай жағдайлармен қамтамасыз ету. Еңбек өнімділігі адамның денсаулығы мен жұмыс істеу қабілетін сақтау, адам еңбегін жұмыс мезгілін үнемдеу, оның белсенді жұмыс істеу периодын ұзарту, өнімнің жоғары сапасын көтеріп, қоғамдық еңбекті үнемдеу, негізгі өндірістік қорларды қолдануды жақсарту апаттар санын азайту және тағы басқалары арқылы артады.

Еңбек жағдайларын жақсарту және оның қауіпсіздігі өндірістік жарақаттануды, кәсіптік ауруларды төмендетеді, бұл еңбекшілердің денсаулығын сақтайды және сонымен қатар қолайсыз жағдайларда жұмыс барысындағы төленетін жеңілдіктер мен қосымша ақша төлемдерін азайтады.

Еңбек жағдайларын жақсарту әлеуметтік жақсы нәтижелер береді – қызметкерлердің денсаулығы артады, жұмысы қанағаттандырылады, еңбек тәртібі артады, өндірістік және қоғамдық белсенділік пен басқа да еңбекшілердің жоғары сатылы дамуын сипаттайтын көрсеткіштер жоғарылайды.

Азаматтардың еңбек еркінділігіне сай конституциялық құқығына байланысты туындайтын Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделген еңбек қатынастарын Қазақстан Республикасының еңбек туралы Заңы реттейді, ол Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделген және жекелеген қызметкерлер категорялары арасында еңбек қатынастарын реттейтін Заң мен басқа да нормативтік құқықтық актілерден тұрады. Бұл Заң 1 қаңтар 2000 жылдан бері жұмыс істейді.

Дипломдық жұмыста берілген тарау келесі сұрақтардан тұрады:

- жарықтандыру есебі;

- жермен қосу қондырысының есебі;

- оператордың қолайлы оптималды жұмыс жағдайын анықтау;

- электрқауіпсіздігін қамтамасыз ету шараларын ұйымдастыру;

- өрт қауіпсіздігі.