- •1,Физиология ұғымы
- •2.Ауыздағы ас қорытылу.
- •3.Ұйқы безі, гормондары
- •1.Ағзаның ішкі ортасы туралы түсінік
- •2. Асқазандағы ас қорыту
- •3. Бүйрекүсті безі. Қыртысты қабатының гормондары
- •1.Қанның функциясы, физико-химиялық қасиеті
- •2. Аш ішекте астың қорытылуы
- •Асты сіңіру.
- •Ас сіңіру механизмі.
- •3. Бүйрекүсті безі, милы қабатының гормондары
- •1.Қанның құрамы, қан плазмасы және оның құрамы
- •2.Сіңірілу және оның физиологиялық маңызы
- •3.Жыныс бездері. Ер және әйел жыныс бездерінің гормондары
- •1.Қан және формды элементтері. Эритроцит
- •2.Ағзадағы зат алмасу жүйесіне түсінік.
- •3.Қозғыш тіндерге түсінік
- •1.Қанның формды элементтері. Лейкоцит, қасиеттері мен қызметі
- •2.Дәрумендерге түсінік және олардың маңызы
- •3.Жүрек биотогы және оның тіркелуі (экг)
- •2.Бүйрек физиологиясы, құрылысы
- •3.Биоэлектрлік құбылыстың тірі тінде пайда болуы
- •1.Тромбоциттердің қасиеті мен функциясы
- •2.Юкстагломерулалық аппарат
- •3.Бүйрекүсті безі. Қыртысты қабатының гормондары
- •1.Гемостаз. Қанның ұюы және ұюға жүйе
- •2.Нефрон құрылысы
- •3.Синапс туралы түсінік, құрылысы, құрылымы және түрлері
- •1.Қан топтары.
- •2. Зәрдің түзілуінің механизмі. Шумақтық сүзілу
- •3.Парабиоз туралы түсінік. Қозғалыс аппараты..
- •Еттің жиырылуы.
- •1.Гемостаз. Қанның ұюы және ұюға жүйе
- •Түтікшелердегі сіңірілу (Реабсорбция)
- •Бұлшық еттердің физиологиялық қасиеті. Бұлшық еттің жиырылу түрлері
- •Бұлшықеттің жиырылу түрлері.
- •1.Кіші және үлкен қанайналым шеңбері
- •2.Жинағыш түтіктердің қызметі
- •3.Нейронның қызметі мен құрамы
- •1.Жүрекке анатомиялық мінездеме
- •2.Бүйрек қызметін реттеу
- •3.Рефлекс. Рефлекстік доға
- •1.Жүрек бұлшықетінің физиологиялық қасиеті
- •2.Зәрдің құрамы
- •3.Рефлекстік жіктелуі
- •1.Жүрек айналымы, оның кезеңдері
- •2.Зәр шығарудың механизмі
- •3.Жүйке орталығы жайлы түсінік
- •1.Жүрек қызметінің сыртқы белгілері ( жүрек тондары , жүрек ұшы, соққысы)
- •2.Тері бездері, терінің бөлінуі
- •3.Жұлынның орталығы және функциясы
- •1.Жүрек қызметінің көрсеткіштері
- •2.Ішкі сөлініс бездеріне жалпы мінездеме
- •3.Сопақша мидың физиологиялық рөлі
- •1.Жүрек қызметінің реттелуі
- •2.Гормон түсінігі және қасиеті
- •3.Орталық мидың физиологиялық рөлі, құрылымы
- •1.Қантамырларының түрлері, құрылысы, ерекшеліктері
- •2.Гипофиздің физиологиялық рөлі. Гипофиздің алдыңғы, артқы, ортаңғы бөлім гормондары
- •3.Мишықтың физиологиялық маңызы
- •1.Қан қысымы, пульс туралы түсінік
- •2.Қалқанша безі, оның физиологиялық маңызы
- •3.Жжж анатомиялық және физиологиялық ерекшеліктері
- •1.Лимфа құрамы, қасиеті
- •2.Гемостаз туралы түсінік
- •3.Жжж жайлы түсінік, шартты рефлекс түрлері
- •1.Тыныс алудың ағза үшін маңызы
- •2.Есте сақтау, маңызы және физиологиялық механизмі
- •3.Жжж түрлері
- •1.Тыныс алу жүйесіне анатомиялық мінездеме
- •2.Ұйқы физиологиясы
- •3.Сана туралы түсінік
- •1.Дем алу және дем шығару механизмі
- •2.Бас ми қыртысының қызметі және құрылысының ерекшеліктері
- •3.Рецепторлардың жіктелуі
- •1. Өкпе көлемі. Өкпе вентиляциясы
- •2.Аралық мидың физиологиялық рөлі
- •3.Жақыннан, алыстан көргіштік. Бейімделу
- •1.Асқазан ішек жолының қызметі
- •2.Айырша бездің физиологиялық рөлі
- •1.Ас қорыту маңызы
- •2.Базальды ядролардың қызметі және түзілуі
- •3.Вестибулярлы аппараттың физиологиялық рөлі
- •2.Тыныс алу орталығы, оның орналасуы
- •2.Тоқ ішекте ас қорытылуы
- •3.Дәм сезу және көркемдік мүшелер
- •1.Тамақтану туралы түсінік, физиологиялық маңызы
- •2.Ұлтабарда ас қорытылуы
- •3.Тактильді, температуралық және ауру сезімталдығы
- •1.Адамдағы жылу алмасу
- •2.Қалқанша маңы безі, физиологиялық рөлі
- •3.Рефлекс.Рефлекстік доға. Көру мүшесінің құрылысы. Көздің аккомадация механизмі. Бинокулярлы көру
- •Көру анализаторы
1.Қанның функциясы, физико-химиялық қасиеті
Қанға физикалық және химиялық қасиеттер тән. Қан қызыл түсті,оның құрамы өте күрделі. Қанның түсі эритроцит ішіндегі гемоглобиннің газдармен,басқа да химиялық заттармен реакцияға түсіп, қосындылар құруына байланысты. Артерия қанының ашық қызыл түсі қанда оксигемоглобиннің /гемоглобинмен оттегі қосындысы/ болуына
байланысты. Вена қанының күнгірт түсі карбогемоглобиннің /гемоглобинмен көмірқышқылды газдың қосындысы/ болуына байланысты.
Қанның физикалық қасиеті оның тұтқырлығы. Ол қан түйіршіктері мен плазмадағы, ірі молекулалы заттардың деңгейіне байланысты. Қан тұтқырлығы қанның қойылуына не/се сұйылуына қарай өзгеріп отырады. Қанның бұл қасиеті қан түйіршіктерінің, плазма белоктарының әсіресе глобулиндердің мөлшеріне байланысты.
Қанның маңызды қасиеттерінің бірі- осмостық қысымы. Жартылай өткізгіш мембрана арқылы ертіндіні өткізетін күш осмостық қысым деп аталады. Осмостық қысым еріген электролиттер мен молекулалар санына, олардың арасындағы айырмашылыққа байланысты. Еріген заттардың иондар саны неғұрлым көп болса, оның осмостық қысымы соғұрлым жоғары болады. Қанның осмостық қысымы оның қату температурасы арқылы анықталады. Қанның белок молекулалары тудыратын осмостық қысымы колоидтық-осмостық қысым деп аталады. Қанның осмос қысымына тең тұз ертіндісі изотониялық ертінді деп аталады. Тұзы аз болса гипотониялық ерітінді ал керісінше жоғары болса гипертониялық ерітінді дейді. Осмостық, онкотикалық қысымдар, тіршілік процестердің барысына тікелей әсер етеді. Жасушалар қалыпты қызмет атқару үшін осмостық қысым тұрақты болуға тиіс. Оның тұрақтылығын күрделі механизмдер қамтамасыз етеді. Солардың бірі қан және тін иондарымен судың ара-қатынасы.
2. Аш ішекте астың қорытылуы
Ішек аш және тоқ ішек болып екіге бөлінеді. Аш ішек адамның бойынан орта есеппен 4-5 есе ұзын. Ол үш бөлімнен: он екі елі ішектен, аш және мықын ішектерден тұрады. Адамда он екі елі ішектің ұзындығы 5 см, 2/5-і аш ішек үлесіне тиеді, мықын ішектің ұзіндіғі аш ішектің 3/5-не тең ішек ас ішекте 10-12 сағаттай кідіреді. Осы мезгілде: а) ішектің кілегейлі қабығындағы либеркюн бездерінің сөлі мен ішектегі химус араласқан ұйқы безі сөлінің және өттің бірлескен әрекеті арқасында ішекте ас қорыту процесі аяқталды;
б) ішектің ортаңғы қабаты – біріңғай салалы ет талшықтарының жиырылап созылуы нәтижесінде ішектегі химус төмен қарай біртіндеп жылжып, тоқ ішекке жетеді; в) ас барысында пайда болған өнімдер ішектен қанға, лимфаға сіңеді.
Асты сіңіру.
Асты сіңіру зат алмасуы мен ас қорыту процестерінің маңызды кезеңдерінің бірі. Астың сіңуімен ас қорытылу аяқталады. Ас сіңіру дегеніміз гидролиз өнімдерінің ішек қарыннан қанға не лимфаға өтуі.
Сырттан келіп түскен тағам ауыз қуысында көп кідірмейді. Тіл астына салынған кейбір дәрілер ауыздың шырышты қабыға арқылы тікелей қанға сіңеді де жүрек қан тамырларына әсер етеді. Ас тұзы, су, глюкоза, алкогол қарыннан қанға өтіп аздап бойға сіңеді.
Он екі елі ішекте ас қорыту процесі күшейе түседі, гидролиз үдейді. Бірақ ыдырау өнімдерінің 5-8 %-і ғана қанға сіңеді, өйткені ішек тым қысқа, химус мұнда көп кідірмей әрі қарай жылжи береді. Ас негізінен аш ішек пен мықын ішекте сіңеді. Мұнда тағам гидролизі аяқталып, суда еритін ішек мембранасынан өте алатын заттар пайда болады.