Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Физиология 2017.docx
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
170 Кб
Скачать
☆

1.Қанның формды элементтері. Лейкоцит, қасиеттері мен қызметі

1 литр қанда 4,9-9х109/л лейкоцит болады. Лейкоцит қанның ақ клеткасы, ядросы бар, амеба сияқты протоплазмасынан жалған аяқтар шығарып қозғалады.Қанда лейкоцит санының көбеюі лейкоцитоз деп, азаюы лейкоцитопения деп аталады.

Ipi ядросы болады. Орташа диаметрі 6-25 мкм.

  • Tүсciз жасушалар, сондықтан оларды немесе аққан жасушалары деп атайды.

  • Олардың пішіні тұрақты болмайды, амеба тәрізді жалған аяқтарымен қан тамырларының қабырғасынан өтіп кете алады.

  • 1мм3 қанда 4000-8000 лейкоцит болады.

  • Олар түріне байланысты бірнеше күннен бірнеше жылдарға дейін тіршілік етеді.

  • Жіліктің кемігінде, көкбауырда, айырша безде (тимус), лимфа түйіндерінде түзіледі.

  • Бауыр мен көкбауырда жойылып отырады.

  • Лейкоциттердің негізгі қызметі организмді микробтардан денеге зиянды заттардың енуінен сақтау.

Олар зиянды әсер туатын жерге тез жетеді. Сондықтан лейкоциттер тек қанныңқұрамында ғана болмайды, олар ағзаның барлық жерлерінде кездеседі. Лейко­циттер микробтармен жарақаттанған жасу­шалардың бөліп шығаратын химиялық заттарына

сезімтал болғандықтан, сол жаққа қарай жылжиды,

Лейкоциттер 2 топқа бөлінген:

Лейкоцит түрлері. Лейкограмма (%)

1.Гранулоциттер немесе түйіршікті лейкоциттерге нейтрофильдер, эозинофильдер, базофилъдер жатады. Цитоплазмасы түйіршікті, ядросы сегменттелген.

2.Агранулоциттер немесе түйіршіксіз лейкоциттерге моноциттер, лимфоциттер жатады. Олардың цитоплазмасында түйіршіктер кездеспейді және ядролары сегменттелмеген. Нейтрофильдер микроорганизмдерді фагоцитоз арқылы жоя алады. Лейкоциттердіңәр түрлі микроорганизмдерді қорытып жіберуін И.И.Мечников фагоцитоз (қарбу) деп, ал обыр жасушаларды "фагоциттер" деп атаған. Ол 1883 жылы иммунитеттің жасушалық теориясын құрды және фагоцитоздың қорғаныштық ролін ашып Нобель сыйлығына ие болды. Олар лизосомалардағы өзінің ферменттері арқылы қорытып отырады. Мұндай жағдайда көптеген лейкоциттер тіршілігін жояды. Бұзылған лейкоциттер ipiң болып жарадан бөлініп шығады.

Эозинофильдер саны аллергиялық реакцияларда және ішек құрттарын жұқтырғанда көбейеді. Базофилъдер биологиялық белсенді заттар - гепаринді (қанныңұюына жол бермейді)

және гистаминді (қантамырларын кеңейтеді) түзеді.

Иммунитетте лимфоциттер мен моноциттердіңмаңызы көбірек. Моноциттер лейкоциттердіңішіндегі еңipici.Олар барлық лейкоциттердің 4-8%-ын құрайды. Олар фагоцитарлық белсенділікпен сипатталады. Бip моноцит 100 микробты жояды. Моноциттер макрофагтарға айналып отырады.

Лейкоциттердің 25%-ын лимфоциттер құрайды. Олардың басым бөлігі лимфада. Олар жіліктің кемігінде пайда болады, әрі қарай дамитын мүшеге байланысты Т-лимфоциттері және В-лимфоциттері болып бөлінеді. Лимфоциттер - арнайы иммундық жүйенің элементтері.

2.Дәрумендерге түсінік және олардың маңызы

Тағамда дәремендердің жеткіліксіз болуы адам ағзасын әлсіретеді, мұндай жағдайды гиповитаминоз д.а. оған ауа райының қолайсыз жағдайы, ауасы лас жержде ұзақ жұмыс істеу, сондай-ақ гастрит, гельминтоз, лямблиоз т.б аурулар себеп болады. Дәрумен жетіспеушілік болғанда ағзада зат алмасу процесі бұзылып, оның жұқпаға қарсы тұру қабілеті нашарлайды. Сондай –ақ адам күйзеліске ұшырағанда , ауа райының құбылмалы кезеңдерінде , әйелдердің жүкті немесе бала емізуі кезінде т. б жағдайда ағзада дәремен жетіспеушілік артады. Барлық дәрумендер майда және суда еритіндер деп 2 топқа бөлінеді. Майда еритіндерге А,

Д,Е,К дәремендері, ал суда еритін дәрумендерге С,РР және В тобындағы барлық дәрумендер жатады.

Дәремендер ағзада ферменттердің түзілуіне қатысады, дәрумендер тағам құрамында аз мөлшерде болғанымен, ағза үшін өте қажетті заттар. Дәременсіз ағзаның дамуы, өсуі, тіршілігін жалғатыруы мүмкін кемес. Қазіргі кезде дәрумендердің 30-ға жуық түрлері бар. Дәремендер әсіресе балалар мен жасөспірімдер үшін өсуі, дамуы үшін қажет. Ағзаның иммундық қабілетін арттырады.

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]