1. Wspólnota krwi – pokrewieństwo:

   • naturalna jedność – wspólny stosunek do istoty człowieczeństwa

   • dom, wspólnota nie jest uzależniona od bliskości przestrzennej

   • pragnienie bliskości – zaspokojenie potrzeby miłości

   • autorytet naturalny - ojciec

2. Wspólnota terytorium – sąsiedztwo:

• jej wyrazem jest współzamieszkiwanie; więź życia animalnego

• wspólny stosunek do posiadanej ziemi

• wspólnoty wiejskie

• styczności, przyzwyczajenie

• współzamieszkiwanie podstawą wspólnoty, ale nie warunkiem

• autorytet – książę, jego źródłem jest władza i potęga

3. Wspólnota ducha – przyjaźń:

• wspólne, jednomyślne działanie, więź życia mentalnego

• stosunek do świętych miejsc i bóstw

• wspólnota ducha

• niezależna od pokrewieństwa i sąsiedztwa

• w celu utrwalenie – swobodne i częste kontakty

• powstała na skutek zgodnej pracy i jednolitego sposobu myślenia

• czczona boskość – nadaje przyjaźni żywą i trwałą postać

• więź duchowa

• powstają na skutek przypadku bądź wolnego wyboru

• autorytet – wspólna dla wszystkich osoba „mistrza”

STOWARZYSZENIE → przejściowa forma współżycia, mechaniczna, sztuczna; „stykanie się ze sobą niezależnych osób”

KAPITAŁ KULTUROWY → sieć nieformalnych powiązań społecznych, które umożliwiają trwałość społeczeństwa

Grupy społeczne istnieją, gdyż ludzie chcą się łączyć:

• spontanicznie (wola organiczna)

• refleksyjnie (wola racjonalna, arbitralna)

CECHA	WSPÓLNOTA	STOWARZYSZENIE
wola	organiczna	arbitralna
powstanie	od początku istnienia ludzkości	epoka przemysłowa, industrializacja
trwałość	trwała	nietrwałe, przejściowe
zasada powstania więzi	umowa	wyrachowanie, kalkulacja
uczestnictwo	całą swoją osobowością	konkretną, wyróżnioną rolą społeczną
środki kontroli społecznej	tradycja, obyczaj	prawo
własność	zbiorowa	prywatna
czym kierują się ludzie	wiara, elementy zinternalizowane tkwiące w człowieku	wzgląd opinii publicznej, zewnętrzne formy kontroli społecznej
Wspólnotę i stowarzyszenie opisuje się za pomocą różnych metafor

J. Turowski, Socjologia. Małe struktury społeczne

ZBIÓR, ZBIOROWOŚĆ → pewna statystycznie wyodrębniona grupa ludzi

KATEGORIA SPOŁECZNA → zbiorowość wyróżniona ze względu na społecznie ważną cechę

ZBIOROWOŚĆ SPOŁECZNA → zbiorowość, której członkowie pozostają w stosunkach społecznych, wiążących ich – wytworzyły one wewnętrzną organizację i jej członkowie pozostają interakcji społecznej

GRUPA SPOŁECZNA → zbiór ludzi, którzy w dążeniu do wspólnych wartości związani są więzią społeczną i wytworzyli wewnętrzną organizację

Minimum osób, aby grupa społeczna mogła zaistnieć:

• dwie osoby dają pewność istnienia stosunku społecznego (J. Wiatr też uważał, że wystarczą dwie osoby), ale większa ich liczba daje większe możliwości, pewne zjawiska związane z grupą społeczną mogą zaistnieć dopiero przy grupie trzech osób (koalicja, mediacja, reprezentowanie)

• w miarę wzrostu liczebności grupy rośnie liczba możliwych stosunków interpersonalnych w postaci interakcji – [n(n-1)]/2

Wpływ liczebności członków na pozostałe elementy konstytutywne:

• zwiększenie liczby członków zwiększa możliwość osiągnięcia celów w grupach zadaniowych, jeśli zadania są podzielne

• zwiększenie liczby członków zmniejsza jednolitość grupy, powoduje różnice w poglądach, zmniejsza zgodność w ujmowaniu celów i zgodność działań

• w grupach dużych częstotliwość i poziom komunikacji są niższe niż w grupach małych – wyższy poziom komunikowania podnosi lojalność wobec grupy

• tylko proste idee są w stanie poruszać masy – to, co ma być wspólne dla wszystkich musi zostać przystosowane przez najprymitywniejszych (Georg Simmel)

PRAWO OLSONA → im większa liczebność grupy, tym mniejsza tendencja do aktywnego uczestnictwa członków grupy w jej działaniu

PRAWO PARKINSONA → rozrost grupy nie jest funkcjonalnie uzasadniony

1.Prawo Parkinsona albo rosnąca piramida.

Nie ma żadnej współzależności między liczbą np. urzędników a ilością wykonywanej pracy. Wzrostem liczby urzędników rządzi, bowiem prawo Parkinsona i wzrost ten będzie zupełnie taki sam bez względu na to, czy pracy będzie więcej, czy też nie będzie jej w ogóle. Znaczenie prawa Parkinsona polega na tym, że jest to prawo wzrostu, oparte na analizie czynników rządzących tym wzrostem. Można wyróżnić dwie siły napędowe, mogą być one reprezentowane przez dwa niemal aksjomatyczne twierdzenia:

-urzędnik pragnie mnożyć podwładnych, podwładnych nie rywali

-urzędnicy przysparzają sobie nawzajem pracy, jedni drugim

Wpływ wartości wspólnych czy organizacji wewnętrznej na liczebność grupy:

• grupy elitarne dążą do ograniczenia napływu nowych członków

• każda grupa określa wzór fizyczny i moralny, jaki członek grupy powinien spełniać – daje to grupie środki identyfikacji i odrębności

WARTOŚCI WSPÓLNOGRUPOWE → wspólne wartości, jakie członkowie zbiorowości, przez swe współdziałanie osiągają lub osiągnąć zamierzają

• grupa społeczna polega na skupianiu się zbioru ludzi wokół wspólnych wartości

• zadania są pożądanymi stanami rzeczy, czyli wartościami, jakie zamierzają osiągnąć

FUNKCJA GRUPY → co dana grupa wnosi, jaki jest jej wkład i znaczenie dla innych systemów społecznych, jakie są rezultaty i skutki jej działania (mogą być jawne i ukryte)

WIĘŹ SPOŁECZNA (więź grupowa) → fakt uzależnienia się bądź zjednoczenia się członków danego zbioru ludzi wokół określonych wartości czy pełnionych funkcji społecznych

• więź jest więc ogółem stosunków społecznych wiążących członków w danym zbiorze ludzi oraz postaw członków tego zbioru do grupy jako całości

Stosunek społeczny wiążący członków grupy:

• zorganizowany system elementów składowych grupy, który obejmuje instytucje grupowe, stosunki społeczne itp.

• ma zapewnić trwanie i rozwój grupy

• organizacja grupy zapewnia współżycie członków grupy

Świadomość grupowa:

• zespala i jednoczy jednostki w jedną całość społeczną jakiegoś rodzaju

Dwuaspektowy (strukturalno-świadomościowy) charakter więzi społecznej

Trojakie rozumienie więzi grupowej:

• psychospołeczne – świadomość grupowa, jako poczucie łączności

• August Comte – naturalne dążenie do współdziałania

• identyfikacja realna ( rzeczywiste członkostwo) i potencjalna (aspiracja do członkostwa)

• więź dystrybutywna (łączność jest następstwem łączności z jednostkami) i więź kolektywna (łączność z celami)

• strukturalne – istnienie zależności wzajemnych, wynikających z podziału funkcji w organizmie społecznym (Herbert Spencer)

Ogół stosunków społecznych wiążących jednostki w grupie:

• podstawa zależności

• obiektywna – wynikające ze struktury społeczeństwa

• subiektywna – wynikające z indywidualnych zamierzeń jednostki

• układ wzajemnych zobowiązań i uprawnień

• system wzajemnych czynności regulowanych przez partnerów

  • dwuaspektowe:

• dające się rzeczowo określić wspólności i związki między ludźmi

• stany i akty świadomości

Typologia więzi według Pawła Rybickiego:

• więź naturalna – występuje w grupach społecznych, w których pochodzenie i pokrewieństwo tworzą podstawy społecznego powiązania ludzi i ich wzajemnej przynależności

• więź zrzeszeniowa – powstaje na zasadzie dobrowolnych związków kreowanych przez ludzi, którzy przystępując do danego zrzeszenia uzależniają się wzajemnie od siebie i zobowiązują do odpowiednich działań

• więź stanowiona – jest przeciwieństwem więzi zrzeszeniowej i występuje w takich zbiorowościach, w których podział członków i systemy styczności i stosunków zostają narzucone z zewnątrz lub ustalone siłą czy też prawem stanowionym przez szersze grupy społeczne

Wewnętrzna organizacja grupy:

POZYCJA SPOŁECZNA → wiązka uprawnień i obowiązków pojmowanych nie w sensie prawnym, ale jako splot uprawnień i obowiązków społecznie przez otoczenie uznawanych za przysługujące danej jednostce lub kategorii jednostek czy też jako obowiązki oczekiwane, żądane lub kierowane przez otoczenie w stosunku do danej osoby czy danych osób

ROLA SPOŁECZNA → rodzaj, zakres i wzory czynności, jakie jednostka wykonuje czy powinna wykonywać w imieniu i na rzecz grupy, wynikające z zajmowanej przez nią pozycji społecznej

INSTYTUCJA → zespoły ról i stanowisk, obejmujące czynności określone publicznie, a skierowane do realizacji funkcji grupy, oraz zespoły osób czynności te sprawujących przy użyciu przydzielonych im urządzeń i odpowiednich środków rzeczowych

Znaczenie:

• umożliwiają realizowanie celów przez grupę

• skłaniają jednostki i podgrupy do wykonywania ról im przydzielonych

• zapewniają wewnętrzną spójność grupie

• zapewniają ciągłość grupie

WŁADZA → uprawnienie i możność wpływania na postępowanie innych

Typy panowania idealnego wg Maxa Webera:

• legalny

• tradycjonalistyczny

• charyzmatyczny

Typy przywództwa wg Lewina:

• model autokratyczny

• model demokratyczny

• model laissez faire

Sześć płaszczyzn stosunków między przełożonym i podwładnym:

• komunikacja

• podejmowanie decyzji

• rozkład odpowiedzialności

• sposób kontroli, stosowanie systemu kar i nagród

• zakres dyscypliny

• miejsce przełożonego w strukturze grupy

KOMUNIKACJA W GRUPIE → polega na przekazywaniu informacji między uczestnikami życia społecznego, a dokonuje się za pomocą języka i różnych znaków oraz symboli

Funkcje:

• funkcja informacyjno-organizatorska – przekazywanie wiadomości między stanowiskami w grupie

• funkcja motywacyjno-inspirująca – wytworzenie atmosfery zaangażowania i wspólnoty wśród członków grupy

Elementy systemu łączności:

NADAWCA → powinien przekazywać treści ważne i znaczące, nowe, dostosowane do potrzeb odbiorcy, interesujące go i zapewniające mu aktywny odbiór, uczestnictwo w recepcji wiadomości (dezyderaty socjotechniczne)

MEDIA

KANAŁY INFORMACJI (wg Barnarda)

• warunki sprawnego funkcjonowania:

• wszystkie kręgi winny być zawiadamiane o istnieniu odpowiednich kanałów i sposobie korzystania z nich

• objęcie kanałami wszystkich stanowisk i połączenie ich z centralnym ośrodkiem dyspozycyjnym

• uczynienie kanałów możliwie najkrótszymi

• wykorzystanie całego kanału przy przekazie informacji

• zapobieganiu przerywaniu przepływu informacji

• kontrola autentyczności przekazywanych informacji

• modele:

DYSTANS → odległość jednego stanowiska od następnego (suma dystansów)

• „koło”

• „łańcuch” - poziomy

• „koncentryczny” – oś, gwiazda

• „hierarchiczny”

• właściwości

• w zależności od systemu kształtuje się przepływ informacji

• najkorzystniejsze jest stanowisko, które pozwala na bezpośrednie połączenie z największą ilością stanowisk

• najgorsze jest stanowisko na uboczu

• najkorzystniejszy jest system z największą ilością połączeń bezpośrednich

Grupy społeczne i ich typologia

Grupą społeczną są minimum 3 osoby tworzące wyodrębnioną całość i mające poczucie owej odrębności, między którymi występują relacje psychiczne, zwane więzami społecznymi, lub pośrednie i rzeczowe powiązania jako stosunki społeczne. Grupa społeczna to system jednostek pozostających ze sobą we wzajemnych interakcjach, skupionych wokół celów i zadań grupy.

- więź społeczna posiada elementy poznawcze, partycypacyjne, emocjonalne, więź społeczna jest świadoma

- stosunki społeczne mają charakter pośredni (zadania, powinności, obowiązki), nie muszą być uświadomione, ale mogą (są to struktury ukryte)

- więzi mają charakter interpersonalny

Stosunki społeczne to zobiektywizowane, pośrednie stosunki międzygrupowe (relacje), wszelkie możliwe kombinacje między jednostką i grupą.

Składniki stosunków społecznych:

- stosunki ekonomiczne (własności, dystrybucji, społeczny podział pracy)

- stosunki polityczne (zależności w sferze polityki)

- stosunki kulturowe

Klasyfikacja grup społecznych

I Kryterium – typ struktury społecznej:

Grupy małe – złożone są wyłącznie z członków i nie posiadających żadnych podgrup

Grupy duże – nie wchodzą jako części składowe do większych podgrup np. naród, grupa wyznaniowa

II Kryterium – typ więzi społecznej:

Grupy pierwotne – więź oparta na stycznościach osobistych podstawach emocjonalnych np. rodzina

Grupy wtórne – więź oparta na stosunkach rzeczowych i oparta na interesach, np. związki zawodowe

III Kryterium – występowanie sformalizowanych instytucji i kontroli społecznej:

Grupy formalne – występowanie instytucji sformalizowanych i kontroli społecznej np. państwo

Grupy nieformalne – występowanie instytucji nieformalnych i kontroli społecznej nieformalnej np. grupa koleżeńska

Grupa w sobie – byt społeczny oparty na kryteriach obiektywnych, dotyczy zbiorowości ludzkich wyodrębnionych na podstawie ważnych cech, położenia społecznego tych ludzi.

Grupa dla siebie – istnieje świadomość grupowa, pojawiają się liderzy, jest wspólny cel, wrogowie, istnieje wykrystalizowana organizacja i struktura wewnętrzna

Grupy celowe i autoteliczne – podział ten sięga do dorobku antropologii kultury

Grupy autoteliczne nie posiadają celu zewnętrznego

Reizm jest terminem niepozytywistycznym, traktuje rzeczywistość jako sumę rzeczy i jednostek ludzkich. Reizm to pojęcie wprowadzone przez Tadeusza Kotarbińskiego.

Grupy reistyczne biorą pod uwagę konkretny skład personalny grupy.

Grupy niereistyczne obejmują sieć relacji i ról między elementami grupy, schemat organizacyjny danej grupy (dyrektor, vice – dyrektorzy, nauczyciele, uczniowie)

Rodzaje więzi społecznej:

- całościowa (totalna, obejmuje wszystkie strony osobowości, nie ma sfery odrębności między jednostkami w ramach tej więzi)

- częściowa (partykularna, partykularyzacja więzi społecznej doprowadziła do jej pluralizacji)

Czynniki konstytuujące grupę społeczną:

Zbiór ludzi – przynajmniej 3 osoby ze względu na ilość stosunków interpersonalnych w postaci interakcji = [n(n-1)]/2

Więź społeczna – fakt uzależnienia się bądź zjednoczenia się członków danego zbioru ludzi wokół określonych wartości czy pełnionych funkcji społecznych.

Wartości wspólnogrupowe – wspólne wartości, jakie członkowie zbiorowości, przez swe współdziałanie osiągają lub osiągnąć zamierzają

Organizacja wewnętrzna grupy – sieć pozycji i ról społecznych oraz instytucje grupy