2.3. 2Тэ10м локомотивінің механикалық бөлігінің құрылыстық элементтері.

Арбашалар құрылысы тартым күші ме берілісін, баяу жүрісін жән экипаж бөлімі ме жолдың байланысын, қозғалыс қауіпсіздігіме тепловоздың динамикалық сипаттамаларын анықтайды. Унифицирленген жақсыз арбаша отандық магистральді ТЭ10М, 2ТЭ116, 2ТЭ10В, 2М62 жүк тепловоздарына, маневрлі ТЭМЗ және экспортты жүк-жолаушы ТЭ109 (130, 131, 132, 142 модификациялы), құрылыстық жылдамдығы 100-140 км/сағ ТЭ114, М62 тепловоздары үшін «Ворошиловградтепловоз» сериясымен дайындалады.

Барлық модификациядағы тепловоздар талаптарын қанағаттандыру үшін унифицирленген жақсыз арбаша құрылысы мүмкіндік береді: бір тартым қозғалтқышындағы (ТЭД) 4,41 (75117) –нен 3,04 (7013) дейінгі тартым редукторының жіберу санын өзгерту, яғни тартым редукторының орталық аралығы қамтамасыз етіледі; колея ені 1520-дан 1435 мм дейін дөңгелек орталық дискілерінің өзгерісінен 0-2Т ГОСТ 9238-83 габаритіне жазу арқылы өзгерту; жүк тепловоздарының Матросов типті тежегіш жүйесінің тежегіш қондырғысын орнату, ал құрылыстық жылдамдығы 120 км/сағ және одан да жоғары тепловоздар үшін – Кнорр деңгейлі басу арқылы. Арбашаның тартым-беріктік сапасы дөңгелек жұбынан рельске 226 кН (23 тс) максималды жүктемесіне рұқсат етеді.

Үшосьті әр дөңгелек жұбы жеке жетекті ЭД-118А тұрақты тоқтағы тартым электрқозғалтқышының біржақты және бірдеңгейлі тартым редукторлы моторлы-осьті подшипниктері (МОП) циркуляциялы жүйелі ЭД-188Б электрқозғалтқышты арбаша (190 сурет). Арбашадағы ТЭД қондырғысы қатарлы орналасқан тірек-осьтен дайындалған. ТЭД бұлайша орналасуы жүктемелердің тепловоз қозғалысы кезіндегі осьтері бойынша бірмәнді жіктегіш есебінен жалғау құрамын қолдануды жақсартуға (10-12%-ға) мүмкіндік береді.

Арбаша рамасы дөңгелек жұптарымен біржақты қозғалатын осьті тірек айналмалы жақсыз буксалар арқылы байланған. Бұндай байланыс дөңгелек жұптарынан арбаша рамасына үйкеліссіз және тартым және тежеу күшін, рельске жанасуы кезіндегі көлденең күштін, сонымен қатар арбаша рамасындағы дөңгелек жұптарының симметриялы және параллель осьтігін және оның тік тербелісін қамтамасыз етеді. Көлденең бағыттағы буксалардың күші 35 • 105 Н/м, ал бойлық бағытта - 240 • 105 - 280 • 105 Н/м құрайды. Одан басқа, тепловоздың жолға әсерін азайту үшін орташа дөңгелек жұбының көлденең қозғалысы оның буксалардағы ±14 мм осьті жүрісінде орнатуы арқылы көбейтілген.

Әр букс түйініне арналған жеке буксалы кешенді арбашаның рессорлы ілмесі. Ол 126 мм статикалық иілуді және тепловоз қозғалысы ме жол жағдайына байланысты рессорүсті құрылыстың тербелісі кезіндегі соққыларды болдырмас үшін қажетті арбашаның бүйір рамасы мен букс корпусының арасында 40-50 мм кеңістікті статикалық жүктемені қамтамасыз етеді. Әр пружиналы кешен жүктемелерді тепловоз осьтеріне бөліп реттеуді қамтамасыз ететін төсемелермен орнатылған.

Жеке буксалы рессорлы ілмеге параллель үш тербеліс түрін бір уақытта баса алатын үйкелістерді фрикциялы басқыштар қосылған.

Тербелістер үйкеліс күшімен реттеледі және тепловозды сынау негізінде нөлден статикалық мәнге дейінгі иілу өзгерісі кезінде рессорлы ілме жүйе жұмысына фрикциялық басқыштардың үйкеліс күш жұмысының қатынасы 5-6 % диапазонында қамтамасыз етіледі.

Арбаша құрылысында тепловоз дөңгелегінің шойын тежегіш колодкаларын екіжақты басатын пневматикалық жеке (әр дөңгелекке арналған) колодкалы тежегіш қолданылған. Әр дөңгелек 7,8 тең болатын ортақ берілісті санға ие рычагты берілісті бір тежегіш цилиндрімен қызмет көрсетіледі. Рычагты берілістерде тежегіш колодкаларының арасында колодкалардың бандаждардан түсіп қалуын болдырмайтын және секциялы тежегіш колодкаларын (ТЭ109 типті экспортты тепловоздар) қолдануға мүмкіндік беретін көлденең триангельдер болады. Колодка мен бандаж арасы 7 мм болғандағы тежегіш цилиндрінің орнатылған шығысы 55 мм. Шығыстың пайдаланылу өлшемі 55-120 мм арасында болады. Оны реттеу үшін рычагты берілістің бойлық тартымдарында «винт-гайка» типті тежегіш цилиндрінің шығыстарын реттеушілер орнатылған. «ТЦР-10» тежегіш цилиндрлерін енгізу бойынша сынау-құрылыстық жұмыстары қолмен реттеусіз тежегіш колодкаларының шекті тозғанынша бандаж бен колодка арасында кеңістікті ұстап тұратын жұмыстары жүргізіледі.

1- арбаша рамасы, 2 – дөңгелек-моторлы блок, 3 – рессорлы ілменің пружиналы кешені; 4 – тірек-қайтымды құрылғы, 5 – тежегішті рычагтытарату, 6 – тежегіш ауаөткізгіш; 7 – арбашаның құмды құбырөткізгіш

Тепловоздың арбашаасты құрылысындағы жүктеме арбашаның бүйір рамаларында орналасқан резинаметалды элементті төрт кешенді роликті тіректерге жіберіледі. Арбашаның айналым орталығына қатысты әр тірегі роликті бөліктің арбашның айналымы мен айналу моментін қамтамасыз ететіндей етіп орналастырылады, ал сыртқы қораптың көлденең орналасуы шквореньнің көлденең еркін қозғалысы арқылы және роликті тіректің жоғарғы плитасында орналасқан жеті резинаметалды элементтің әр кешенінің қозғалысы арқылы жүзеге асады. Айналу моменті тіректердің күш моменті тепловоздың 120 км/сағ дейінгі жылдамдықта жүрісі кезіндегі қораптың тербелісі мен арбашалардың көлденең жазықтығының (қосымша демпферлерді орнатусыз) тербелісін басады. Бұндай тірек-қайтымды құрылғыда арбашаның қорапқа қатысты 5° дейін айналым беріктігіне ие, ал қораптң еркін тірелуі тепловоздың рессорлы ілмесінде 20 мм дейін қосымша иілуіне мүмкіндік береді.

Арбаша рамасынан тартым күші қорапқа ±40 мм аралығында қорап шкворенінің бойлық еркін қозғалысын қамтамасыз ететін шквореньді түйін арқылы беріледі. Сонымен қатар шкворень арбашаның көлденең жазықтықтағы айналым осі болып саналады. Арбашаның дөңгелек базасының бірдей минималды мәні (1850 Х2 мм) мен ТЭД қатарлы орналасы әсерінен шквореньді түйін ортаңғы дөңгелек жұп осінен 185 мм бойлық балкада орнатылады.

Арбашаның техникалық сипаттамасы

Дөңгелек жұбынан рельске берілетін жүктеме, кН........226

Жылдамдық, км/сағ

құрылыстық. .........100

тасымалданатын . ........120

• Тартым электрқозғалтқыштарының типі............ЭД-118А/ЭД-118Б

• Тартым электрқозғалтқыштарының саны...........3

• Рессорлы ілме қаттылығы, Н/м........ 4435 • 103

• Рессорлы ілмені статикалық иілуі, мм.....126

• Тартымды жетек.................біржақты, тірек-осьті ілмелі ТЭД

• Тісті беріліс................бірдеңгейлі, туратісті, 10 мм модульді, УЗК

• Тісті берілістің беріліс саны.........4,41

• Тежегіш цилиндр диаметрінің типі..........№ 553; 8"

• Тежегіш цилиндрлерінің саны............6

• Тежегішті рычагты таратудың тарату саны......7,78

• Қол тежегішін рычагты таратудың тарату саны . 4,14

• 0,38 МПа, кН ауа қысымы кезіндегі тежегіш колодкаларын оське есептік басу..............140

• Қораптың тірек жүйесі...............төртнүктелі, резиналы-металл элементті роликті тіректер

Қорап шкворенінің көлденең жүрісі, м:

• жалпы...................0,04

• алғашқы бос............0,02

• келесі баяу.............0,02