Inwentaryzacja

Służy do okresowego sprawdzania stanu aktywów i pasywów wykazywanego w księgach rachunkowych lub jego ustalenia, jeżeli nie prowadzi się bieżącej ewidencji stanów (np. produkty w toku, materiały, towary odpisywane w koszty w momencie ich zakupu)

Formy (rodzaje) inwentaryzacji:

- Inwentaryzacja pełna okresowa

- Inwentaryzacja pełna ciągła

- Inwentaryzacja wyrywkowa okresowa lub ciągła

Inwentaryzacja pełna okresowa:

Polega na ustaleniu rzeczywistego stanu wszystkich składników aktywów i pasywów na określony dzień.

Polega ona na inwentaryzacji poszczególnych składników nie w jednym terminie, lecz sukcesywnie, tak aby określić stan inwentaryzowanych aktywów i pasywów w określonym przedziale czasowym (różne grupy w różnych dniach)

Inwentaryzacja pełna ciągła:

Polega na dokonywaniu systematycznie w ciągu okresu inwentaryzacyjnego w różnych, planowo określonych terminach, spisów z natury poszczególnych składników środków w taki sposób, aby wszystkie środki w ciągu tego okresu zostały objęte inwentaryzacją z wyznaczoną częstotliwością.

Ustala się tutaj roczny plan inwentaryzacji (daty inwentaryzacji poszczególnych składników są poufne) z zachowaniem terminów określonych w Ustawie o rachunkowości.

Plan inwentaryzacji zatwierdza kierownik jednostki.

Wyrywkowa inwentaryzacja ciągła lub okresowa:

Polega na ustaleniu rzeczywistego stanu części (fragmentu) składników aktywów i pasywów na wybrany dzień lub w określonym terminie.

Obejmuje tylko objęte ewidencją ilościowo-wartościową:

- Materiały

- Towary

- Produkty gotowe

- Półfabrykaty

Cel:

- Kontrola osób materialnie odpowiedzialnych

- Zmiana osoby materialnie odpowiedzialnej

- Określenie strat w przypadku zdarzeń losowych

Sposoby inwentaryzacji:

- Spis z natury

- Potwierdzenie salda

- Porównanie danych ewidencyjnych z dokumentami

Spis z natury:

- Spis z natury składników majątkowych, ich wycena, porównanie z danymi z ksiąg rachunkowych oraz wyjaśnienie i rozliczenie ewentualnych różnic.

- Stosowany jest do składników dających się policzyć, zmierzyć, zważyć.

- Dotyczy składników będących własnością jednostki jak i obcych powierzonych w celu sprzedaży, przechowywania, przetwarzania lub używania.

Potwierdzenie prawidłowości sald księgowych:

To otrzymywanie od banków i kontrahentów potwierdzenia prawidłowości wykazywanego w księgach jednostki stanu aktywów oraz wyjaśnienie i rozliczenie ewentualnych różnic.

Tą metodą inwentaryzuje się:

- Środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych,

- Należności

- Pożyczki

- Zobowiązania

- Aktywa własne powierzone kontrahentom

Porównanie danych ewidencyjnych z dokumentami: To porównanie danych z ksiąg rachunkowych z odpowiednimi dokumentami i weryfikacja realnej wartości tych składników. Obejmuje pozostałe składniki aktywów i pasywów, niezinwentaryzowane na koniec roku obrotowego w inny sposób.

Terminy inwentaryzacji:

- Składniki aktywów - z wyłączeniem aktywów pieniężnych, papierów wartościowych, produktów w toku produkcji oraz materiałów, towarów i produktów gotowych, co roku (3 miesiące przed końcem roku obrotowego, do 15 dnia następnego roku), czym stan wynikający z ksiąg rachunkowych nie może być ustalony po dniu bilansowym

- Zapasy materiałów, towarów, produktów gotowych i półproduktów znajdujących się w strzeżonych składowiskach i objętych ewidencją ilościowo-wartościową - przeprowadzono raz w ciągu 2 lat

- Nieruchomości zaliczone do środków trwałych oraz inwestycji, jak też znajdujących się na terenie strzeżonym innych środków trwałych oraz maszyn i urządzeń wchodzących w skład środków trwałych w budowie - przeprowadzono raz w ciągu 4 lat

- Zapasy towarów i materiałów (opakowań) objętych ewidencją wartościową w punktach obrotu detalicznego jednostki - raz w roku

- Zapasów drewna w jednostkach prowadzących gospodarkę leśną - raz w roku.

Różnice inwentaryzacyjne:

- Niedobory

- Szkody

- Nadwyżki

Niedobory i nadwyżki ustala się:

- Ilościowo i wartościowo

- Wartościowo

Ilościowo i wartościowo - dotyczy rzeczowych składników majątku (środków trwałych, towarów, materiałów i opakowań), jeżeli ich ewidencja w księgach rachunkowych jest prowadzona wartościowo i w jednostkach naturalnych.

Wartościowo - dotyczy gotówki, papierów wartościowych, towarów i opakowań w placówkach handlu detalicznego, jeżeli ich ewidencja w księgach rachunkowych prowadzona jest wartościowo.

Niedobory:

Ujemne różnice ilościowe i wartościowe ujawnione w drodze porównywania stanu rzeczywistego ze stanem księgowym.

Stan rzeczywisty < Stan księgowy

Powstają podczas transportu, magazynowania, użytkowania, produkcji

Szkody:

To utrata pierwotnej wartości użytkowej składnika majątku.

Przyczyny powstania:

- Niewłaściwe warunki składowania

- Warunki atmosferyczne

- Zaniedbania osób materialnie odpowiedzialnych

Nadwyżki:

Dodatnie różnice ilościowe i wartościowe ujawnione w wyniku porównania stanu rzeczywistego ze stanem księgowym.

Stan rzeczywisty > Stan księgowy

Powstają podczas transportu, magazynowania, użytkowania, produkcji

Niedobory:

- Ubytki naturalne

- Niedobory i szkody niezawinione

- Niedobory i szkody zawinione

Ubytki naturalne:

To nie dające się uniknąć zmniejszenia ilości składnika mieszczące się w granicach norm ubytków naturalnych, powstałe w wyniku takich procesów fizykochemicznych, takich jak wysychanie, ulatnianie, parowanie.

Niedobory i szkody niezawinione:

Powstają z przyczyn niezależnych od osób materialnie odpowiedzialnych:

- Ubytki przekraczające normy niezawinione np. powstałe w wyniku złego pakowania

- W wyniku niedokładności urządzeń pomiarowych

- Zdarzenia losowe (pożar, kradzież)

Niedobory i szkody zawinione:

Powstają z winy osób materialnie odpowiedzialnych lub innych osób, w wyniku:

- Niedbalstwa

- Nadużyć

- Naruszenia przepisów

Dzielimy je na:

- Niedobory bezsporne – osoba winna wyraża zgodę na ich pokrycie

- Niedobory sporne – osoba winna nie wyraża zgody na ich pokrycie:

a) niedobory dochodzone na drodze postępowania sądowego,

b) niedobory niedochodzone.

Nadwyżki:

Powstają w wyniku:

- Niedokładności urządzeń pomiarowych mieszczące się w granicach dopuszczalnego błędu,

- Błędów w dokumentacji

- Pomyłkowej zamiany podobnych składników

Kompensata niedoborów z nadwyżkami:

- Przyjmuje się tu za prawdopodobne, że w ruchu magazynowym zaistniały pomyłki przy przyjmowaniu bądź wydawaniu składników, powodujące że zamiast materiału „A” można nieumyślnie wydać podobny do niego materiał „B”.

- Kompensata jest dokonywana przed obliczeniem ubytków naturalnych.

Warunki kompensaty nadwyżek i niedoborów:

- Zostały ustalone w ramach tego samego spisu z natury

- Dotyczą tej samej osoby odpowiedzialnej materialnie lub osób rozliczanych i objętych współodpowiedzialnością majątkową

- Powstały w pokrewnych asortymentach (dot. kształtu, rozmiaru, koloru ...)

Sposoby kompensaty:

- Globalnie

- Indywidualnie

Globalnie:

- W ramach z góry ustalonych „grup kompensacyjnych”, obejmujących składniki tego samego lub pokrewnego asortymentu, w podobnych opakowaniach, podobnych kolorystycznie

- Kompensaty wewnątrz grup przebiegają globalnie według zasady „wszystkie niedobory ze wszystkimi nadwyżkami”.

Indywidualnie:

- W ramach wytypowanej jednej nadwyżki i jednego niedoboru

- Stosowany w odniesieniu do składników zaliczonych do różnych grup kompensacyjnych oraz tam gdzie nie ustala się grup kompensacyjnych, gdy spełnione są warunki umożliwiające kompensatę

Podstawowa zasada kompensaty: „Zasada mniejszej ilości i niższej ceny”

Różnice pozostające po kompensacie (do dalszego rozliczenia):

- Ilościowe – gdy ceny kompensowanych składników są równe, ale ilości są różne

- Wartościowe – gdy ilości kompensowanych składników są równe, ale ceny są różne

- Zarówno ilościowe, jak i wartościowe – gdy różne są ilości oraz ceny kompensowanych składników.

23.05.2016

Rachunek przepływów pieniężnych:

- To informacja o tym, jak zachodzi przepływ (ruch) pieniądza w jednostce - na co pieniądze zostały wydane i z jakich źródeł były pozyskane

Zasada memoriału to przeciwieństwo zasady kasowej

Przepływ pieniężny = wpływy - wydatki

Zasada kasowa - kiedy i na co wydane pieniądze, oraz kiedy i z jakiego tytułu pozyskane. To kwintesencja ruchu pieniądza. Nie obowiązuje w rachunkowości, ale próbuje się z memoriału obliczyć wynik finansowy i od niego przejść do przepływów pieniężnych. Punktem wyjścia jest rachunek zysków i strat.

Przychody niekoniecznie są równe wpływom, a koszty wydatkom. To znaczy, że wynik finansowy nie równa się środkom pieniężnym

Przychód: należności, środki pieniężne, zapasy

Kredyt nie jest przychodem! Nie powoduje zwiększenia kapitału własnego

Spłata raty kredytu to wydatek a nie koszt.

Działalność operacyjna, działalność inwestycyjna (inaczej pozostała operacyjna), działalność finansowa wpływają na rachunek przepływów pieniężnych

Wpływy są mniejsze niż wydatki, kiedy jednostka ma oszczędności, umożliwia to dokonanie płatności bez bieżącego wpływu

Liczba na minusie w działalności inwestycyjnej jest dobra, bo oznacza pomysł na przyszłość, inwestycje

Liczba na minusie w działlności finansowej jest dobra, ponieważ oznacza spłacanie swoich długów

Środki pieniężne bilansu otwarcia + Przepływy pieniężne = Środki pieniężne bilansu zamknięcia

Sposoby sporządzania rachunku przepływów pieniężnych:

I. Bezpośrednie:

- Polegają na porównywaniu wpływów i wydatków

- Bardzo rzadko stosowane

II. Pośrednie:

- Polegają na obliczaniu na poziomie działalności operacyjnej przepływów pieniężnych jako wyniku finansowego i jego korekt

Korekty:

- O nieuregulowane należności - zmiana stanu należności

- Zmiana stanu zobowiązań wobec dostawców

- O amortyzację (zawsze +)

- Zmiana stanu zapasów

To korekty WF z pozostałej działalności operacyjnej oraz z finansowej

18