2.2 Салықтармен бюджетке төленетін басқа міндетті телемдердің түсуінің қазіргі жағдайын талдау (оқо мысалы негізінде)

Қазіргі таңда Оңтүстік Қазақстан облысында мемлекеттік бюджетке салық түсімі күннен-күнге артуда. Мүның себебін облыс көлемінде шағын жэне орта бизнес субъектілерінің артуымен түсіндіреді. Мысалы: 2005 жылы тіркелген шағын биснес субъектілерінің саны 312,2 мың болып 117,5 млрд. тенгенің өнімі өндірілген. Осының нәтижесінде шағын кәсіпкерлердің жергілікті бюджетке 5 млрдтан астам теңге салық төлегенін айтып өтуге болады.

Өткен жыл облысымыздың экономикасы үшін жаман болған жоқ. Жергілікті атқару органдарының әлеуметтік, экономикалық саладағы мақсатты жүмыстары өз жемісін берді десе де болады. Бүгінгі таңда халықтың тұрмысы түзеле бастады. Егер халыктың тұрмыс-тіршілігін өлемдік тәжірибе анықтамасымен сипаттасақ, кедейлер өздерінің азық-түлік емес тауарлар мен әртурлі қызметтерге деген қаржысын үнемдей отырып, табысының негізгі бөлігін азық-түлікке жұмсайды екен. Ал бізде тұрғындардың азық-түлік тауарларына жүмсаған шығыны 4,6 пайызға төмендеген, керісінше азық-түлік емес тауарларға деген сүранысы артқан. Сондықтан да болар экономикалык өсім тауар өндіру мен қызмет көрсетудің жоғары қарқыны есебінен мүмкін болыгі отыр. Тұрғын үй қүрылысы мен ауыл шаруашылығында едәуір ілгерілеушілік бар. Ел экономикасындағы түрақты тенденциясы ішкі және сыртқы сауда көрсеткішіне де оң әсерін тигізіп отыр. Бөлшек сауда айналымы 2005 жылы 5 пайызға өсті. Кейінгі жылдары экономика жағдайының жақсаруы бюджеттік кіріс бөлігінің артуына оң ықпал етуде. Меклекеттік бюджеттін кірісі 47999,1 млн. теңгені құрап, жоспар 108,3 пайызға орындалды. Өткен жылмеі-салыстырғанда түсім көлемі 9,7 пайызға ұлғайды. Жергілікті бюджеттің кіріс бөлігі 21446,4 млн. теңгеге жетіп, жоспар 101,6 пайызды межеледі. Яғни, 2005 жылмен салыстырғанда 11,6 пайызға артық орындалды. Кіріс бөлігінің орындалу жоспарын төмендеп кестеден көруге болады (кесте 7).

Кесте 7

Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша бюджеттің кіріс бөлігінің

орындалу жоспары

	2004 ж			2005 ж			2005 2003 ж, °/
	жоспар	факт	орынд%	жоспар	факт	орынд%
Мемлекеттік бюджет, барлығы оның ішінде .	42007,1	42743,8	104,1	44319,8	47999,1	108,3	112
Республика- лық бюджет	23842,2	24520,4	102, 8	23216,8	26552, 7	114,3	108
Жергілікті бюджет	18164,9	19223,4	105,8	21103	21446,4	101,6	111

Ескерту: Оңтүстік Қазақстан облысының статистикалык басқармасының мәліметі

Бюджет кірісі негізінен түсімнің жалпы тармағында 76,3 пайыздық үлес бар заңды түлғалардан алынатын корпоративті табыс салығынан, ҚҚС-нан әлеуметтік салықтан, акциядан түсетін алымның есебінен қалыптасты.

Өткен жылмен салыстырғанда бюджет түсімі ҚҚС-ы бойынша - 1297,5 млк теңгеге /12,6%/, әлеуметтік салық - 890,8 млн. теңгеге /11,5%/, жеке тұлғалардаі алынатын жеке табыс салығы - 519,6 млн. теңгеге /16,4%/, мүлік салығы - 261, млн. теңгеге /26,1%/, көлік құралдарына салынатын салық - 73,7 млн. теңгеге /22,9%/, көсіпкерлік қызметті тіркеуден түсетін салық - 3,3 млн. теңгеге /11,5%/, заңды тұлғаларды тіркеуден түсетін салық - 5,6 млн. теңгеге /31,3%/ артты.

2005 жылы бюджетке түскен негізгі салық түрлерінің көлемін кестеден көруге болады.

Кесте 8