Сурет 8.1 Сурет 8.2
Шығыс кернеуін реттеу үшін, екі тұрақты резисторлардың орнына потенциометрді пайдаланатын болсақ, потенциометр жылжытпасының күйін өзгертіп (бұрылу бұрышын), бөлгіштің шығысындағы кернеуді 0... U аралығына орнатуға болады.
Тапсырма 8
Потенциометрі бар кернеу бөлгіштің тізбегін жинап, U2 = f(α) тәуелділігін тұрғызу.
Тәжірибені орындау тәртібі
Потенциометр тізбегін схемаға сәйкес жинап, оның кірісіне 10 В тұрақты кернеу көзін орнатыңыз. 8.1 кестеде қойылған α бұрышы мәндерімен потенциометрдің әр жағдайы кезіндегі U1 және U2 кернеулерді өлшеңіз.
Кесте 8.1
|
Потенциометрдің жағдайы (бұру бұрышы α) |
||||||||||
0 |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
|
U2, B |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
А –бастапқы жағдай (0), Е –соңғы жағдай (10), S –жылжытпа
Сурет 8.3
U2 = f (α) қисығын тұрғызу үшін, графикке U2 кернеу мәндерін түсіріңіз.
Сурет 8.4
Тұжырым_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Жүктеме астында кернеу бөлгішті зерттеу
Бөлу нәтижесінде алынатын U2 кернеу, әдетте R3 жүктемеге беріледі (сурет 9.1). Бірақ R2 және R3 резисторлары өзара параллель жалғанылғандықтан, кернеудің қатынасы бөлгіштің бос жүрістегі жұмысы кезіндегі орны бар жағдайға байланысты өзгереді.
Сурет 9.1 Сурет 9.2
Жүктеме астындағы кернеу бөлгіштің шығысындағы кернеуді, R2 және R3 параллель қосылған резисторлардың эквивалентті кедергісін R23 анықтай отырып есептеуге болады:
R23= R2· R3 / (R2 + R3);
Сонда
U3=U· R23 / (R1 + R23)
Егер R1 және R2 екі тұрақты резисторды потенциометрмен ауыстыратын болсақ (сурет 9.2), U3 кернеуді потенциометрдің (бұру бұрышы) жылжытпасына байланысты 0-ден U-ға дейін өзгертуге болады.
Тапсырма 9.
Кернеу бөлгішті потенциометр негізінде жинап, түрлі R3 жүктемелік кедергі кезіндегі U3=f(α) тәуелділігінің сипаттамасын тұрғызу қажет.
Тәжірибені орындау тәртібі
Схемаға сәйкес бөлгіштің тізбегін жинап, оның кірісіне 10В тұрақты кернеу беріледі. Потенциометрдің 9.1 кестеде көрсетілген бұру бұрышына α сәйкес әр жылжытпасы кезіндегі U3 кернеуді өлшенеді. Өлшеу, түрлі жүктеме (R3 = 330 Ом, 680 Ом және 1 кОм) кезінде жүргізілуі қажет.
А –бастапқы жағдай (0), Е –соңғы жағдай (10), S –жылжытпа