7.7. Электродвигательдерді кернеу төмендеуден қорғау.
Кернеу азайған кезде жауапты электродвигательдерді өздігінен іске қосуды қамтамасыз ететін электродвигательдерді өшіру керек болғанда, сонымен қатар кернеу орнына келгенде қауіпсіздік техникасы шарты бойынша немесе техникалық процесс ерекшеліктері бойынша өздігінен іске қосылуға болмайтын электродвигательдерде аз кернеу қорғанысы орнатылады.
Электростанцияларда жауапты электродвигательдер қатарына өшірілуі асқын жүктеметы төмендететін немесе электростанцияның тоқталуына әкелетіндер жатады: қоректендіретін, конденсатты және циркуляциялық насостар, үрулі нтиляторлары, шаңды қоректендіретіндер. Өшірілуі электростанцияның асқын жүктемесіна әсер етпейтін электродвигательдер жауаптылар қатарына жатпайды: багерлік насостар, қосалқы бункерлері бар диірмендер және т.б.
Егер барлық жауапты электродвигательдердің қуаты өздігінен іске қосылу шартына сәйкес белгіленген қуаттан артық болса, онда кернеу төмендеген кезде кейбір жауапты электродвигательдерді өшіру керек болады. Өшірілмеген электродвигательдер толық жұмыс жасай бастауға кеткен уақыттан кейін өшірілген жауапты электродвигательдерді АПВ көмегімен қайта қосуға болады.
Сурет 7.12. Аз кернеуді тұрақты керекті токқа сақтау схемасы:
а– айнымалы кернеу тізбегі;
б– керекті тізбек: І – жауапты емес электродвигательді өшіруге; ІІ- жауапты электродвигательді өшіруге.
Кернеу жоғалып кеткен кезде электродвигательдерді өшіру желілік жүйеге қосылған аз кернеулі бір релені орнату көмегімен жасалады. Мұндай аз кернеулі релелік қорғаныстың кемшілігі оның кернеу тізбегі үзілген жағдайда дұрыс жұмычс істемеуі. Сондықтан кернеудің бір релелік релелік қорғанысы жауапты емес электродвигательдерде ғана қолданылады.
Сурет 7.13. Кері тізбекті кернеулі фильтр – релесі бар аз кернеуді қорғау схемасы:
а – кернеу тізбегі;
б – керекті тізбектер.
Тұрақты қажетті тогы бар құрылғыларда аз кернеу релелік қорғанысы өз қажеттілігі үшін жиналған шиналардың әр секциясы үшін орындалады, сурет 7.12. Жаупты емес электродвигательдерді өшіруге бағытталған КТ1 уақыт релесінің тізбегінде KV1 кернеулі үш аз реле контактылароы тізбектей қосылған. Реле контактілерін осылай қосу арқасында ТН тізбегіндегі кез келген предохранительдердің күюі кезінде релелік қорғанысытың жалған жұмыс жасауына жол берілмейді. KV1 релесінің жұмыс жасау кернеуі Uном –дің 70% болып есептеледі. Өшірудің уақыт тұрақтылығы: жауапты емес электродвигательдер үшін 0,5-1,5 секунд, жауаптылар үшін 10-15 секунд.
Эксплуатация тәжірибесі көрсеткендей жағдайларда шиналарда кернеу Uном-дің 60-70 %-не азайғанда электродвигательдің өздігінен іске қосылуы 20-25 секунд болады. Бұл кезде қосымша әдіс қолданбаса, орналастыру жұмысы (0,6-0,7) Uном болатын аз кернеуді (KV1 реле) қорғау жауапты элетродвигательдерді өшіріп тастауы мүмкін. Мұны болдырмау үшін жауапты электродвигательді өшіруге бағытталған КТ2 уақыт релесінің орам тізбегінде KV2 кернеуінің төртінші релесінде KV2.1көп токтысы қосылады. Тартуға арналған бұл аз реленің орналастыру жұмысы (0,4-0,5) Uном болады және өздігінен іске қосылу кезінде қайта оралады.KV2 релесі өзінің KV2.1 контактысын ұзақ уақыт тұйықтап ұстап тұра алады, егер өз қажеттігі шиналарынан кернеуді толық алып тастаса ғана. Электростанцияларда 7.13 суретте көрсетілген аз кернеудің релелік қорғанысының басқа да түрлері қолданылады. Бұл схемада үш іске қосу релесі пайдаланылады: РНФ – Ш типті KV1 кері тізбекті кернеу фильтр-релесі, KV2 аз кернеу релесі және РН-54/160 типты KV3. Қалыпты режимдекернеулер симметриялы болғанда КТ1 және КТ2 уақыт релелері орамдарының тізбегіндегі KV1.1 айыру контактысы жабық болады, ал сигнолизация тізбегіндегі KV1.2 тұйықтыратыны ашық болады. KV2.1 және KV3.1 айыру контактілері қалыпты жағдайда ашық болады.Кернеу төмендегенде (немесе жоғалғанда) KV1.1 контактысының барлық фазасындағы кернеу жабық болып қала береді және кезектесіп жұмыс жасайды: релелік қорғаныстың бірінші сатысы – ол KV2 (іске қосылу уақыты 0,7 Uном ) және КТ1 (уақыт тұрақтылығы 0,5-1,5 секунд) релелерінің көмегімен іске асады; екіншісі KV3 «іске қосылу уақыты 0,5 Uном ) және КТ2 (уақыт тұрақтылығы 10-15 секунд) релелері көмегімен.