Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
умк_рза1.doc
Скачиваний:
2
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
2 Мб
Скачать
☆

8.2. Сыртқы қысқа тұйықталу кезінде аса токтардан қорғану.

Сыртқы қысқа тұйықталудан қорғану жиналмалы шиналарда немесе олардан таралатын тармақтарында қысқа тұйықталу туындаған кезінде трансформаторды ажырату үшін қолданылады. Сонымен қатар сыртқы қысқа тұйықталу кезінде қорғану РҚ трансформаторда ақау пайда болғанда да қолданылады. Дегенмен, РҚ селективтілік шарты бойынша қатар сыртқы қысқа тұйықталудың сигнал уақыты болуы тиіс, сондықтан да ол тез әсерге келе алмайды. Осы себептен трансформаторларда пайда болатын ақаулардың негізнде қорғану құралы ретінде ол тек аз қуатты трансформаторларда ғана қолданылады. Ішкі бұзылулардың арнайы қорғанысы бар транформаторларда қысқа тұйықталудан қорғаныс ретінде РҚ, ол істен шыққан жағдайда қосылатын қорғаныс ретінде қарастырылған. Сыртқы қысқа тұйықталудан қорғанудан ең қарапайым РҚ түрі – ол МТҚ. Оның сезгіштігі жеткіліксіз болған жағдайда кернеуі бойынша іске қосылатын сезгіш МТҚ, МТҚОП және төмендеткіш кернеу және дифференциалды қорғаныс қосылады.

Екі орамалық төмендеткіштрансформаторларды қорғау. Бір жақты қоректену сызбасы бар трансформатордың МТҚ сызбасы суретте берілген. Трансформаьорды қорғаныс аймағына жалғау үшін РҚ қоректену көзі жағынан қосылып, ол ажыратқыштың ажыратылуына жұмыс істеуге тиіс. МТҚ токтық релелері Q2 ажыратқыш түбінде орнатылған ТТ қосылады.

Кернеуі 110-220 кВ ЖК трансформаторларының МТҚ сызбаларында токтық КА1 және КА2 релелері үшбұрышша жалғанған ТТ қосылған. МТҚ токтық тізбектерінің орындалуы 110-220 кВ тораптарында жерге қысқа тұйықталу кезінде оның селективті емес әсерін жоғалту үшін қажет. Қорғаныс оармалары y/∆ қосылу сызбасы бар трансформатордың ЖК және ТК жақтарында да фазааралық қысқа тұйықталудың барлық түрлеріде де қолданылуы мүмкін. Дегенмен, бұл жағдайда ТТ-ға қосылған үш токтық релесі бар МТҚ мен салыстырғанда сезгіштігі 15% төмен еккні байқалады. МТҚ сезгіштік коэффициенті мынаған тең:

Сур. 8.4. Екі орамадағы ТТ МТҚ. а) үш ТТ-лы ток тізбегінің схемасы; б) оперативті тізбектің принциптік схемасы; в) схема құрылымы; г) екі ТТ-лы ток тізбегінің схемасы;

kч=Iр/Iс.р.

Мұндағы Iр – қысқа тұйықталудың қарастырылып жатқан түріне байланысты реледегі ток;

Iс.р. – реленің іске қосылу тогы;

Онда мына қатынасты жазуға болады:

kчY/kч∆=Iv.Y. Iс.р. ∆ / Iс.р.Y Iр ∆

Мұндағы kчY- сызбаның толық жұлдызша және үшбұрышша жалғануы кезінде реленің іске қосу сезгіштік

коэффициенттері;

IV.Y , Iр ∆, Iс.Р. ∆ - тт-ны толық сызбасын жұлдызша және үшбұрышша жалғануы

кезіндегі ток пен іске қосылу тогы;

Сур. 8.5. ТК жағынағы еі фазалық қ.т. кезіндегі жалғанған орамаларындағы токтардың таралуы.

Мәндерін формулаға салған соң аламыз:

Iр ∆=3Ik/K1; ∆=Iс.з.3/K1 ,онда

kч Y / kч∆ = 2/3 * Iк/K1 *KI/Iс.з. * Iс.з. / К1 * 33K1 / 3Iк = 1,15

Y/Y немесе ∆/∆ жалғану сызбасы бар трансформаторлар үшін екі токтық релелермен орындалады, бұл кезде ТТ толық емес жұлдызшаға жалғанады. МТҚ-ның сызба орамалары Y/∆ сызбасы бойынша жалғанған трансформаторда қолданылады. Бұл жағдайда МТҚ сезгіштігін көтеру үшін трансформатор артындағы екі фазалық қысқа тұйықталуға қосымша релелер жалғанады, олар токтық тізбектердің кері өткізгіштігіне орнатылады.

Өздігінен қосылуды ескере отырып жүктеменің максималды тогы өзгеретін үш түрін қарастырумен анықталады: параллелъ жұмыс істеп тұрған трансформатордың ажыратылуы, трансформаторды АПВ-дан ажыратылмаған жүктемеге қосылуы, көршілес секциядан крнеудің жоғалуы жағдайында кернеудің жоғалуы жағдайында АВР әсерінен жүктемені автоматты түрде қосылуы. Алдыңғы екі жағдайда Iс.з. формуласынан анықталынады, үшінші жағдайда Iс.з. келесі формуладан анықталынады:

Iс.з.= kотс(I I раб max +kсзп I II раб max )/kв

Мұндағы I I раб max және I II раб max - секциялардағы жүктеме токтарының максималды мәндері:

I - одан АВР әсер еткенде кернеу беріледі;

II - оған АВР әсер еткенде кернеу беріледі;

Қысқа тұйықталу кезінде қорғалатын бөліктің соңындағы сезгіштік коэффициенті келесі формуладан анықталады:

kч= Ik min/ Iс.з.

мұндағы Ik min – трансформаторды ТК жағындағы қысқа тұйықталу кезінде алынатын токтың ең кіші мәні.

Сур. 8.6. Т2 трансформаторының сөнгенде

АВР қүрылғысынан, Т1 трансформаторы

қосылған жағдайда асқын жүктеме болады.

Таблица16.1

Схемның қoсылуы

ҚТ

Трансформатор орамалары

ТТ кезіндегі МТҚ-ның қосылуы.

Ү/∆

үшбұрышша

Екі фазалық

Ү/Ү

Толық емес жұлдызша

Екі фазалық

∆/∆

Толық емес жұлдызша

Екі фазалық

Ү/∆

Толық емес жұлдызша жал-ғанғандағы кері сыйым-дылықтағы қосымша реле.

үш фазалық

ПУЭ-ға байланысты ток пен кернеу релесі үшін келесі сезгіштік коэффициенті қамтамасыз ету қажет: 1,5 – шиналардың негізі РҚ функцияларын орындағанда; 1,2 – МТҚ қорғанысын сақтау функциясын орындағанда.

Кейбір жағдайларда екі орамалық төмендеткіш трансформатор- ларында кернеуі бойынша қосылатын МТК ЖК жағынан да ТК ажыратқыштарында да орнатылады. Мұндай шешім ЖК жағында МТҚ қорғанысын орындау үшін 6-10 кВ енгізу КРУ шкафында орнатылған аралас орнатылған кернеуді іске қосу құрылғысы қолданғанда қыбылданады. Мұндай шкафта басқа МТҚ қолданылатын болғандықтан оларда іске қосылады. РҚ шығыс тізбектері бұл кезде былай орындалады: 6-10 кВ жағынан орнатылған МТҚ ажыратқышты ажыратуға жұмыс істейді, сонымен қатар ол осы ажыратқыштың АПВ іске қосады.

Екі орамалық трансформаторларда селективтілік шарты бойынша әрбір тізбекте жеке МТҚ орнату қажет.

КРУ шкафтарында орнатылған ТК жағынан қосылатын қорғаныстар бірінші кешігу уақыттары бар өздерінің ажыратқыштарына әсер етеді, ал екінші жағынан ЖК ажыратқыштарын ажыратуға жұмыс істейді.

6-10 кВ шина секцияларына аппаратын тармақтарда орнатылған аралас МТҚ кернеулерінің іске қосушы органдары ЖК жағында орнатылған МТҚ іске қосушы органдары ретінде де қолданылады.

Соңғысы трансформатордың шығыс аралықтық релелеріне әсер етеді. Осылайша ЖК жағындағы МТҚ трансформатордың негізі РҚ қорға сақталуын қамтамасыз етеді де осы функция ТК жағына да сақталады.

Максималды токтық релелер іске қосушы органсыз да орындалуы мүмкін. Бұл жағдайда кернеудің іске қосушы органы болмайды, ол панель зажимдарымен сызбадан алынып тасталады.

Сур.8.7. екі орамалық трансформатор төмендеткішінің кернеу блокировкалы МТҚ. а) токтің тізбегі . б) кернеудің тізбегі. в) опретивті тізбек.

Сур. 8.8. ТТ тарамдалған орамалар ТТ төменгі және жоғрғы жағына МТҚ орналастыру.

Сур. 8.9. Бір жақтан қоректенетін үш орамалы ТТ-ның ЖК, ОК, ТК жақтарында МТҚ орналастыру.

Сур. 8.10. Екіжақтап қоректенетін үш орамалы трансформаторыдың токгы бағытталған қорғанысның оперативті тізбектірі.

Сур. 8.11. t1, t2, t3- РҚ-ның уақыт ұстанымының

деңгейлері tI –ТК ажырату уақыты; tII-ОК ажырату

уақыты; tIIYI- ЖК ажырату уақыты;

tIY- РҚ шығардағы аралық релесінің уақыт ұстанымы;

tY,tYI- ОК және ТК шина қосылғыш ажыратқыштың

ажырату уақыты;

Сур. 8.12. Жоғарлатқыш трансформатордың нолдік реттіліктік ток қорғанысы

а) үш трансформаторлы сүзгішке қосылған РҚ; б) трансформатордың нейтраль РҚ;

в) оперативті тізбек; г) I0 тоының таралу схемасы;

Сур. 8.14. Автотрансформатор нөлдік реттіліктік орналастыру схемасы.

Сур. 8.13. Үш орамалық

жоғарлатқыш Жоғарлатң токты

бағытталған нөлдік реттілік

қорғанысы;

Сур. 8.15. Жоғарлататын трансформатордың

нейтралі оқшауланған бір фазалық қт-дан РҚ жүйеін жасау.

Әртүрлі жерге қосу нейтральмен жұмыс істейтін жоғарылатқыш трансформаторларының жерге сыртқы қысқа тұйықталудан қорғау. Токтарды шектеу үшін қысқа тұйықталу токтарының жартысы әртүрлі жерге қосу нейтральмен жұмыс істейді. Мұндай трансформаторлар үшін аса кернеуліктер қауіпі бар. Мұндай жағдай орын алмасу үшін әртүрлі жерге қосу нейтральмен жұмыс істейтін жоғарылатқыш трансформаторларының қорда өздерінің РҚ болуға тиіс. Олар трансформаторларды қысқа тұйықталу кезінде ажыратып отырады.

Аталған РҚ ретінде мыналар қолданылуы мүмкін:

  1. Жерге қосылған параллель жұмыс істеп тұрған трансформаторларда орнатылған ТК МТҚ қорғанысы;

  2. ТК кернеулігіне әсер ететін РҚ қорғанысы. Бұл РҚ шиналық ТН үшбұрышына қосылған сезгіш кернеу релесіне қолдана отырып орындалады. Трансформатордың МТҚ іске қосылғанда ТК автоматты түрде істен шығарылады.

Дәріс 9

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]