2. Эксперименттік қондырғының сипаттамасы

Жұмыста оқшаулама кедергісін өлшеу үшін 100, 500 және 1000 В кернеулерде 0,03-тен 10000 Мом-ға дейін кедергілерді өлшей алатын немесе 1000 және 2500 В кернеулерде 50000 МОм кедергінің жоғары шегімен, қателігі 30%-дан артық болмайтын Ф4102 типті мегаомметр қолданылады.

Мегаомметр қажетті шамадағы тұрақты кернеу өндіретін кернеу түрлендіргіштен және шығысына магнитэлектрлік микроамперметр жалғанған өлшеуіш күшейткіштен тұрады. Бұл екі блокты тізбектей жалғанған екіплюстілер құрайды, олардың ұштары құралдың қысқыштарына жалғанады. ″-″ белгісі бар қысқыш тұрақты кернеу көзіне, күзеттік сақина қысқышы өлшеуіш күшейткішке қосылады, ал күзеттік сақина өлшеуіш күшейткіш пен тұрақты кернеу көзінің ортақ нүктесіне (Э қысқышы) қосылады.

Өлшенетін резистор екіполюстілермен тізбектей жалғанады. Э қысқышы, мысалы өлшенетін сымдар арасындағы оқшаулама арқылы өтетін артық токтарды шығару үшін қызмет етеді.

Мегаомметрмен жұмыс істеу тәртібі келесідегідей:

1. Зерттелетін нысанның ток жүретін бөліктерінде жерлестіргіш штангіні тигізу арқылы қалдық зарядтардың бар-жоғына көз жеткізу қажет.

2. Мегаомметрдің ″-″ клеммасына бір жалғау сымын жалғау қажет, күзеттік сақинасы бар клеммаға экрандағы жалғау сымын, экранды Э клеммасына қосу қажет.

3. Өлшенетін кернеудің қайта қосқышы қажет қалыпқа қойылады. Жалғау сымдары ажыратулы күйінде ИЗМ1 белгісіне басып, УСТ∞ көмегімен құрал бағыттағышы ∞ белгісіне келтіріледі. ИЗМ1 белгісін баспас бұрын маңайдағы адамдарды «Жоғары кернеуді қосамын!» деп ескерту қажет.

4. Мегаомметрдің қосу сымдарының ұшын тұйықтап, ИЗМ1 белгісіне басып, УСТ.0 бұрағышымен құрал бағытағышы 0 белгісіне қойылады.

5. Нысан мегаомметрдің жалғау сымдарына қосылады. ИЗМ1 кнопкасын басып, нысанға кернеу беріп, өлшеулер жүргізіледі. Өлшеу кезінде кнопка басулы болуы тиіс және өлшеу шкала I бойынша жүргізіледі. Шкала II өлшеу дәлдігін жоғарылату үшін шкала I-дің бөлігін созуға қызмет етеді.

6. Жерлестіргіш штангімен өлшеу біткен соң нысаннан қалдық зарядты түсіріп, мегаомметрдің өткізгіштерін ажырату қажет.

Зертханалық жұмыста оқшаулағыштың сыйымдылығын өлшеу үшін сыйымдылығын, сыйымдылықтарының айырмасын және ΔС сыйымдылығын өлшеу диапазонының жоғары шегінен бес диапазонда 5%-дан артық емес қателігімен 0,1 нФ-дан 100 нФ-ға дейін өлшетін ПЕКИ-1 құралы қолданылады. ПЕКИ-1 құралының жұмыс принципін 2-суреттегі ықшамдалған сұлба түсіндіреді.

Сыналатын кедергінің сыйымдылығы тұрақталған кернеу көзінен 1 мин ішінде зарядталады. Содан соң, егер сыйымдылығы өлшенетін болса, S1 ауыстырып қосқышы 5 мс уақытқа (шамамен 50 Гц период ширегі) сыналатын оқшауламаны эталондық конденсаторға қосады. Осы уақыт ішінде конденсаторға оқшауламаның геометриялық сыйымдылығы ғана заряд беріп үлгіреді (1,в-сурет). сыйымдылығының шамасы >> шартына сай болады, сондықтан эталондық конденсатордағы кернеу сыйымдылығына пропорционал болады.

Эталондық конденсатордағы кернеу үлкен кірістік кедергілі электрондық вольтметр көмегімен өлшенеді.

ΔС өлшеу үшін сыналатын оқшаулама қайтадан қорек көзіне қосылады да, содан соң ажыратылады және 5 мс уақытқа геометриялық сыйымдылықты разрядтау үшін S2 ауыстырып қосқышымен қысқа тұйықталады. Содан кейін S1 ауыстырып қосқышымен сыналатын оқшаулама эталондық конденсаторға 1 с уақытқа қосылады және соңғысы ΔС шамасына пропорционал кернеуге дейін зарядталады.

айырмасын өлшеу келесі тәртіппен жүргізіледі. Алдын-ала зарядталған сыналатын оқшаулама қоректендіру көзінен S1 ауыстырып қосқышымен ажыратылып, геометриялық сыйымдылықты разрядтау үшін S2 ауыстырып қосқышымен 5 мс уақытқа қысқа тұйықталады. Содан соң S1 ауыстырып қосқышымен оқшаулама эталондық конденсаторға 0,15 с уақытқа (шамамен 2 Гц жиіліктің период ширегі) қосылады. айырмасын өлшеп болған соң / қатынасы теңдігінен анықталады.

Құралмен жұмыс реті келесідегідей:

1. Жерлестіруші штангімен сыналатын нысандағы қалдық зарядтың бар-жоғын тексеріледі. Құрал корпусы мен сыналатын нысанның бір ұшы жерлестіріледі.

2. Өлшеу нысанын құралдағы ОБЪЕКТ қысқышына қосады.

3. Құрал шнурын торапқа қосады.

4. ЗАРЯД-ИЗМЕРЕНИЕ ауыстырып қосқышын ЗАРЯД белгісіне келтіреді.

5. Жұмыс тегінің ауыстырып қосқышын Uзар белгісіне келтіріп, УСТ Uзар тұтқасымен микроамперметр бағыттағышын 25 белгісіне келтіреді.

6. Құрал бағыттағышының шкаладан асуын болдырмау үшін диапазондар ауыстырып қосқышының тұтқасы 100 нФ белгісіне қойылады. Сыналатын оқшауламаның сыйымдылық мәні шамамен белгілі болса, қажет диапазонды бірден қоюға болады. Жұмыс тегінің ауыстырып қосқышының тұтқасын , белгісіне немесе талап етілетін өлшеу тегіне байланысты ΔС белгісіне қойылады.

7. Құралды ауыстырып қосқыштарды қондырылған күйінде өлшегенде 20-30 с және өлшегенде 60 с кем емес уақыт ұстап тұрылады. Осы кезде микроамперметр бағыттағышын УСТ.0 тұтқасымен шкаланың нольдік белгісіне қрйылады.

8. ЗАРЯД-ИЗМЕРЕНИЕ ауыстырып қосқышын ИЗМЕРЕНИЕ белгісіне ауыстырып қояды және құрал шкаласының көрсеткішін түсіріп алады. Егер өлшеулер кезінде таңдалып алынған диапазон өлшенетін сыйымдылық шамасына сәйкес келмесе (құрал көрсеткіші шкаланың 20%-нан аз немесе нольдік болса), онда диапазондар ауыстырып қосқышының тұтқасын келесі белгіге (төменірек өлшеу шегіне) қойып, өлшеулерді қайталайды.