21.Денсаулық сақтау жүйесінде менеджерге қойылатын талаптар, ұстанымдар,әдістері.

Менеджер – басқару тәжірибесі бар арнайы дайындықтан өткен маман.

Басқару дегеніміз – қоғам алдында тұрған мақсатты сапалы түрде орындау немесе жасауға тура келетінін және оны мейлінше жақсы және арзан орындауғы болатынын білу. Менеджменттің АКРИ ФАЙОЛ бойынша 5 негізгі міндеті бар.

1. Жоспарлау

2. Ұйымдастырушылық міндеті

3. Үйлесімділік немесе келісімділік міндеті

4. Дәлел дәйектер табу міндеті

5. Бақылау міндеті

Жұмысты басқарудың негізгі әдістері

1. Ұйымдастырушылық

2. Бұйрық беру

3. Әлеуметтік психологиялық

4. Экономикалық материалдық

Ұстанымдары 6 тұрады.

1. Мақсатты және міндетті белгілеу

2. Мақсатқа жету әдістерін анықтау

3. Басқарушылық шешімдерді іске асыру

4. Шешімдердің орындалуын іске асыру

5. Басқарушылық іс әрекетті түзету.

22.Медициналық әлеуметтік сараптау комиссиясының құрамы . Мақсаты мен міндеттері.

МӘСК – республикалық , облыстық , аудандық, қалалық, әлеуметтік қорғау мекемелерінің жағынан ұйымдастырылады. МӘСК жұмысы территориялық принцип бойынша жүргізіледі.

Науқастарға берілген мүгедектік топтарын қайта қарап алған алғашқы МӘСК шешімін өзгерте алады. Жалпы МӘСК құрамына 4 дәрігер сарапшы терапевт, невропотолог, хирург және реабилитолог кіреді.

Әлеуметтік мәселелерді шешуде МӘСК әкімшілік өндірістің , мекемелердің , ұжымдардың , кәсіподақ комитеттерімен , мүгедектік қоғам әскери комиссариат және халықты әлеуметтік қорғау орталығының өкілдерімен бірлесіп қызмет атқарады.

МӘСК жұмысында пайдаланатын құжаттар.

-ДКК –ның МӘСК – ға жолдамасы

- МӘСК – ның куәландыру құжаты

- МӘСК –сы жиналысының хаттамасы

-мүгедектік тобы туралы анықтама

МӘСК – ның негізгі міндеттері:

• Мүгедектік себебін анықтау және мүгедектік топты белгілеу

• Мүгедектердің түрлі медициналық әлеуметтік көмекке мұқтаждығын анықтау

• Мүгедектердің реабилитация жұмысқа қайта бейімделу шараларын белгілеп оның орындалуын бағалау

• Мүгедектер санын есепке алып, қайта қалпына келтіру шараларының дұрыс жүргізілуін бақылау

• Мүгедектердің себептерін анықтап, алдын алу шараларының дұрыс жүргізілуін бақылау

• Мұгедектердің заңды құқықтарының сақталуын бақылау және осы бағытта бағдарламалар жасау.

III-деңгей

1-сұрақ Қалалық емханада 2008жылы 1 жасқа дейінгі 500бала бақылауда болды.Олардың ішінде бірде бір рет рет ауырмаған балалар саны -400.

1. Осы мәлімет бойынша қалалық емхананың үлестік формуласын есептеп шығар

2. Қалалық емхананың үлестік көрсеткіштерінің формуласы

3 .Қалалық емхананың 1 жасқа дейінгі балардың аурудан сақтану үшін қандай ой-пікір қосар едіңіз.

1 Бірде бір рет ауырмаған балар пайызы=

Бір жасқа дейін бірде бір рет ауырмаған балалар саны

----------------------------------------------------------------------- *100

1.жасқа дейінгі балалар саны

2  400

----------*100=80

500

3.Аурудан сақтану үшін салауатты өмір салтын ұстану қажет.Өз ойларынды жазалатын шыгарсыңдар

2-сұрақ.Қалалық емханада 2015 жылы 1 жасқа дейінгі 500 бала бақылауда болды.Олардың ішінде 4 айға дейін емшек сүтімен қоректендірілген балалар саны 350

1 Осы мәлімет бойынша қалалық емхананың үлестік формуласын есептеп шығар

2 Қалалық емхананың үлестік көрсеткіштерінің формуласы

3 Емшек сүтімен қорктендірілген балалар саны төмендеген жағдайда не ұсынасыз

1.Емшек сүтімен қоректендіру жиілігі =

4 айға дейін емшек сүтімен қоректендірілген балалар саны

------------------------------------------------------------------------------------*100

1 жасқа дейінгі балалар саны

350

--------*100=70

500

3Емшек сүтімен қоректендірілетін балалар саны төмендеген жағдайда әйелдер консультациясымен байланыста болу керек.

3-сұрақ

3. 2015 жылы ФАБ қа келіп көрінгендер саны - 1250. Тұрғындар саны - 7750

/1/ Осы белгілер бойынша бір тұрғынға шаққанда ФАБқа келіп көрінгендер санын есептеп шығарыңыз

/2/ Бір тұрғынға шаққанда ФАБқа келіп көрінгендер санының формуласын жазыңыз

Бір реттік тұрғынға шаққанда ФАБ-қа келіп көрінгендер саны=

1 жылда ФАБ-ге тіркеліп көрінгендер саны

-----------------------------------------------------------

Тұрғындар саны

2 1250

-------------=0.161

7750

4-сұрақ

4. Цехта жұмысшылар саны 700. Соның ішінде 300 адам арасында 2009 жылы 150 уақытша еңбекке жарамсыздық жағдайы тіркелген. Ал қалған 400 адам жыл бойы ауырмаған. Жеке жүрғызылген есеп бойынша тіркелген ауыршандық санын есептеу қажет

Денсаулық индекс=

1 Жыл бойына ауырмағандар саны

---------------------------------------------- *100

Барлық жұмысшылар саны

400

------- = 57

700

2 Ауру адамдар пайызы=

Ауру адамдар пайызы

----------------------------------- *100

Барлық жұмысшылар саны

3 Ауру жиілігі =

УЕЖ жағдайының саны

--------------------------------- =

Ауру адамдар саны

150

------=0.5

300

Еңбекке жарамсыздық күндерінің өсуі мекеменің қаржылық жағдайына әсер етеді

5-сұрақ

5. 2003 жылы халықтың орташа саны - 14000. Сол жылы туылғандар саны -5000, қайтыс болғандар саны 4300.

/1/ Осы белгілер бойынша табиғи өсу көрсеткішін есептеп шығарығыз

/2/ Осы белгілер бойынша табиғи өсу көрсеткішінің формуласын жазыңыз

.Табиғи өсу көрсеткіші =

(Туғандар –өлгендер)=саны *1000

--------------------------------------------------- =

Бір жылдағы халықтың орташа саны

5000-4300*1000

--------------------- = 50

14000

Табиғи өсім көрсеткіші жоғарласа халық саны жоғалайды

6-сұрақ

6. 1993жылы халықтың орташа саны - 1200000 болған . сол жылы туылғандар саны 80000.

/1/ Осы белгілер бойынша туу көрсеткішін есептеңіз

/2/ Туу көрсеткішінің формуласын жазыңыз

/3/ Туу көрсеткішінің төмендеуы демографияға қалайй әсер етеді, себебін түсіндіріңіз

Туу көрсеткіші

=

Бір жыл ішінде туылғандар саны*1000

-------------------------------------------------------=

Бір жылда халықтың орташа саны

80000*1000

-----------------=66,6

1200000

7-сұрақ

7. 2000жылы халықтың орташа саны - 1500000 болған. Сол жылы өлгендер саны 55000.

/1/ Осы белгілер бойынша өлім көрсеткішін есептеп шығарыңыз

/2/ Өлім көрсеткішінің формуласын жазыңыз

/3/ Өлім көрсеткішінің жоғарылауы демографияға қалай әсер етеді, себебін түсіндір

Өлім көрсеткіші

Бір жыл ішінде өлгендер саны саны*1000

--------------------------------------------------------------- -=

Бір жылдағы халықтың халықтың орташа саны

55000

-----------=0.36

1500000

Өлім көрсеткішінің жоғарлауы халық санының төмендуіне алып келеді

8 –сұрақ

8.2011 жылы некелі әйелдердің бір жылда туған балалар саны - 9000. Некелі әйедер саны - 56000

/1/ осы белгілер бойынша некелі әйелдердің бала туу көрсеткішін есептеп шығарыңыз

/2/ некелі әйелдердің бала туу көрсеткіші формуласын жазыңыз

/3/ некелі әйелдер бала туу көрсеткіші төмендесе демографияға қалай әсер етеді, себебін түсіндіріңіз

Некелі әйелдердің бала туу көрсеткіші

Некелі әйелдердің бір жылда туған балалар саны*1000

-----------------------------------------------------------------------------

Некелі әйелдердің орташа саны

9000*1000

------------------=160.7

56000

9-сұрақ

2003 жылы өнеркәсіпте жұмысшылардың орташа саны - 1000. ал уақытша еңбекке жарамсыздық жағдай саны - 400 ге тең.

/1/ УЕЖ жағдайына байланысты аурушандық көрсеткішін есептеп шығарыңыз.

/2/ УЕЖ жағдайына байланысты аурушандық көрсеткішінің формуласын жазыңыз

/3/ УЕЖ жағдай жоғарылағанда өнеркәсіпке қалай әсер етеді, себебін түсіндіріңіз

1 УЕЖ жағдай саны*100

-----------------------------------=

Жұмысшылар саны

2 400*100

----------- =4

1000

3 УЕЖ жағдайы жоғарлауы өнеркәсіптің құлдырауына алып келеді

10-сұрақ.

10. Ағаш өідеу шеберханасында барлық жұмс кіндер саны - 5600, ал жұмысшылар саны 200ғатең

/1/ Осы себептерге байланысты 100 жұмысшыға шаққанда уақытша еңбекке жарамсыдық күнініңскөрсеткішін есептеп шығарыңыз

/2/ 100 жұмысшыға шаққанда уақытша еңбекке жарамсыдық күнініңскөрсеткішінің формуласын жазыңыз

/3/ УЕЖ жғдайына байланысты аурушандық денейі жоғарлайтын болса , сіздің ойыңыз бойынша оң әсер болу үшін не шаралар ұсынар едіңіз

100жұмысшыға шаққанда УЕЖ күні=

Барлық күндер саны

---------------------------------*100

Жұмысшылар саны

5600

-------*100=2800 күн

2000

11-сұрақ. 2015 жылы қалалық емханада барлық уақытша еңбеккежарамсыздық жағдайы 800, ал тұмау бойынша 240 жағдай тіркелген.

1) Осы себептерге байланысты тұмаумен ауырғандар үлесінің көрсеткішін есептеп шығарыңыз

2) тұмаумен ауырғандар үлесінің көрсеткішінің формуласын жазыңыз

3) тұмаумен ауруының алдын алу үшін ен шаралар ұсынар еді

240*100

1. ------------- =30

800

Тұмау жағдайының саны * 100

2. ------------------------------------------

Барлық УЕЖ жағдайы

3. Тұмауға нақтылы диагноз қойып , науқасты оқшаулап ауруханаларда не басқа тиісті мекемелерде карантин жарияланады. Тұмауға қарсы вакцина егіледі. Алдын ала организмді шынықтыратын емдер жасап спортпен шұғылданған дұрыс .

12-сұрақ. 2000 жылы өнеркәсіпте балық жұмысшылардың орташа саны – 800 , ал жыл бойы ауырмағандар саны 300

1) осы себептерге байланысты денсаулық индексін есептеп шығар

2)денсаулық индексінің формуласы жаз

3) егерде өнеркәсіпте денсаулық индексі төмендеген жағдайда қандай шаралар ұсынас

300*100

1. ----------------------- = 37,5

800

Жыл бойы ауырмағандар саны *100

2. ------------------------------------------------

Барлық жұмысшылар саны

3. Егерде өнеркәсіпте денсаулық индексі төмендеген жағдайда ауырған жұмысшылардан бөлек ауырмаған жұмысшыларды толық медициналық сараптамадан өткізіп аурудын алдын алу шараларын жасау керек. Жұмысшыларды тексеріп қандай ауру сырқау пайда болса оны ерте анықтап ерте ем домын жасау керек.

13-сұрақ.2006 ж құс фирмасында барлық жұмысшылар саны – 850, ал ауру адамдар саны -277

1) осы себептерге байланысты ауру адамдар пайызын есептеп

2) ауру адамдар пайызының формуласын

3) өнеркәсіпте ауру адамдар пайызы жоғарылағанда қандай шаралар ұсынасыз

277*100

1. --------------=32,5

850

Ауру адамдар саны *100

2. ------------------------------------

Барлық жұмысшылар саны

3. егерде өнеркәсіпте ауру адамдардың пайызы шектен тыс жоғарыласа онда өнеркәсіпті бірнеше күнге карантин жариялап , барлығын тексеру керек. Ауырған жұмысшылардан бөлек ауырмаған жұмысшыларды да толық медициналық сараптамадан өткізу керек. Себебі ауырған жұмысшылардан ауырмаған жұмысшыларға жұғу қаупі жоғары болуы мүмкін.

14-сұрақ. 1998 ж халықтың орташа саны 1560000 . сол жылы туылғандар саны 120 000.

1) туу көрсеткішін есептеп шығар

2) туу көрсе ткішінің формуласы

3) туу көрсеткіші төмендесе демографияға әсері қандай

120000*1000

1. --------------------------------=76

1 560 000

Сол жылы туылғандар саны * 1000

2)---------------------------------------------------

Бір жылғы халықтың орташа санына

3)Туу көрсеткіші төмендесе оның демографияға үлкен кері әсер етеді. Себебі демография дегеніміз ол халықтың табиғи қозғалысы туралы ғылым. Яғни өсу қозғалысын анықтайды. Туу көрсеткіші төмендеген жағдайда демографиялық статистика көрсеткіштері төмендеп кетеді.

15. 2004 ж ауыл тұрғындарының арасында 60-65 жастағылар саны -50000, ал 60-65 жастағылардың ішінде өлгендер саны -2500.

1) осы белгілер бойынша 60-65 жастағы сәйкес өлім көрсеткішін есепте

2) 60-65 жасқа сәйкес өлім көрсеткішінің формуласы

3) 60-65 жатағыларға сійкес өлім көрсеткішін азайту үшін не ұсынасыз

2500*1000

1. ----------------------=50

50 000

Бір жыл ішінде өлгендер саны *1000

2. ---------------------------------------------------

Бір жылдағы халықтың орташа саны

3. 60-65 егде жастағыларға сәйкес өлім көрсеткіштерін азайту үшін ол егде жастағы адамдарды жиі жиі медициналық сараптамалардан өткізіп тұрған жөн. Ол біріншіден аурулардың алдын алу үшін, екіншіден ауру басталса оған ерте диагноз қойып дұрыс ем жасау үшін. Себебі егде адамдардың иммунитеті жасөспірім ересектерге қарағанда әлсіздеу болғандықтан. Зиянды әдеттері болса оларды колдантқызуды шектеп, спортпен шұғылдандырған жөн.

16. 2015ж халықтың орташа саны – 1 750 000 , ал жүрек ауруынан өлгендер саны 47000.

1) жүрек ауруынан өлгендер көрсеткішін есептеп шығар

2) жүрек ауруынан өлгендер көрсеткішін формуласы

3) жүрек ауруын алдын алу үшін

47 000 *1000

1. ------------------------=26пайыз

1 750 000

Жүрек ауруынан өлгендер саны * 1000

2. -----------------------------------------------------

Халықтың орташа саны

3) ең алдымен темекіден толықтай бас тарту керек. Тиімді тамақтану ережелерін сақтау. Майлы тамақтанудын бас тарту, тұзды пайдалану мөлшерін азайту. Көкөніс пен жеміс жидектерді барынша мол пайдалану. Алкогольді ішімдікті белгілеген мөлшерде ғана пайдалану. Дене белсенділігін арттыру, семіздіктен арылу. Қандағы холестерин құрамын үнемі тексеріп отыру.

17. 1990 ж 15-49 жастағы әйелдердің орт саны 500 000 . Ал бір жылда туғандар саны 48 000

1)әйелдердің бала туу көрсеткіштерін есептеп шығар

2) бала туу көрсеткішінің формуласы

3) 15-49 әйелдердің бала туу көрсеткіші төмндеген жағдайда не ұсынасыз

48000*1000

1. --------------------=96

500 000

Бір жылда туғандар саны * 1000

2. --------------------------------------------

15-49 жас әйелдің орташа саны

3. «ұрпақ қоры» бағдарламасына сай туу көрсеткішін жоғарылату үшін денсаулық сақтау басқармасы экстрокорпоралдық ұрықтандыру медициналық қызметін көрсетуді қолға алу қажет.

18. 2016 ж аудандық перзентханада барлық босанған әйелдер саны 2600, ал акушерлік стационарда босанған әйелдер саны 1895

1) осы мәлімет бойынша босанатын әйелдерді стационарлық көмекпен қамту жиілігін есепте

2) әйелдерді стационарлық көмекпен қамту жиілінгінің формуласы

3) әйелдерді стационарлық көмекпен қамту жиілігін жоғарылату үшін не ұсынасыз

1895*100

1. ---------------------=72,3

2600

Акушерлік стационарда болған әйелдер саны * 100

2. -----------------------------------------------------------------

Барлық босанған әйелдер саны

3. Әйелдерді стационарлық көмекпен қамту жиілігін жоғарылату үшін ең алдымен акушерлік стационарлардың жалпы санын арттыру керек. Оны барлық перзентханаларға толықтай көп мөлшерде енгізудің жағдайын жасау керек.

19.қалалық стоматологиялық емханада барлық көрінгендер саны 5000, ал алғаш рет көрінгендер саны 780.

1) осы көрсеткіш бойынша алғашқы көрінгендер санын есепте

2) алғашқы көрінгендердің формуласы

780*100

1. -------------------------= 15,6

5000

Алғаш рет көрінгендер саны * 100

2. --------------------------------------------------

Барлық көрінгендер саны

20. 2003 ж қалалық стоматологиялық емханада барлық салынған пломбылар саны -456, ал асқынған кариеске салынған пломбылар саны – 125

1) осы мәлімет бойынша асқынған кариесі бар тіске салынған пломбының үлесін есепте

2 асқынған кариесі бар тіске салынған пломбының үлесінің формуласы

3. асқынған кариесі бар науқастардың санын азайту үшін не ұсынасыз және себептер

125*100

1. ---------------= 27,4

456

Асқынған кариеске салынған пломбылар саны *100

2. -------------------------------------------------------------------------

Барлық салынған пломбылар саны

3. асқынған кариесі бар науқастардың санын азайту үшін ең алдымен тіс ауырмй тұрғаннан бастап түрлі жарнамалармен адамдарға үгіт насихат жүрғізіу керек. Яғни оның ішінде тісті қалай тазалау керектігі, күніне неше мәрте тазалау керектігін , кандай затпен тазалаған тиімді екенін жарнамалап отырса онда тістің асқынуына қарсы болады деп ойлаймын.

21. 2006 ж аудандық перзентхананыі барлық босанған әйелдер саны 456, ал уақытысында босанған әйелдер саны 345.

1) осы мәлімет бойынша уақытысы жетіп босанған әйелдер санын есепте

2) уақытысы жетіп босанған әйелдер санының формуласын

345*100

1. ---------------= 75

456

Уақытысныда босанған әйелдер саны * 100

2. -----------------------------------------------------------

Барлық босанған әйелдер саны

Дайындағандар Көппай Мақсат,Әлішева Бақыт,Парман Әсел.Сәттілік