Chex ertekleri. Gúlnara Ibragimova awdarması

alıp kelemiz. Biraq búgin Uzın meniń menen birge Juwandı da alıp barıwı kerek.

Uzın bir iynine Juwandı, ekinshi iynine Kórgishti otırǵızıp, adımdı urıp ketti – hár adımında otız shaqırım jer basar edi. Sonnan olar Kókteńizge jetip bardı. Kórgish baqanshaqtıń jatırǵan jerin kórsetti. Uzın qolın sozıp edi, qolı jetpedi. Sonnan Juwan teńizdiń jaǵasında jatıp alıp, ashshı suwdı qotara basladı. Bir waqıtları teńizdiń suwı azaydı hám Uzın qolın sozıp jiberip, ultandaǵı baqanshaqtı aldı. Juwan simirgen suwın teńizge qaytarıp quydı.

Úsh dos baqanshaqtıń ishindegi altın júzikti alıp, jáne qorǵanǵa qaytıp keldi.

Olar qaytıp kelgen waqıtta tawlardıń artınan quyashtıń dóńgeleginiń jartısı kórinip edi. Bul waqıtta duwaxan princ otırǵan bólmege kirip keldi hám bólmede princessanıń joq ekenin kórdi. Duwaxan óziniń jeńgenin kórip, shaqalaqlap kúlip baslap edi, birden bólmeniń aynası pashırlap sınıp, Uzınnıń qolı aynadan kirip, altın júzikti jerge tasladı. Altın júzik sol zamatta princessaǵa aynaldı. Usı waqıtta duwaxan tútep ketip, jan dawısı shıqtı hám belindegi úshinshi temir qursaw jazdırılıp jerge tústi. Duwaxan sol zamatı qara ǵarǵaǵa aynalıp, sınıq aynadan shıǵıp ushıp ketti.

Usı waqıtta gózzal princessa sóylep basladı hám júzi lalaptay janıp, tolqınlanıp, ózin jawız duwaxannıń tutqınınan qutqarǵanı ushın princke minnetdarshılıq bildire basladı.

Princessanıń tilge kiriwi menen qorǵandaǵı barlıq tasqa aynalǵan músinlerge jan endi: qorǵannıń hárjerindegi hám bólmelerdegi adamlar oyandı, seyisxanada atlar kisnep, tazılar úrip basladı.

Tóbesine kótergen qılıshı menen qatıp qalǵan rıcar qılıshı menen hawanı bir kesip, qılıshın qaytaldan qınına salıp qoydı – onıń sermelgen qılıshınan samal esip ótkendey boldı. Bosaǵada súringen adam jerge jıǵıldı hám ornınan turıp atırıp «murnım aman ba» dep murnın uslap kórdi. Peshtiń aldında awzına aparatırǵan góshi menen qatıp qalǵan adam góshti awızına salıp, shaynay basladı. Ulıwma, hár bir adam qatıp qalǵan waqtındaǵı irkilip qalǵan islerin isley basladı.

Qorǵannıń ishindegi hám sırtındaǵı aǵashlarǵa jan enip, japıraqlay basladı, qorǵannıń átirapındaǵı dalańlıq ráńbáráń gúllerden jaynap ketti, ál-

41

hawada boztorǵaylar sayrap basladı, ózekten sarqırap suw aǵıp, balıqlar sekirisip oynay basladı. Barlıq jerde quwanısh tasqınlap, shadlı ómir baslandı.

Princ otırǵan zalǵa qorǵannıń ishinde barlıq tirilgen hasılzadalar hám rıcarlar jıynalıp, ózlerin tas halatınan azat etkeni ushın oǵan alǵıslar jawdıra basladı. Princ olarǵa bılay der edi:

– Sizler meniń doslarım Uzın, Juwan hám Kórgishke raxmet aytıńlar, eger olar bolmaǵanda, men de sizlerdiń qatarıńızda tas bolıp qalar edim.

Bunnan soń princ qalıńlıǵın hám dosların alıp jolǵa tústi.

Uzaq hám mashaqatlı sapardan aman qaytıp kelgen ulın kórip ǵarrı korol quwanıshı qoynına sıymay quwandı. Sarayda úlken toy bolıp, princ ózi qálegen hám jawızdıń tutqınınan qutqarıp ákelgen qızına úylendi.

Toy tamam bolǵannan soń Uzın, Juwan hám Kórgish princke kelip, ózleriniń jer júzi boylap sayaxatın dawam etiwge ruxsat soradı. Jas korol dosların qansha óz mámleketinde jasap qalıwǵa úgitlese de, olar «basqa jerlerde de bizlerdiń járdemimizge mútáj adamlar bar» dep óz jolı menen ketti.

DÁWPERILER

Áke-sheshesi ólip qalǵan bir jetim bala bar edi. Ol nan tabıw ushın jumıs izlep júrip, toǵaydıń shetinde turǵan bir jalǵız úyge dus keldi. Jaydıń aldında bir ǵarrı otır edi, onıń kózleriniń ornı úńireyip atır edi. Jaydıń qasında eshkiler mańırasıp atır edi, Ǵarrı eshkilerine bılay der edi:

–Jániwarlarım-ay, men sizlerdi jaylawǵa aparıp jayar edim, átteń, kózlerim joq ǵoy. Sizlerge qosıp jiberiwge meniń heshkimim joq.

–Ata, meni xızmetińizge alıń, eshkilerdi ózim jaylawǵa jayatuǵın bolaman, – dedi bala.

–Sen kimseń? Atıń kim? – dep soradı ǵarrı.

Bala óziniń atı Yanek ekenin, jetimligin hám tamaq asırawǵa jumıs izlep júrgenin ayttı.

42

–Boladı, Yanek, men seni jumısqa alaman. Birinshi jumısıń – eshkilerdi jaylawǵa jayıp qaytıw boladı. Biraq olardı toǵaydıń qasındaǵı tóbeden ótkerme, ol jaqta dáwperiler bar, solar meni uyqılatıp, kózlerimdi alıp qoydı. Olar saǵan da sonı isleydi, abaylı bol, – dedi.

–Ǵam shekpeń, ata, – dedi Yanek, – dáwperiler meniń kózimdi oyıp alalmaydı. – Yanek eshkilerdi qoradan shıǵarıp, jaylawǵa aydap ketti.

Birinshi hám ekinshi kúnleri ol eshkilerdi toǵaydıń qasında baqtı. Al

úshinshi kúni ol ózine ayttı: «Men nege dáwperilerden qorqaman? Men eshkilerdi tóbeden ótkerip baǵayın, ol jaqta ot mol kórinedi». – Yanek úsh tal shıbıǵın kesip alıp, olardı malaqaynıń ishine dóńgeletip salıp, eshkilerdi tóbege qaray aydap ketti. Eshkiler tóbeniń ján-jaǵına daǵıp otlap júr edi,

Yanektiń aldına ústine aq lipas kiygen, qara shashların jayıp jibergen, kózleri tikenektey tırnawǵa tayın turǵan qız payda boldı.

– Harma, jas shopan! – dedi qız. – Meniń baǵımda ájayıp almalar

ósedi, sonnan saǵan eń sulıwın hám shirelisin alıp keldim, dámin tatıp kór, – dedi.

Sóytip qız oǵan shiresi sırtına shıǵıp turǵan qızıl almanı usındı. Yanek almanı almadı: sebebi, ol almanı alıp jese, uyqılap qaların hám qız onıń kózlerin oyıp aların túsindi.

–Raxmet saǵan, sulıw qız! – dedi Yanek. – Meniń xojeyinimniń baǵında bunnan da sulıw hám shireli almalar bar, men almaǵa toyıp keldim,

–dedi.

–Máyli, ıqtıyarıń, men seni zorlamayman, – dep qız ketip qaldı.

Aradan azıraq waqıt ótip, aldıńǵıdan da gózzalıraq qız kelip, Yanekke qızıl gúl usındı:

–Harma, jas shopan! Mınań qara, qanday sulıw gúl alıp keldim saǵan! Iyiskep kór, beyishtiń iyisi keledi, – dedi.

–Raxmet saǵan, sulıw qız! Meniń xojeyinimniń baǵında bunnan da shıraylı hám xoshiyisli gúller bar, – dedi Yanek.

–Máyli, óziń bileseń, – dep bul qız da kelgen jolı menen ketip qaldı.

Birazdan sgoń úshinshi qız keldi: bul aldıńǵı ekewinen de sulıw hám jilwalı edi.

43

–Harma, jas shopan!

–Raxmet, sulıw qız.

–Sen shıraylı jigit ekenseń, – dedi qız. – Eger men seniń shashıńdı tarap qoysam, sen bunnan da sulıw bolar ediń. Qáne, ózim seniń shashıńdı bir tarap qoyayın! – dedi.

Yanek juwap bermedi. Qız qasına jaqınlap kelgen waqıtta ol malaqayınıń ishinegi shıbıqlardı shıǵarıp, qızdıń qolın baylap tasladı. Sonıń arasında aldıńǵı eki qız da juwırıp kelip, sińlisin bosatıwdı soray basladı.

–Ózlerińiz sheship alıń, – dedi Yanek.

–Yaq, bizlerdiń qollarımız ilánázik, bizler shıbıqlardı sheshe almaymız, – dedi qızlar. Yanek óziniń de qızdıń qolın sheshpeytuǵının ayttı. Sonda qızlar sińlisiniń janına kelip, onıń baylawlı qolların sheshiwge háreketlenip atır edi, Yanek olardı da qıp ettirip uslap, qolların baylap tasladı.

–Áne, jawız dáwperiler, qolǵa tústińler. Sizler meniń xojeyinimniń kózlerin urlaǵansızlar, – dep olardı sol jerde qaldırıp, ózi úyine juwırıp ketti. Ǵarrını alıp kelip: «Mına dáwperiler oyıp alǵan kózlerińdi olardan qaytıp alamız», – dedi.

Yanek birinshi qızdan soray basladı: «Atamnıń kózlerin tawıp ber. Eger tawıp bermeseń, men seni suwǵa taslayman», – dedi. Dáwperi: «Yaq, atanıń kózlerin men oyıp almadım, onı kim islegeninen xabarım joq», – dep moyıntawlıq etip edi, Yanek onı tóbeniń eteginen aǵıp turǵan dáryanıń ústine ákelip, suwǵa taslayjaq boldı. Sonda dáwperi:

– Ápiw et, meni bosat, Yanek, men saǵan atanıń kózlerin tawıp beremen, – dedi. Sonnan dáwperi Yanekti bir úńgirge alıp barıp kirgizdi: onıń ishinde bir úyin kózler jatır edi – úlken, ortasha, kishi, qara, kók, jasıl… Dáwperi solardıń ishinen eki kózdi alıp, Yanektiń qolına berdi. Yanek onıń menen birge úńgirden shıǵıp, awızda turǵan ǵarrınıń kóziniń ornına salıp edi, ǵarrı ayttı: «Yaq, bul meniń kózlerim emes, men bul kózler menen tek úkilerdi kórip turman», –dedi.

Yanek aldaǵanı ushın ashıwı kelip, dáwperini suwǵa ılaqtırıp jiberdi.

44

Sonnan ekinshi qızǵa: «Qáne, sen atamnıń kózleri qáyerde ekenin aytasań!» – dedi.

Ekinshi qız da «men bilmeymen, men kórmedim» dep moyıntawlıq etip baslap edi, onı da dáryanınń boyına ákelip, suwǵa atajaq bolıp qorqıtıp edi, ol da Yanekti baǵanaǵı úńgirge alıp bardı hám bir úyin kózlerdiń ishinen jup kózdi tańlap alıp berdi.

Yanek olardı alıp shıǵıp ǵarrınıń kóz shanaǵına ornalastırıp edi, ol «yaq, bular meniń kózlerim emes, men bul kózler menen tek qasqırlardı kórip turman» dedi. Yanek ekinshi qızdı da dáryaǵa ılaqtırıp jiberdi.

Endi Yanek úshinshi qızdan talap etti: «Qáne, endi sen atamnıń kózlerin tawıp bereseń!»

Úshinshi qız da Yanekti sol úńgirge alıp barıp, kóp kózlerdiń arasınan ekewin tawıp alıp berdi. Ǵarrı: «Bul kózler menen tek shortanlardı kórip turman», – dedi. Sonnan Yanek úshinshi qızdı da suwǵa taslayjaq edi, ol

«yaqshı, meni razıman, saǵan atanıń haqıyqıy kózlerin tawıp beremen» dep jalınıp-jalbarındı.

Qız Yanekti jáne sol úńgirge alıp kelip, úyinshiktiń eń astınan eki jup kózdi tawıp alıp, Yanekke berdi. Yanek olardı ǵarrıǵa salıp edi, bul kózler haqıyqıy óziniki bolıp shıqtı.

– Mine, usı kózler – ózimniń kózlerim. Barlıq nárseni tap burınǵıday kórip turıppan, – dedi ǵarrı.

Áne, sonnan baslap Yanek ǵarrı ekewi eshkilerin biyǵam baǵıp jasay basladı. Yanek eshkilerdi otlı jerlerge jayıp keledi, ǵarrı úyde eshkiniń sútinen sır hám brınza isler edi.

Al dáwperiler olar jasaytuǵın átirapta qaytıp kórinbedi.

JALÍNQUS HÁM TÚLKISHEK

Bir koroldiń úlken ájayıp baǵı bar edi. Bul baǵda hárqıylı siyrek ushırasatuǵın aǵashlar óser edi. Solardıń ishindegi eń tańlanarlısı bul baǵdıń ortasında ósip turǵan alma aǵashı edi. Bul alma aǵashı hár kúni bir miywe berer edi: azanda gúl shıǵaradı, kúni boyı miywesi jetilisedi hám keshte piser edi. Erteńine taǵı bir gúl payda bolıp, ol da keshke deyin pisedi. Biraq

45

sol alma hár saparı túnde shaqada joq bolıp shıǵar edi. Kim almanı úzip alıp ketedi – bunı kórgen-bilgen adam-bende bolmadı. Korol usı jumbaqtı sheshiwge qushtar edi. Ol bir saparı úlken ulın shaqırıp alıp ayttı:

– Ulım, búgin túnde barıp almanı qorıqla. Almanı kim alıp ketip júrgenin anıqlasań, men saǵan ǵáziyneden qálegenińshe mal-dúnya beremen. Eger sen sol urını uslap ákelseń, men saǵan jartı patshalıǵımı beremen, – dedi.

Keshte princ beline qılıshın taǵıp, iynine sadaǵın asınıp, qoramsanı oqqa toltırıp, baǵdı qarawıllawǵa ketti. Alma aǵashınıń astında otırıp, qáne, kim almanı kelip úzer eken, dep kúte basladı. Biraq túnniń bar shaması bolǵan waqıtta ol uyqılap qaldı. Tań atqan waqıtta oyansa, shaqada alma joq edi.

Sonnan ol ákesiniń aldına sımpıyıp qaytıp keldi.

–Al, ulım, urınıń kim ekenin bile aldıń ba? – dep soradı ákesi.

–Túni menen almanı baǵıp otırdım. Heshkim kelmedi. Alma ózinen-

ózi shaqadan joq bolıp ketti, – dedi balası.

Korol basın shayqadı hám úlken balasınıń aytqanına isengisi kelmedi.

– Búgin sen barıp almanı baǵasań, – dedi ol ortanshı ulına. – Eger urını uslay alsań, men saǵan kóp inamlar beremen.

Ortanshı princ te aǵasınday bolıp qurallanıp, almanı qorıwǵa ketti.

Ol da túnniń bir waǵında uyqı qısıp, qalay kózi uyqıǵa ketkenin bilmey qaldı. Bul da tańǵa jaqın oyansa, shaqada alma joq edi. Ákesi onnan almanı kim alıp ketkenin kórgen-kórmegenin soraǵanında, ol da aǵasına usap, «shaqadan alma ózinen-ózi joq bolıp ketti» dep juwap berdi.

Sonda genje ulı ayttı:

– Ata, búgin almanı men ózim barıp baǵaman. Meniń kóz aldımnan alma ózinen-ózi joq bolıp kete me, joq pa, sonı kórgim keledi, – dedi.

Korol ayttı: – Ulım, sen ele kishkeneseń hám tájiriybesizseń. Aǵalarıń isley almaǵan isti seni isley alasań, dep isenbeymen. Biraq, baraman deseń, bara ber, men seni irkpeymen, – dedi.

46

Keshte gewgim túsken waqıtta genje princ te alma qorıwǵa ketti. Ol qılısh hám sadaqtan tısqarı bir terini aldı. Ol almanıń astında terini dizesine tósep otırdı. Eger kózi ilinip baratırsa, qolı tómen túsip, terige tiygen waqıtta, ol oyanıp keter edi. Tún yarımı bolǵanda bir altın túsli qus ushıp kelip, shaqaǵa qonıp, almanı shoqıyjaq bolıp atır edi, princ oǵan sadaq tarttı. Sadaqtıń oǵı barıp altın qustıń qanatına tiydi. Qus jey almay ushıp ketti, onıń oq tiygen qanatınan jerge bir altın pár túsip qaldı.

–Al, qalay boldı? Urını uslay aldıń ba? – dep soradı korol azanda kishkene balasınan.

–Yaq. urını uslay almadım, biraq onı kórdim, – dep juwap berdi kishkene ul. – Men ele onı uslayman. Mine, onıń lipasınıń jullıǵı, – dep

ákesine altın párdi kórsetti.

Genje ulı ákesine túnde bolǵan waqıyanı aytıp berdi. Altın párdi kórip, ákesi júdá quwandı. Altın pár sonday shuǵla shashar edi, hátte túnde saraydıń ishinde shıraq jaǵıwdıń keregi bolmay qaldı. Kópti kórgen hám esitken saray mulazimleri bul Jalınqustıń pári, usı bir párdiń ózi koroldiń ǵáziynexanasındaǵı barlıq baylıqlarınan qımbat turadı, dep tastıyıqladı.

Sol túnnen baslap Jalınqus baǵqa kelgendi qoydı hám almalar joǵalmaytuǵın boldı. Biraq koroldi endi almalar quwandırmas edi. Ol

Jalınqus tuwralı oylay basladı. Ol Jalınqustı sol dárejede iyelegisi keler edi, hátte ol orınlanbaǵan ármanınan sarǵayıp, biytap bolıp qaldı.

Bir kúnleri ol úsh ulın aldına shaqırıp alıp:

– Ullarım meniń! Kórip atırsızlar, men kúnnen-kúnge tómenlep baratırman. Men sonı anıq bilemen, eger men Jalınqustıń sayraǵanın bir esitsem, bul dártimnen ayıǵar edim. Sizlerdiń qay birińiz Jalınqustı tiriley maǵan alıp kelse, men onıń sayraǵanın esitsem, men soǵan jartı patshalıǵımdı beremen, hám ózime taxt miyrasxorı etip saylayman, – dedi.

Áne, sol waqıtttıń ózinde koroldiń úsh ulı atlarına minip, ákesi menen xoshlasıp, Jalınqustı izlep ketti.

Shahzadalar kóp jol júrdi, kóp júrse de mol júrdi, bir toǵaydıń ishinde olardıń kiyatırǵan jolı úshke ayırıldı.

– Qaysı jol menen ketemiz? – dep soradı úlken aǵası.

47

–Bizler úshewmiz hám úshewimizdiń aldımızda úsh jol turıptı, – dedi ortanshısı. – Hárkim óz jolı menen ketsin. Úshewimiz úsh jol menen ketsek, Jalınqustı tabıwımız ańsat boladı.

–Onda kim qaysı jol menen ketedi?

–Hárkim qálegen jolına tússin, – dedi kishkene ul. – Aldın sizler tańlańlar, aǵalar, men sizlerden qalǵan jol menen keetemen.

Aǵa-iniler ózara kelisip, kim qay jol menen keterin tańladı. Sonda genje ul ayttı: – Kim bul jerge birinshi bolıp qaytıp kelse, ol basqalarımızdıń amanlıǵın biliwi ushın, bir belgi qaldırıp keteyik. Hárkim ózi túsken joldıń basına shıbıq shanshıp keteyik – kim Jalınqustı uslaǵan bolsa, sonıń shıbıǵı japıraqlap turadı.

Hárqaysısı óziniń jolınıń basına shıbıq tigip, hárkim óz jolına túsip

ketti.

Úlken uldıń aldınan bir taw shıqtı. Princ atınan túsip, onı otlawǵa jiberip, ózi shóptiń ústinde janbaslap dem alıp jattı. Sońınan qasındaǵı qorjınınan azıǵın shıǵarıp, awqatlana basladı.

Usı waqıtta onıń qasına bir Túlkishek kelip:

– Dásturxanǵa bereket! Mártebeli mırza, men ash bolıp kiyatırman, maǵan da jep atırǵanıńızdan bir tal beriń? – dep soradı. Princ oǵan juwap bermey, sadaǵın alıp, oǵan oq jiberdi . Oq Túlkishekke tiymedi, al ol kózden ǵayıp boldı.

Ortanshı ul menen de usı waqıya qaytalandı. Ol da atınan túsip, awqatlanıwǵa otırǵan waqıtta, Túlkishek kelip, ash bolıp júrgenin aytıp, tisine sızlıq qılarǵa bir nárse soradı. Ortanshı ul da oǵan sadaqtan oq úzgen waqıtta, Túlkishek zım-zıya joǵaldı.

Genje ul bir bulaqtıń basına kelip toqtadı.

Atınan túsip, qorjınınan azıǵın shıǵarıp, jep baslaǵanı sol, onıń qasında Túlkishek payda bolıp: «Mártebeli mırza, men ash edim, maǵan da jegendey bir nárse berseńiz», – dedi.

Princ ózi jep atırǵan súr ettiń bir bólegin kesip alıp, Túlkishekke

sozdı.

48

–Túlkishek, sen mennen qorqpa, men saǵan zıyan bermeymen. Seniń mennen de góre ash ekenińdi kórip turman, birge bolǵan ekewge de boladı, kel, sen de júrek jalǵap al, – dedi. Solay etip ol bar awqatın Túlkishek penen teń bólisip jedi. Túlkishek qarnı toyǵannan soń bılay dedi:

–Princ, sen maǵan jaqsılıq ettiń, qarnımdı toydırdıń. Esesine men de saǵan jaqsılıq etemen. Sen atıńa minip meniń izimnen júr, eger sen meniń aytqanlarımdı qılsań, Jalınqus seniki boladı, – dedi.

Sóytip Túlkishek genje uldıń aldına túsip, oǵan jol ashıp bara berdi: tawlardı tegisledi, oylardı toltırdı, aldınan shıqqan dáryalarǵa kópir taslap ótkerdi. Princ onıń izi menen júrip, kóp joldı basıp, bir mıs qorǵanǵa keldi. «Usı qorǵanda Jalınqus jasaydı, – dedi Túlkishek. – Sen házir oń dárwazadan kir. Ol jerde qarawıllar uyqılap atır. Sen hesh jerde toqtamay bara ber. Birinshi áywanda altın qápeslerde otırǵan on eki qara qustı kóreseń. Ekinshi áywanǵa kirseń, aǵash qápeslerde otırǵan on eki altın qustı kóreseń. Al úshinshi áywanda Jalınqus sırıqqa qonıp otırıptı. Onıń qasında eki qápesti kóreseń – birewi altın qápes, ekinshisi aǵash qápes. Jalınqustı altın qápeske emes, aǵash qápeske sal – bolmasa jaman hádiysege ushıraysań», – dedi.

Princ mıs qorǵanǵa kirdi. Ol jerde barlıǵı Túlkishek aytqanday boldı. Úshinshi áywanda Jalınqus uyqılaǵanday bolıp sırıqqa qonıp otır edi. Qus sonday sulıw edi – onı kórgen princtiń júregi dúrsildep urıp ketti. Princ Jalınqustı aǵash qápeske salıp turıp oylandı: «Usınday sulıw qustı góne qápeske salǵanım qalay boldı? Jalınqus altın qápeste otırıwı kerek!» – dedi ol ózinshe.

Sonnan ol Jalınqustı aǵash qápesten shıǵarıp, altın qápeske salǵan boyı, Jalınqus birden oyanıp qıshqıra basladı, onıń dawısınan birinshi eki áywandaǵı quslar da oyanıp, qıyqıwlasıp shawqım sala basladı. Olardıń shawqımınan qorǵannıń dárwazasındaǵı qarawıllar oyandı. Olar juwırısıp kelip princti tutıp aldı hám onı koroldiń aldına alıp bardı.

Jalınqustı urlawǵa kelgen urını kórip, korol qattı ǵázeplendi.

–Sen kimseń ózi, urı? Qalay seniń meniń qarawıllarımnıń ústinen ótip, Jalınqusımdı urlawǵa batılıń bardı?! – dep qıshqırdı.

–Men urı emespen, – dedi princ. – Men de bir koroldiń genje ulıman. Biziń baǵımızda altın miyweler beretuǵın aǵashımız bar edi, ol

49

kúnine gúllep hám miywesi piser edi. Seniń Jalınqusıń kúnde sol almanı urlap ketedi eken. Bunnan meniń korol atamnıń júregi awırıp atır. Ol qashan seniń Jalınqusıńnıń dawısın esitpegenshe jazılmaydı. Sonıń ushın sennen ótinishim, usı Jalınqusıńdı maǵan ber, – dedi.

– Eger sen onıń esesine Altınjallı attı ákelip berseń, Jalınqustı alıwıńa boladı, – dedi korol.

Princ bul xabardı qorǵannıń aldında turǵan Túlkishekke aytıp keldi.

–Sen nege meniń aytqanımdı tıńlamadıń, altın qápesti aldıń? – dep onı gúnaladı Túlkishek.

–Men jańıldım, – dedi princ. – Sen maǵan ashıwlanba, onnansha

Altınjallı at tuwralı ne biletuǵınıńdı ayt.

–Yaqshı, – dedi Túlkishek, – men Altınjallı attıń qáyerde ekenin bilemen hám seni oǵan alıp baraman. Atıńa minip meniń izimnen júr.

Túlkishek jáne princtiń aldına túsip, jol ashıp bardı hám olar gúmis qorǵanǵa kelip toqtadı. «Usı qorǵanda Altınjallı at jasaydı, – dedi Túlkishek. – Sen qorǵannıń oń dárwazasınan kireseń. Qarawıllar uyqılap atır, sen heshjerde toqtawshı bolma. Birinshi seyisxanada altın júwenli on eki qara attı kóreseń, ekinshi seyisxanalda qara júwenli on eki aq attı kóreseń, úshinshi seyisxanada Altınjallı at óziniń aqırında turıptı. Altınjallı attıń qasında diywalda eki júwen iliwli turıptı – birewi altın júwen, ekinshisi teri júwen. Altın júwendi alma, teri júwendi alıp attıń basına sal. Kerisinshe isleseń, jáne bálege ushıraysań.

Princ gúmis qorǵanǵa kirdi hám barlıq nárseler Túlkishektiń aytqanınday boldı. Úshinshi seyisxanada Altınjallı at gúmis aqırdan qıpqızıl shoqtı jep tur edi. Princ diywaldan teri júwendi aldı hám attıń basına saldı. At toyǵan qozıday tınısh tur edi. Usı waqıtta princ diywalda hasıl taslar menen bezelgen altın júwendi kórdi. «Usınday ájayıp atqa qayıs júwen jarasa ma, – dedi ol ózinshe, – Altınjallı atqa altın júwen salıw kerek».

Sóytip ol attıń basınan teri júwendi sheship alıp, onıń ornına altın júwendi kiydirdi. Usı waqıtta at basına altın júwen salınǵanın sezip, aspanǵa shapshıp, qattı kisnep jiberdi. Onı esitken aldıńǵı eki seyisxanadaǵı atlar da oyanıp, barlıǵı jer tepsinip, kisney basladı. Qarawıllar oyanıp,juwırısıp keldi hám princti tutıp alıp koroldiń aldına alıp bardı.

50