Chex ertekleri. Gúlnara Ibragimova awdarması

Bayaya basın shayqap, bilmeytuǵının bildirdi.

Sonda korol oǵan mınanı ayttı:

– Bunnan birneshe jıllar burın biziń elge úsh áydarha ushıp keldi.

Olardıń birewi toǵız baslı, ekinshisi on segiz baslı, úshinshisi jigirma jeti baslı áydarhalar edi. Olar biziń eldegi barlıq awzına ilingen nárselerdi jep basladı. Ósip turǵan daqıllardı, úy hám dúz haywanların, barlıǵın jeytuǵın edi. Elde asharshılıq kelip shıqtı. Sonda men eń bilgir palkerdi shaqırıp, olarǵa elshi etip jiberdim. Qalay etkende áydarhalar bizge zıyan keltirgenin qoyadı? Olarǵa elshilikke barıp, sóylesken palker mına aytıp keldi. Eger men úsh áydarhaǵa úsh qızımdı hayallıqqa bersem, olar biziń eldi tınısh qoyadı eken. Men eldi apattan qutqarıw ushın buǵan qayılshılıq berdim. Koroleva bul wádemdi esitip, qayǵıdan awırıw tawıp, sonnan kele bolmay, ólip ketti. Áydarhalar sol jılı bul jerden ketti. Biraq keshe dalada mal baǵatuǵın padashı áydarhalardıń qaytıp kelip, tawdıń ishine kirgenin aytıp keldi. Erteń men olarǵa úlken qızımdı, arǵı kúni ortanshı qızımdı, aqırında kishi qızımdı uzatıwım kerek. Bolmasa jáne olar eldi ashlıqqa ushıratadı.

Usını aytıp korol awır gúrsinip, gúń jigitke muńlı kózleri menen

qaradı.

Bayaya koroldiń aldınan shıǵıp, princessalardıń aldına kirdi. Olarǵa da bul xabar jetip, barlıǵı ústilerine qara kiyip, jılasıp otırǵan eken. Bayaya qolınan kelgeninshe olardı jubatıwǵa urındı, biraq olar táselle tıńlamay, zar-zar jılar edi. Pútkil sháhár princessalardıń táǵdirine ashınıp, matam tutıp, qayǵıǵa shúmdi.

Bayaya saraydan shıǵıp, bayaǵı jol menen atın qaldırıp ketken jartasqa bardı. Jartastı úsh márte urdı, úńgir ashıldı. Ol sol jerde sulı jep turǵan atınıń jalın sıypap, mańlayındaǵı qasqasınan súyip:

–Jániwarım, men sennen aqıl hám járdem sorap keldim, – dedi.

–Bilemen, – dedi atı. – Men seni usı princessalarǵa járdemlesiwiń ushın alıp keldim. Ne islew kerekligin erteń azanda aytaman, – dedi.

Bayaya atınıń járdemine isenip, sarayǵa qaytıp keldi. Keshke shekem princessalardıń qasında bolıp, olarǵa sherbet tayarlap berdi. Kózjasların sıpırdı. Ím menen bári jaqsı bolıp ketetuǵının aytar edi.

81

Erteńine azanda Bayaya jartasqa bardı. Jáne úńgirdiń awzın ashıp, atınıń qasına bardı. Atı ayttı: – Meniń tuyaǵımnıń astındaǵı tastı jıljıtıp, sol jerdegi nárselerdi al, – dedi.

Al saray mulazimleri Zdobenanı sarayǵa alıp qayttı.

Qızınıń áydarhanıń awzınan aman qaytqanın kórgen ákesi quwanıshı jerge-kókke sıymay quwandı hám ne bolǵanın soradı. Adamlar qaydandur

82

bir rıcar kelip, búgin Zdobenanı hayallıqqa almaqshı bolǵan áydarhanıń toǵız basın da qaǵıp alıp, ózi qalay belgisiz kelgen bolsa, solay belgisiz kózden ǵayıp bolıp ketkenin aytıp berdi.

Sonıń arasında princessalardıń bólmesine Bayaya kelip, olarǵa ım menen erteń de jaqsı waqıya boların túsindirdi.

Erteńine saray mulazimleri ortanshı qız Budinkanı áydarha jatırǵan jartasqa alıp bardı. Jartastan on segiz baslı áydarha shıǵıp, Budinkaǵa qaray júre baslaǵanında, duwlıǵasına aq jıǵa qadalǵan rıycar atın quyınlatıp kelip, áydarhanıń basların birimlep shaba basladı. Áydarhanı tırqıratıp aynaldırıp quwıp júrip, onıń basların kesip túsire berdi. Aqırında on segiz basınan juda bolǵan áydarhanıń jansız denesi sılq etip jerge quladı. Bul maqluqtı da jeńgen rıcar jáne kelgen jaǵına qaray atın shawıp ketti hám kórinbey qaldı.

Jáne saray mulazimleri Budinkanı sarayǵa alıp qayttı. Korol ekinshi qızınıń da aman qalǵanına quwanıp, ol rıcar tuwralı ján-jaqqa jar salıp, kóregenlerden hám palkerlerden onıń kim ekenin tabıwǵa hámir berdi. Korol qızlarınıń qutqarıwshısın jomartlıq penen sıylıqlawǵa sonday qushtar edi.

Qızlar da ózara bul rıcardıń kimligin qalay biler ekenbiz, dep oylasar

edi.

Slavena ayttı: – Apalar, sizler rıcardıń qolınan uslap, sarayǵa alıp keliwińiz kerek edi. Ol sizlerden mirát bolmaǵannan soń kelgen jaǵına qaray ketip qalǵan. Men, álbette, ol jeńimpaz bahadırdı sarayǵa alıp kelemen, atamız oǵan rahmetin aytıp, úlken sawǵalar beredi.

Bunı esitip ogtırǵan Bayayanıń júzi jadırap qoya berdi. – Sen ne, túsinip atırsań ba, quwanıp atırsań ǵo? – dep soradı onnan Zdobena. Biraq Bayaya tek bári jaqsı jaqsı boların ımlap túsindirip, bólmeniń ishinde sekirip júrdi.

Úshinshi kúni saray mulazimleri Slavenanı áydarha mákanlap atırǵan jartasqa qaray alıp shıqtı.

Koroldiń ózi de genje qızı menen birge shıqtı. Princessa Slavena márt rıcar búgin kelermeken, meni áydarhaǵa hayallıqtan qutqararmeken, dep qáweterde, júregi ulı-gúpildi bolıp kiyatır edi. Olar jartasqa jaqınlaǵan jerde «rıcar kiyatır!» degen quwanıshlı dawıslar shıqtı.

83

Sonıń arasında jigirma jeti baslı áydarha da jartastan shıǵıp edi. Jáne namálim rıcar menen áydarhanıń shayqası baslandı. Rıcar da, onıń atı da qattı sharshadı. Biraq rıcar áydarhanıń barlıq záhár shashqan basların shawıp shıqtı hám hám kelgen jaǵına qaytıp ketiwge qayımlastı. Sol waqıtta korol, Slavena, saray mulazimleri juwırısıp barıp, rıcardıń atınıń jılawın tutıp, sarayǵa birge júriwin soradı. Hátte Slavena rıcardıń atınıń aldına jıǵılıp, onıń lipasınıń etegin qısımlap uslap, eki kózinen mólt-mólt jas tamıp jalbarındı. Rıcar qızdı qıymay biraz ekilenip turdı, biraq tez arada ózin jıynap alıp, atın keyin bástirip kelgen jolı menen alaquyın shawıp ótá ketti.

Biraq korol bir báleden qutılǵan waqıtta jáne bir jamanlıqtıń xabarı shıqtı: qońsı eldiń koroli oǵan urıs ashqanın málimledi. Biziń korol qońsı húkimdardıń láshkeri ózinikinen kóp hám áskeriy tayarlıqlı ekenin biler edi. Sonnan korol mámleketindegi barlıq knyazlerdi hám dvoryanlardı óz otryadları menen paytaxtqa shaqıra basladı. «Meniń láshkerimdi baslap barıp, basqınshı koroldi jeńip kelgen úsh knyazge men úsh qızımdı hayallıqqa beremen», – dep járiyaladı biziń korol.

Sonnan barlıq knyazler hám dvoryanlar óz otryadları menen paytaxtqa jıynaldı. Toplanǵan láshkerdi koroldiń ózi baslap atlanısqa shıqtı. Keteriniń aldında korol qızları menen xoshlastı hám olarǵa ǵamxorlıq etiwdi Bayayaǵa tapsırdı. Ásker saparǵa atlanıwdan Bayaya «men awırıp turman, tawdantoǵaydan óz awırıwımdı emleytuǵın shóplerdi tawıp keliwim kerek» dep princessalarǵa túsindirip, saraydan shıǵıp ketti. Ol atı jasırınǵan jartasqa kelip, onnan: «Men bul urısta korolǵa járdem beriwim kerek pe?» – másláhát soradı.

At oǵan «búgin aq lipasıńdı kiyip urısqa shıǵıwıń kerek» dep kórsetpe berdi.

Mámlekettiń shegarasında qattı sawash baslanar aldında edi. Eki jaqtıń da láshkeri bayraqların-tuwların kóterip, sap dúzisip, sońǵı sheshiwshi sawashqa tayarlanıp tur edi. Eki jaqtan da dabıl qaǵılıp, gernaylar shertilip, sawash baslandı. Usı waqıtta qubla tárepten bir aq lipaslı rıcar jeldey júyrik atında shawıp kelip, dushpan qatarına qırǵıyday tiyisti. Rıcar basında aq jıǵalı altın duwlıǵası jarqırap, sawash maydanında jasınday kóz ilmes tezlikte háreket eter edi – onıń atı ótken jerde lek-lek dushpan áskerleri sulayıp qalar edi. Ózleriniń tárepin alǵan rıcardıń

84

qaharmanlıq háreketinen ruwhlanǵan biziń koroldiń áskerleri de ǵayratlanıp, qaytpay urıstı hám dushpan áskerleri top-top bolıp sawash maydanınan qashıp shıǵıp, óz shegarasına qaray kete basladı.

Biraq hárqanday batırdıń da ázzi jeri boladı eken – aq lipaslı rıcar ayaǵınan jaralanǵan edi. Onıń appaq lipası qanǵa boyalǵanın kórgen korol dárhal atınan ǵarǵıp túsip, óziniń shekpenin jırtıp, rıcardıń oq tiygen ayaǵın bayladı. Bunnan keyin korol onı sarayǵa mirát ete basladı. Biraq rıcar korolge ǵamxorlıǵı ushın rahmet ayttı hám atın shetke alıp, kelgen jolı menen ǵayıp boldı. Usılay etip korol paytaxtına jeńis penen qaytıp keldi. Sarayda barlıq áskerler ushın ullı zıyapat baslandı.

Korol Bayayanı aldına shaqırıp: «Al, balam, men joqta sarayıma qalay basshılıq ettiń?» – dep soradı. Bayaya basın iyzep, «bári jaqsı» dep juwap berdi. Bul kórinisti baqlap otırǵan Slavena ayttı: «Ata, siziń bul hámeldarıńızdıń ústinen meniń arzım bar, – dedi. – Bayaya siz ketiwden «men awırdım» dep tawǵa dárilik shóp izlep ketti, biraq eki kúnnen soń ayaǵı aqsap keldi», – dedi.

Korol Bayayaǵa sın kózi menen qaradı: «Bul ne qılǵanıń boldı?» – Bayaya aqlanıp, «ayaǵım awırmaydı» dep saw ayaǵında sekirip kórsetti.

Koroldiń qızları bul saparı da dushpandı jeńiwge ákesine biytanıs rıcar járdemge kelgenin esitip, knyazlerge turmısqa shıǵıwdan bas tartıp, «bizlerdiń qaysımızdı márt rıcar alsa, soǵan turmısqa shıǵamız» dep turıp aldı. Korol qattı oylanıp qaldı: óz awzı menen márt knyazlerge qızların hayallıqqa beriwge wáde etti. Lebizinen taysa, bolmaydı. Sonnan ol barlıq knyazlerge hám dvoryanlarǵa bılay dedi:

– Áziyzlerim! Sizler sawash maydanında erlik isler kórsettińiz. Men sizlerge qızlarımdı beriwge wáde bergenmen. Bunıń shárti bılay boladı. Sizler saraydıń aldında sap tartıp turasızlar: hárbir qızım ózi turmısqa shıǵıwdı qálegen rıcarına altın alma taslaydı – alma kimniń ayaǵınıń qasına barıp tursa, sol jigit alma atqan qızımdı aladı.

Hámme bul sheshimge qayıl boldı.

Sonnan princessalar hasıl kiyimlerin kiyip, qollarına bir-bir altın almadan alıp, balkonǵa shıqtı. Mámlekettiń barlıq knyazleri hám dvoryanları balkonnıń aldında sap tartıp turdı. Jıynalǵanlardıń arasına Bayaya da kirip, boyın jasırıp turdı. Zdobena birinshi bolıp almasın gúń jigitke tasladı – biraq

85

Bayaya tez ornın ózgertip atlap ketti, alma bir sulıw knyazdiń ayaǵınıń astına kelip toqtadı. Knyaz almanı jerden aldı hám quwanıp qatardan shıqtı.

Budinka da almasın gúńge tasladı, biraq Bayaya jáne ornın ózgertip úlgerdi hám alma bir jas dvoryannıń ayaǵınıń qasına kelip tústi. Jas dvoryan almanı jerden kóterip alıp, mańlayına tiygizip, ol da qatardan shıqtı.

Úshinshi bolıp Slavena altın alma tasladı – Bayaya almanı qaqshıp alıp, juwırıp balkonǵa shıǵıp, Slavenanıń aldına jıǵılıp, onıń qolın súye basladı. Biraq Slavena Bayayanıń qolınan qolın julıp alıp, ókirip jılap, bólmesine qashıp kirdi. Apaları durıslı adamlarǵa turmısqa shıǵıp atır, al bunıń mańlayına mına gúńelektiń jazılǵanı nesi?! Korol da buǵan razı emes edi. Biraq aytılǵan sóz – atılǵan oq, Lebizdi buzıwǵa bolmaydı.

Bunnan soń princessalardıń turmısqa shıǵıwı húrmetine zıyapat beriledi hám sońınan rıcarlıq turnir boladı, dep járiyalandı. Slavena apaları menen stolda otırar edi – biraq burınǵıday sóylemeydi, tek jılay beredi. Al Bayaya bolsa bir jaqqa joq bolıp ketti. Korol Bayaya Slavena onı qabıl etpegenine ókpelep, ketip qaldı, dep oyladı. Hámme Slavenanı kewlin kótersin, dep, oǵan turnirde jeńgen rıcarlarǵa sıylıqlardı beriwdi tapsırdı.

Slavena qayıl boldı.

Turnir baslanatuǵın waqıtta jarshı bir biytanıs rıcar kelgenin hám onıń turnirde qatnasıwǵa ruxsat sorap turǵanın ayttı. Korol ruxsat berdi.

Sol waqıtta maydanǵa kók lipaslı biytanıs rıcar shıqtı – onıń kók jıǵalı gúmis duwlıǵası quyashqa shaǵılısar edi. Princessalar bul bayaǵı ózlerin áydarhalardan qutqarǵan rıcar ekenin tanıdı. Al korol bolsa, bul márttiń basqınshılar láshkerin jeńiwge járdem bergen rıcar ekenin tanıdı.

Bul turnirde biytanıs rıcar barlıq qatnasıwshılardı jeńip shıqtı. Slavena jeńimpazdı qutlıqlawǵa altın lentanı qolına uslap maydanǵa shıqtı. Rıcar onıń aldında dize búgip turdı, Slavena lentanı onıń moynına taqtı. Usı waqıtta Slavenanıń birden júzi qızarıp, qolları qaltırap, júregi qattı-qattı soǵa basladı. Ol biytanıs rıcardıń názeri astında samaldaǵı gúldey dirilder edi.

Sol waqıtta biytanıs rıcar: «Súyiklim meniń! Sen tez arada meniń hayalım bolasań!» – dedi hám Slavenanıń qolın súyip, atına sekirip minip, kelgen jaǵına qaray shawıp ketti.

86

Sarayda zıyapat dawam etti. Slavena bir ózi bólmesine kirip ketip, negedur ózin qolaysız sezip, qanday da bir ózine biytanıs halatta otır edi. Bir quwanıshlı jaǵday bolatuǵınday seziledi, biraq ne bolajaǵı ózine qarańǵı…

Bayaya bayaǵı jartasqa barıp, atınıń tumsıǵın súyip, onıń basınan júwenin aldı. Atı máńgige jartasqa kirip joq bolıp ketti.

Slavena ele bólmesinde úlken oy qushaǵında otır edi, xızmetshisi kelip, Bayaya kiriwge ruxsat sorap turǵanın xabarladı. Slavena juwap bermedi, tek basın tómen alıp otıra berdi.

Usı waqıtta birew onıń qolınan uslap, ornınan turǵızdı – Slavena kózin ashqanında, aldında qutqarıwshı rıcar turǵanın kórdi.

–Sen nege ózińniń kúyewińdi kórgiń kelmeydi? – dep soradı ol.

–Meniń kúyewim gúńelek Bayaya! – dep juwap berdi kózi jaslı

Slavena.

–Men Bayayaman – seniń kúyewińmen, – dedi rıcar. – Sen meniń ózimniń kimligimdi burın ayta almaǵanıma renjime, – dedi.

Slavena kóziniń aldı jarq ete qalıp, sezim-sanası ashılıp, aldında turǵan Bayayanı – princti qushaqladı.

Hámme zıyapatta otırǵan zalǵa Slavena menen aq lipasta hám altın duwlıǵadaǵı princ Bayaya menen kirip bardı. Ákesi quwandı, apaları hayran boldı, barlıq qonaqlar tańlanıstı.

Bayaya menen Slavenanıń toyı boldı. Toydan soń Bayaya jas kelinshegin ata-anasına kórsetiwge óz eline qaray saparǵa shıqtı. Óz eliniń paytaxtına kelse, barlıq jerde qara bayraqlar asılǵan, hámme ústine qara kiygen. «Bul ne ahwal?!» – dep sorasa, jaqında korol bolıp taxtqa otırǵan inisi ólgen eken. Bayaya sarayǵa barıp, ata-anasına táselle berdi. Olar úlken ulın biydárek ketti, dep joqlawın asırıp qoyǵan eken.

Elde qara kiyimler sheshilip, qara bayraqlar túsirilip, qaytaldan quwanıshlı dáwran baslandı. Bayaya korol bolıp taxtta otırıp, hayalı menen

óz elinde jasay basladı.

87

PÍSHÍQ, QORAZ HÁM SHALǴÍ

Bir diyqannıń úsh ulı bolıptı. Úlkeniniń atı Martin, ortanshısınıń atı Matey, kishkenesiniń atı Mixal eken.

Balalar erjetipti. Bir kúnleri ákesi awırıp, demi tawsılıp turǵanın bilip, ulların qasına shaqırıptı.

– Ballarım, ózlerińiz bilesizler, meniń mına jaman shatpa, pıshıq, qoraz hám shalǵıdan basqa sizlerge qaldıratuǵın baylıǵım joq.

Usı shatpada jasańlar, al qalǵan nárselerdi bólisip alıńlar. Ózara urıspańlar, awızbirshilikli bolıńlar, sonda qudaytalaa sizlerdi názerinen qalıdrmaydı, – depti hám jan tapsırıptı.

Ulları ákesin jerlepti. Sonnan keyin ákesinen qalǵan zatlardı ózara bólisip alıptı. Martin shalǵı menen jaqsı shóp shabar edi, sonlıqtan shalǵını alıptı. Matey qorazdı tańlaptı. Mixalǵa pıshıq qalıptı.

Bir saparı Martin aytıptı:

– Al, inilerim, bul jerde úshewimiz omalıp otıra bergennen heshteńe shıqpas. Bul otırıstan bizler ashtan ólemiz. Sizler ne qılıwdı ózlerińiz sheshersizler, men shalǵımdı alıp, awıl aralap, talap islewge ketemen, – depti.

Aǵa-iniler ózara awızbirshilikli edi, sonlıqtan olar aǵasına qarsı shıqpaptı. Martin shalǵısın alıp talap izlep ketipti. Kóp awıllardıń ústinen ótipti, biraq heshjerde onı jumısqa jallaytuǵın adam tabılmaptı. Sonnan ol bir elge kelipti. El paytaxtınıń shetine jetkeninde, sol jerlik bir adam aldınan shıǵıp, Martinnen qolıńdaǵı ne zat ekenligin soraptı.

–Bunıń atı shalǵı, – depti Martin.

–Ol ne qıladı? –dep soraptı ol adam.

–Bul shalǵı menen shóp shabadı, – dep juwap beripti Martin.

–Haw, mınawıń jaqsı nárse eken, – depti jańaǵı adam. – Bizler ǵo shópti qolımız benen julıp búlinip júrmiz. Sen biziń patshanıń aldına bar, ol saǵan usı ásbabıń ushın kóp pul beredi, – depti.

88

«Patshasınıń aldına barsam – barayın, – dep oylaptı Martin. – Pul berse, shalǵımdı soǵan satayın».

Jańaǵı adam onı patshanıń sarayına alıp barıptı. Patsha Martinniń qolındaǵı ásbaptıń ájayıp qásiyetin esitip, dárhal onı keń shalǵınǵa baslap barıptı.

– Bizler jılda mına úlken dalalıqtıń shóplerin qolımız benen julıp hálekpiz. Qáne, sen usı shalǵındı qolıńdaǵı quralıń menen julıp ber, – depti.

Martin aytıptı:

– Meniń ásbabım óziniń jumıs islegenine basqalardıń qarap turǵanın qálemeydi. Sizler túste kelińler – sonda meniń ásbabımnıń ne islegenin kóresizler. Sol kelgenińizde eki adamlıq awqat ákelip beriń, – depti.

–Haw seniń ásbabıń awqat jey me? – dep hayran qalıptı adamlar.

–Awqat jemese, ol qalay jumıs isleydi?! – dep olarǵa qarsı lap urıptı

Martin.

Sonnan patshanıń xızmetkerleri Martinge eki adamlıq awqat ákelip berip, ózleri dóńniń arjaǵına túsip ketipti. Martin shalǵısın sharlap, kók shalǵınnıń bir shetinen tiyisip ketipti. Túske shekem atshaptırım jerdiń shóbin japırıp taslaptı.

Túste kelgen saray xızmetkerleri onıń túske deyin biraz jerdiń shóbin tıptıypıl etip qoyǵanına hayran qalısıptı. Kórsetetuǵın jumısın kórsetip bolıp, olardı jáne qaytarıp jiberip, Martin eki adamnıń awqatın dás soǵıp alıptı. «Eki adamǵa awqat soraǵanım qanday aqıl bolǵan, – dep ishinen súyinipti Martin. – Bir adamnıń awqatına toymay qaladı ekenmen».

Martin tústen jáne ǵayrat salıp islep, úlken dalalıqtıń shóbin tep-tegis etip shawıp shıǵıptı. Keshte patsha xızmetkerleri menen kelip, Martinniń káramatlı quralınıń pútin bir dalanıń shóbin jaypap qoyǵanın kórip, hayran qalıptı.

– Seniń bul ásbabıń shópti ózi shaba ma? – dep soraptı patsha.

– Awa, – dep juwap beripti Martin, – ózi jılanday jılıslap, shóplerdi almastay qıyıp bara beredi.

– Sen onda bul ásbabıńdı bizlerge mıń altın teńgege sat, – dep usınıs etipti patsha Martinge.

89

– Álbette, bul qural mıń teńgeden qımbat turadı, biraq men sizdi jaqsı kórip turǵanım ushın mıń teńgege beriwge qayılman, – dep juwap beripti Martin.

Sonnan Martin mıń teńgeni sanap alıp, shalǵını berip, úyine qaray hayt qoyıptı. Patsha shalǵını patshalıqtıń ǵáziynexanasına altın-gúmis, hinji-marjanları turǵan jerge aparıp qoyıwdı buyırıptı.

Kelesi jılı ol shalǵınıń ózi shóp shappaǵanın ózlerińiz túsinip tursızlar!

Martin bolsa úyine qaytıp kelgennen soń, aqmaq patshadan alǵan mıń teńgesin inileri menen bir jıl awqat etipti.

Bir kúnleri aqshaları tawsılıwǵa qaraptı. Sonda ortanshı Matey turıp:

– Al, endi men de ózimniń atamiyras qorazım menen el aralap kóreyin, maǵan qanday baxıt kúler eken, – depti. – Ájaǵamnıń shalǵını utırlı satqanınday, men de qorazımdı payda menen pullarman.

–Biraq sen júdá alısqa ket, Chexiyada aqamqlar júdá kóp emes, – depti Martin inisine.

Matey qorazın qoltıǵına qısıp el gezip ketipti.

Kóp jollardı basıp ótip, qalıń toǵaylardıń artında, basqalardan bólinip jasap atırǵan bir elge kelipti. Eldiń paytaxtınıń shetine aralasqanı sol edi, sol sháhárdiń bir adamı onı toqtatıptı.

–Ne alıp kiyatırsań, jolawshı? – dep soraptı ol adam.

–Qoraz alıp kiyatırman, – dep juwap beripti Matey.

–Bizlerde bunday qus joq. Seniń qusıńnıń ne qásiyeti bar? – dep soraptı ol

adam.

– Bul qus quyashtı shaqıradı, – dep juwap beripti Matey.

– Mınawıń ájayıp nárse eken. Bizler kúnde quyashtı ana tóbeniń arjaǵına shıǵarıp salamız. Azanda jáne onı mına jaqtaǵı tóbeniń artınan kútip alamız – atababamızdan beri sonday hálekshilik penen jasap kiyatırmız. Seniń qusıń quyashtı shaqırıp bereteuǵın bolsa, bul bir taptırmaytuǵın káramatlı qus eken. Sen bul qusıńdı biziń patshaǵa alıp barsań, ol saǵan mol aqsha beredi, – depti.

90