4. Лютаўская рэвалюцыя і фарміраванне органаў новай улады.

Велiзарныя людскiя, матэрыяльныя i маральныя стра­ты, якiя цяр­пе­ла расiйскае грамадства на працягу трох гадоў вайны, моцна пахiс­ну­лі аўтарытэт цара і веру ў пераможнае заканчэнне вайны. Па­чатак рэвалюцыi быў звязаны з выступленнямi рабочых Пет­раг­ра­да за па­ляп­шэн­не свайго становiшча. 23 лютага 1917 г. тысячы людзей, га­лоў­ным чы-нам жанчыны, выйшлi на вулiцы сталiцы з пат­ра­ба­ван­нем хле­ба. Іх падтрымалі рабочыя прадпрыемстваў, якія спы­ні­лі працу і аб­’­я­ві­лі заба-стоўкі пратэсту. Неўзабаве стыхійныя мі­тын­гі пе­рат­ва­рылiся ў масавыя дэ-манстрацыi пад палiтычнымi ло­зун­гамi аб спы­нен­ні вай­ны і звяржэнні ўрада. 25–26 лютага салда­ты адмаўлялiся стра­ляць у дэ­ман­с­т­ран­таў, затым самі сталi да­лу­чац­ца да іх і агу­ль­ны­мі намаг раззбройваць палiцыю i жандараў. Раз­в­iц­цё падзей выйшла з-пад кан­т­ро­лю ўрада i назаўтра ён быў арыш­та­ва­ны…

У выніку пратэстны рух сталічных працоўных, узмоцнены ўдзе­лам салдат, перарос ва ўзброенае паўстанне супраць царскага ўра­да i абу­мовiў перамогу рэвалюцыi па ўсёй краіне. 27 лютага з удзелам дэ­пу­та­таў Дзяржаўнай думы i кiраўнiкоў Петра-градскага Савета быў ство­ра­ны новы орган улады – Часовы камiтэт (стар-шыня М. Радзян­ка), які звярнуўся да кіраўніцтва гарадскіх і земскіх са­ма­кі­ра­ван­няў з адоз­вай аб падтрыманні грамадскага парадку.

Ранiцай 28 лютага Мі­ка­лай ІІ выехаў з Магiлёва ў напрамку Цар­с­ка­га Сяла, але яго эшалон быў спынены i за­вер­ну­ты на Пскоў. Там, у штабе Паў-ночнага фронта 2 сакавiка адбылося ад­ра­чэн­не цара ад трона на карысць брата Мiхаiла. Але апошнi адмовiўся заняць яго да часу, пакуль Устаноўчы сход не дасць на тое сваю згоду. У вынiку вышэйшая ўлада ў краiне перайшла да Часовага ўрада. 2 сакавiка быў сфармаваны яго склад на чале з Г. Я. Льво-вым, куды ўвайшлi думскія дзеячы з ліку кадэтаў і акцябрыс­таў, а таксама 1 сацыялiст – А. Ф. Керанскi, якi за­няў пасаду мiнiстра юстыцыi. 3 сакавiка была распаўсюджана Дэкларацыя Часовага ўра­да, у якой абвяшчалася праграма яго дзейнасці, а таксама амнiстыя пал­i­тыч­ным зняволеным, скасаванне палiцыi i жандармерыi, наданне ўсiм гра­мадзя­нам дэмакратычных правоў і свабод.

Скасаванне самаўладдзя – асноўнае дасягненне Лютаўскай рэ­ва­лю­цыі. Аўтарытарная сістэма кі­ра­ван­ня была разбурана, але ін­с­ты­тут пры­ват­най уласнасці застаўся не­па­хіс­ным: па-ранейшаму было не­па­руш­ным памешчыцкае зем­леў­ла­дан­не, большасць фаб­рык, за­водаў, банкаў належала прыватным асо­бам. Але з наданнем усім грамадзя­нам роўных правоў і сва­бод узнікла магчымасць вы­ра­шэн­ня наспе­лых грамадскіх і эка­на­міч­ных праблем мірным, рэ­фар­місц­кім шляхам. Пасля ад­ра­чэн­ня Ра­ма­на­вых ад трона вышэйшае ва­ен­нае камандаванне, а так­са­ма афі­цэ­ры і сал­да­ты вызваляліся ад дадзе­най цару прысягі і пак­ля­лі­ся ў вер­нас­ці Ча­со­ва­му ўраду.

Такім чынам, усе ўзброеныя сілы, у тым ліку паўтарамільённы За­ход­ні фронт, размешчаны на Беларусі, зрабіліся рэальнай апорай но-вых органаў улады, якія толькі пачалі фармавацца. На пераходным эта­пе функцыі ўлады ўскладаліся на гарадскія і местачковыя грамадскія ка­мі­тэ­ты парадку, створаныя на базе мясцовых са­ма­кі­ра­ван­няў і прад-стаў­ні­коў ад усіх пластоў насельніцтва і арганізацый. За­мест скасаванай паліцыі і жандармерыі ахова правапарадку была ўскладзена на народ­ную мiлiцыю. 4 сакавіка першы яе атрад, складзе­ны ў Мінску з рабо­чых і служачых УЗС, уз­на­ча­ліў славуты змагар супраць самаўладдзя М. В. Фрунзе. Надалей замест царскіх губернатараў і павятовых зем­с­кіх на­ча­ль­ні­каў былі ўведзены пасады губернскіх і павятовых камі­са­раў Ча­со­ва­га ўрада, якія занялі адпаведныя старшыні земстваў. Замест сялянскіх ва­лас­ных упраў пачалося абранне ўсесаслоўных ва­ласных камітэтаў. У выніку камісарыят Віцебскай губерні ўзначаліў М. Л. Карташоў, Ма­гі­лёў­с­кай – В. А. Судзілоўскі, Мінскай – Б. М. Са­мой­ленка. Ха­рак­тэр­най прыкметай новага дэмакратычнага ладу ста­ла тое, што адміністрацыя перастала прызначацца «звыш», а стала абі­рац­ца ўсімі пластамі насельніцтва, аб’яднана­га ў па­лі­тыч­ныя і гра­мад­с­кія арганізацыі. Судовая сістэма істотна памянялася. Зараз суддзі му­сі­лі абірацца гра­мад­с­кас­цю. Законы аб пакаранні смерцю, па­лі­тычных прас­ле­да­ван­нях і цэнзу-ра скасоўваліся. Усе па­лі­тыч­ныя зня­во­ле­ныя атрымалі свабоду і амністыю

Таксама скасоўваліся ўсе рэлігійныя і нацыянальныя абмежаванні. Асаб­лі­ва шчыра віталі гэты закон яўрэі, якія да таго адчувалі жорсткі дыс­к­ры­мі­на­цый­ны прэс царскага ўрада. Часовы ўрад пацвердзіў пра­ва па­ля­каў на адраджэнне іх дзяржаўнасці пасля заканчэння вайны і склі­кан­ня Уст сходу.

У мэтах згуртавання вай­с­коў­цаў і працоўных для падтрымання па­рад­ку і прадухілення кон­тр­рэ­ва­лю­цыі ў гарадах і мястэчках сталі ўтва­рац­ца класавыя прад­с­таў­ні­чыя арганізацыі – Саветы рабочых і сал­дац­кіх дэ­пу­та­таў. У сакавіку ў ліку першых яны ўзніклі ў Мінску, Го­ме­лі, Баб­руй­с­ку, Оршы, Ві­цеб­с­ку. Крыху пазней, у красавіку – маі, ста­лі фар­ма­вац­ца Саветы ся­лян­с­кіх дэпутатаў. Большасць Саветаў на­ладзі­ла вы­дан­не сваіх газет. Пас­ту­по­ва Саветы сталі самымі маса-вы­мі гра­мад­с­ка-па­лі­тыч­ны­мі арганіза­цы­я­мі, якія не толькі змагаліся за інтарэсы пра­цоў­ных і салдат, але і да­па­ма­га­лі органам Часовага ўрада. У ліку най­больш уп­лы­во­вых ра­боча-салдацкіх Саветаў былі Мінскі, Гомельскі, два Ві­цеб­с­кія, Ма­гі­лёўскі, Бабруйскі, Аршанскі, Рагачоў­с­кі, Полацкі і ін­ш.

Найбольш аўтарытэтным для ўсіх расійскіх Саветаў, у тым ліку і ство­ра­ных на Беларусі, быў Петраградскі Савет (старшыня меншавік М. С. Чхе­ідзе), які вызначаў сваё стаўлен­не да Ча­со­ва­га ўрада адпавед­нас­цю яго палітыкі ін­та­рэ­сам так званай «рэвалюцыйнай дэмакратыі» – рабочых, сал­дат, сялян, іх партый і арганізацый. Адначасова Пет­раг­рад­с­кі Савет выяўляў прыкметы парале­ль­на­га ор­га­на ўлады. Так, ужо 14 сакавіка яго Выканаўчы камітэт звярнуўся да працоўных ва­ю­ю­чых краін з заклікам да ўціску на свае ўрады з мэтай хутчэйшага зак­лю­чэн­ня мі­ру. У далейшым тэндэнцыя да ўзнікнення двоеўладдзя ста­ла ўзрастаць, асаб­лі­ва пас­ля сфармавання ў чэрвені 1917 г. новага цэн­т­ра «рэвалюцыйнай дэ­мак­ра­тыі» – Усерасійскага Цэнтральнага Вы­ка­наў­ча­га камітэта Са­ве­та рабочых і салдацкіх дэпутатаў.

Саветы рабочых і салдацкіх дэпутатаў Беларусі з моманту свайго ўтва­рэн­ня таксама падтрымалі Часовы ўрад і ў сваёй далейшай дзей­нас­ці арыентаваліся на Петраградскі Савет. Вясной Саветы (усяго ка-ля 40) на Беларусі дзейнічалі ва ўсіх губернскіх, павятовых гарадах і на­ват некаторых мястэчках. Сваю задачу яны бачылі ў арганізацыі і па­лі­тыч­най асвеце рабочых і салдат, абароне іх інтарэсаў, а таксама ў пад­т­рым­цы органаў Часовага ўрада. Для ўтварэння Саветаў сялянскіх дэ­пу­та­таў адбывалася іх зліццё і сумесная дзейнасць у адпаведнасці з кур­сам Петраградскага Савета і новых цэнтраў рэвалюцыйнай дэ­мак­ра­тыі – Усерасійскімі выканкамамі рабочых і салдацкіх, а таксама ся­лян­с­кіх дэпутатаў. У адрозненне ад сталіцы, ніякіх прыкмет наяўнасці «двоеўладдзя» на Беларусі не назіралася.

Намаганнямі Саветаў, земстваў, вясковай інтэлігенцыі ўдалося спы­ніць разрастанне аграрнага руху. Сялянам тлумачылася сутнасць пе­ра­ме­ны ўлады, неабходнасць далейшай дапамогі фронту і чакан­ня Ус­та­ноў­ча­га схода. У выніку сяляне абавязаліся прадаваць прадук­ты то­ль­кі дзяржаўным нарыхтоўшчыкам і тым падтрымліваць хлеб­ную ма­на­по­лію дзяржавы.

Ажыццяўленню сялянскіх інтарэсаў спры­я­лі ство­ра­ныя Саветы ся­лян­с­кіх дэпутатаў. Першы на Беларусі ся­лян­с­кі з’езд Мін­с­кай і Ві­лен­с­кай губерняў адбыўся 20–23 красавіка. Яго старшынёй быў абраны М. Фрун­зе.

З мая па распараджэнні Часовага ўрада ў мэтах барацьбы з аг­рар­ным рухам і для падрыхтоўкі да Устаноўчага сходу пачалі стварац­ца зямельныя камітэты.

Рабочы рух таксама вызначаўся высокай актыўнасцю. Ужо ў краса­ві­ку – маі, дзя­ку­ю­чы Саветам і прафсаюзам, асноўная маса буйных прад­п­ры­ем­с­т­ваў перайшла на 8-гадзінны працоўны дзень.

Перамога рэвалюцыі абумовіла магчымасць ліквідаваць рэшткі цар­с­кіх парадкаў ва ўзброеных сілах. Пасля з’езда салдацкіх і ра­бо­чых За­ход­ня­га фронту, які адбыўся ў Мінску 7–17 красавіка, салдаты ўтва­ры­лі ўласныя камітэты, дамагліся дэ­мак­ра­ты­за­цыі армейскага жыц­ця і ўраў­нан­ня ў правах з астатнімі гра­мадзя­на­мі. У цэлым у са­ка­ві­ку – кра­са­ві­ку армія была дас­тат­ко­ва моцнай, каб пачаць нас­туп­лен­не і наблі­зіць мір. Ра­зам з тым па прычыне захаплення салдат ан­ты­ва­ен­ны­мі ло­зун­га­мі і бра­тан­ня­мі, недаверу да камандзіраў і г. д. выз­на­чы­ла­ся не­бяс­печ­ная тэн­дэн­цыя да зніжэння баяздольнасці рус­кай ар­міі.

Актывізавалася дзейнасць адроджаных і зноў створаных агу­ль­на­ра­сій­с­кіх (РСДРП, ПС-Р, канстытуцыйных дэмакратаў, якія сталі звац­ца Партыя народнай свабоды) і нацыянальных (яўрэйскіх, по­ль­с­кіх, бе­ла­рус­кіх і інш.) партыйных арганізацый. Разам з імі па­шы­ры­лі­ся лі­бера­ль­ныя, сацыялістыч-ныя, сацыял-дэмакратычныя, на­цы­я­на­ль­ныя і ін­шыя погляды на далейшыя шляхі грамадскага і дзяржаўнага раз­віц­ця, якія прапагандаваліся на шматлікіх мітынгах, сходах, з’ездах, на ста­рон­ках газет. У выніку зноў створаныя дзяржаўныя і грамадскія струк­ту­ры сталі актыўна папаўняцца членамі партый, што непазбежна вя­ло да палітызацыі іх дзейнасці, галоўным чынам у нап­рам­ку першасту­пен­най рэалізацыі неагульных, вузкапартыйных інтарэсаў.

Палітычнае становішча на Беларусі вясной 1917 г. ха­рак­та­ры­за­ва­ла­ся поўным знікненнем ваенна-паліцэйскага рэжыму, ажыц­цяў­лен­нем абве-шчаных Часовым урадам свабод: слова, друку, сходаў, са­ю­заў і інш. Акрамя таго, армія і народ падтрымалі яго заклікі аб працягу вай­ны ў мэтах абароны рэвалюцыі і канчатковым вырашэнні нас­пе­лых са­цы­я­ль­на-эканамічных, нацыянальных і іншых праблем толькі пас­ля склі­кан­ня Устаноўчага сходу.

Дзейнасць органаў улады, партыйных і грамадскіх арганізацый па ўмацаванні новага ладу, вырашэнні надзенных палітычных і эканамічных праблем.

З ус­та­ля­ван­нем у краіне дэмакратычнага рэжыму і ў адпаведнасцi з аб­веш­ча­ны­мі ў Дэкларацыі ад 3 сакавiка 1917 г. сва­бода­мі, у тым ліку сва­бо­дай саюзаў і арганізацый, паўсюдна па­ча­ло­ся ад­наў­лен­не ранейшых і ства­рэн­не новых партыйных арганізацый. На Бе­ла­ру­сі асобую ак­тыў­насць выяўляў рабочы клас, салдаты, слу­жа-чыя, інтэ­лі­ген­цыя, чы­ноў­ні­кі, прадпрымальнікі, памешчыкі, на­цыяна­ль­ныя гру­поў­кі, у меншай сту­пе­ні – сяляне. Перспектыва склі­кан­ня.. Устаноўчага схо­да арыентавала партыйныя ар­га­ні­за­цыі на вы­ка­рыс­тан­не парламенцкіх метадаў дасягнення сваіх мэт.

Па палітычным спектры ўсе (агульнарасійскія і нацыянальныя) пар­тыі, якія дзейнічалі ў 1917 г. і пазней, падзяліліся на левыя, цэн­т­рыс­ц­кія і правыя (ліберальныя). У працэсе рэвалюцыйнага абнаўлення гра­мад­с­т­ва і дзяржавы па­лі­тыч­ная пазіцыя цэнтрыстаў была няўстой-лі­вай і па шэрагу пы­тан­няў яны мелі ўласныя плыні.

Да ўсерасійскіх левых партый адносіліся анархісты і ба­ль­ша­ві­кі (РСДРП(б); да цэнтрысцкіх – меншавікі (РСДРП) з Бундам, эсэ­ры (ПС-Р), трудавікі і народныя сацыялісты; да правых – Партыя на­род­най свабоды (ПНС) або кадэты і «Союз 17 октября» .

У адрозненне ад агульнарасійскіх, нацыянальныя партыі больш ува­гі надавалі менавіта нацыянальным, а не агульным праблемам. Але і яны групаваліся па палітычным спектры. Так, да по­ль­с­кіх левых на­ле­жа­ла ППС «лявіца»; да цэнтра – СДКПіЛ, ППС «правіца»; да правых – народныя дэмакраты (эндэкі).

Яўрэйскія левыя складаліся з Аб’яднанай яўрэйскай са­цы­я­ліс­тыч­най рабочай партыі сацыялістаў-сіяністаў і сацыялістаў-тэ­ры­та­ры­я­ліс­таў (АЯСРП с. с. і с. е.), Яўрэйскай сацыял-дэмакратычнай рабочай пар­тыі (ЯСДРП) Паалей Цыён; да цэнтра належалі Цэірэй Цыён, Фол­к­с­пар­тэй, Ахдус Ізраель; да правых – Альгемайне Цыён і інш.

БСГ з’яўлялася левай партыяй; Беларуская народная партыя са­цы­я­ліс­таў (БНПС) – цэнтрысцкай; Беларуская хрысціянская дэ­мак­ра­тыя (БХД) – правай партыяй.

Цэнтрамі палітычнага жыцця дэмакратычнай Расіі з’яўляліся ста­ліч­ныя, а таксама губернскія і павятовыя гарады. Асноўную ролю ў ім адыг­ры­ва­лі, як правіла, рабочыя, па партыйнай прыналежнасці – чле­ны РСДРП (меншавікі) або бундаўцы. Іх погляды на бя­гу­чыя падзеі з’яў­ля­лі­ся вызначальнымі для астатняй масы «рэвалюцыйнай дэмакра­тыі». Большасць сацыялістаў, зы­ходзя­чы з ацэнкi рэвалюцыi як буржуазна-дэмакратычнай, пад­т­ры­ма­лі iдэю супрацоўнiцтва пра­ле­та­ры­я­та з буржуазiяй, а значыць i iдэю падтрымкi Часовага ўрада, у якім пераважалі кадэты.

Такiя ж пазiцыi займалi ўсе палiтыч­ныя партыi, акрамя бальшавiкоў, якiя з прыездам Леніна ў краса­ві­ку 1917 г. заклікалі не аказваць падтрымкі Ча­со­ва­му ўраду «як бур­жу­аз­на-памешчыцкаму». На iх думку, улада павiнна была належаць Са­ве­там рабочых i салдацкiх дэпутатаў.

18 красавіка міністр замежных спраў П. Мілюкоў у сваёй тэ­лег­ра­ме (ноце) на адрас саюзнікаў па Антанце запэўніў іх у няўхільным кур­се Расіі на «перамоганоснае заканчэнне вайны». Тым самым мі­ністр праігнараваў ім-кненне «рэвалюцыйнай дэмакратыі» на да­сяг­нен­не міру шляхам перагавораў. У адказ Петраградскі Савет, а пасля яго – ін­шыя Саветы і левыя партыі рэзка асудзілі П. Мілюкова, а сам ён быў вымушаны падаць у адстаўку. У тых умовах у асяроддзі «рэ­ва­лю­цый­най дэмакратыі» ўзнікла і пашырылася ідэя аб сумесным (ка­а­лі­цый­ным) урадзе кадэтаў і сацыялістаў. Неўзабаве ў Часовы ўрад (прэм’ер-мі­ністр Г. Львоў) увайшлі прадстаўнікі меншавікоў, эсэраў і на­род­ных сацыялістаў (энэсаў).

Партыя бальшавікоў рэзка адмоўна адносілася да ідэі кааліцыйнага Часовага ўрада і на­зы­ва­ла прыхільнікаў супрацоўніцтва з буржуазнымі партыямі «згоднікамі» і нават здраднікамі.

Такія ж суадносіны сіл склаваліся і ў пытанні вайны і міру.

18 чэрвеня ў многіх гарадах краіны адбыліся ма­ні­фес­та­цыі і мітынгі. На Беларусі яны прайшлі ў губернскіх і асоб­ных (Бабруйск, Гомель) цэнтрах пад лозунгамі падтрымкі Часовага ўра­да і распачатага наступлення рускіх войск Паўднёва-Заходняга фрон­ту.

Але наступленне рускіх войск Паў­д­нё­ва-Заходняга фронту скончыла­ся для іх катастрофай і абвастрыла мара­ль­на-палітычную напружанасць у гра-мадстве. Так, 3–4 ліпеня ў Петраг­радзе часці гарнізона, якія знаходзіліся пад уплывам бальшавікоў і анархістаў, здзейснілі спро­бу звяржэння Часо-вага ўрада

У адказ з мэтай умацавання дысцыпліны на фронце ўрад А. Ке­ран­с­ка­га ўвёў пакаранне смерцю і забараніў антыўрадавую агі­та­цыю. У Мінску быў перапынены выхад бальшавіцкай газеты «Звезда».

Палітычная напружанасць у краіне ўзрасла яшчэ больш, калі ста­ла вядо-ма аб пасылцы вярхоўным галоўнакамандуючым генералам Л. Г. Карнілавым казацкіх і іншых часцей на Петраград для замены імі войск ба­ль­ша­ві­за­ва­на­га гарнізона. Гэтая акцыя была ўзгоднена з прэм’­ер-міністрам А. Керанскім, тым не менш, была ўспрынята як спроба дзяр­жаў­на­га перавароту і ўсталяван- ня ваеннай дыктатуры.

Намаганнямі палітычных партый, Саветаў, сал­дац­кіх камітэтаў, Са­ю­зу чыгуначнікаў, большасці вышэйшага ка­ман­да­ван­ня і г. д. «кар­ні­лаўскі мя-цеж», які ўзнік 25–26 жніўня, скончыўся без кро­вап­ра­ліц­ця, а сам былы галоўнака-мандуючы са сваім штабам здаўся. У ліку важ­ней­шых наступстваў гэ­та­га канфлікту было і тое, што ко­ль­касць пры­хі­ль­ні­каў кааліцыі з бур­жу­а­зі­яй рэзка зменшылася, ідэя ва­ен­на­га шля­ху ў дасягненні міру бы­ла канчаткова адкінута. Ад­на­ча­со­ва аў­та­ры­тэт бальшавікоў як змагароў за неадкладнае спы­нен­не вайны і пера­да­чу ўсёй улады Саветам істотна ўзрос.

Па меры развіцця рэвалюцыі прадстаўнікі ўсіх палітычных партый былі ўключаны ў ор­га­ны дзяржаўнай улады – губернскія і па­вя­товыя камі-сарыяты. Ле­там – восенню адбыліся выбары ў гарадскія ду­мы і зем­с­т­вы, галоўным чы­нам па партыйных спісах, якія пры­нес­лі перамо­гу левым партыям – эсэ­рам і меншавікам. Шмат­пар­тый­ная сістэма, што ўста­ля­ва­ла­ся ў краіне, рабілася асноўнай крыніцай фар­ма­ван­ня ор­га­наў ула­ды. Пры тым раскладзе палітычных сіл ле­выя партыі мелі най­леп­шыя шанцы атрымаць большасць ва Ус­та­ноў­чым сходзе.

Бальшавікі так­са­ма склалі свой выбарчы спіс у парла­мент, але ад­на­ча­со­ва яны ўзмац­ні­лі ўсебаковую, у тым ліку канспіра­тыў­ную, дзей­насць па пад­рых­тоў­цы ўзброенага паўстання пад лозун­гам «Уся ўла­да Саве-там». У цэлым з вясны па восень усе палі­тыч­ныя сі­лы ў сва­ім стаўленні да Часовага ўрада падзяліліся на яго бе­зу­моў­ных прыхі­ль­ні­каў і не менш ваяўнічых праціўнікаў. Такія ж прын­цы­по­выя разы­ход­жан­ні назіраліся і ў адносінах да ваеннага, аг­рар­на­га, ра­бо­ча­га, на­цы­я­на­ль­на­га пытанняў. Кожная партыя ўсве­­дам­ля­ла, што рэалізацыя іх стратэгічных мэт у многім за­ле­жыць ад та­го, на­ко­ль­кі прываб­най для мас (як патэнцыяльных вы­бар­ш­чы­каў) будзе па­лі­тыч­ная праг­ра­ма і тактыка кожнай з іх па аз­на­ча­ных пытаннях.

Што датычыць праблемы вайны, то вясной РСДРП, Бунд, ПС-Р, БСГ лiчылі яе абарончай і таму заклiкалі працягваць да зак­лю­чэн­ня га­на­ро­ва­га мiру без анексiй i кантрыбуцый. Партыйныя ар­га­ні­за­цыі і пад­на­ча­ле­ныя ім Саветы ўзялі актыўны ўдзел у пад­піс­цы на аб­лі­га­цыі «Пазыкі Свабоды» для папаўнення дзяр­жаў­на­га бюд­жэ­ту.