учебник-zarembo-tananushko

http://graecolatini.narod.ru

Δαναΐδες

Δαναῷ μὲν τῷ τῆς Λιβύης βασιλεῖ πεντήκοντα θυγατέρες ἦσαν, Αἰγύπτῳ δὲ τῷ τοῦ Δαναοῦ ἀδελφῷ, πεντήκοντα υἱοί. Στασιαζόντων αὐτῶν περὶ τῆς ἀρχῆς ὁ Δαναὸς μετὰ τῶν θυγατέρων φεύγει εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐκεῖ καὶ οἱ τοῦ Αἰγύπτου παῖδες ἧκον, τὰς τοῦ Δαναοῦ θυγατέρας νυμφεύεσθαι βουλόμενοι. Ὁ δὲ Δαναὸς συνεχώρησε τὰς θυγατέρας αὐτοῦ γυναῖκας ἐκείνων εἶναι. Καὶ τῆς ἔχθρας οὐ παυσάμενος ἐπέταξε ταῖς θυγατράσι τοὺς ἄνδρας φονεῦσαι. Αἱ οὖν γυναῖκες, πειθόμεναι τῷ πατρί, ἐφόνευσαν αὐτοὺς νυκτός. Τοῦ δὲ τῶν ἀνδρῶν φόνου δίκην ἐν Ἅιδου τίνουσιν, ὕδωρ ἀεὶ ἐν κοσκίνῳ φέρουσαι.

Περσεὺς φονεύει τὴν Μέδουσαν

Περσεῖ ἐφήβῳ ὄντι ἐπέταξε Πολυδέκτης, ὁ τροφεὺς αὐτοῦ, τὴν τῆς Μεδούσης κεφαλὴν κομίσαι. Ἦν δ’ ἡ Μέδουσα μόνη τῶν Γοργόνων θνητή. Εἶχον δ’ αἱ Γοργόνες ὄφεις ἀντὶ τριχῶν, ὀδόντας δ’ ὡς συῶν, χεῖρας δὲ χαλκᾶς, πτέρυγας δὲ χρυσᾶς. Ἡ δὲ τῶν Γοργόνων ὄψις τὸν προσβλέποντα εἰς λίθος μετέβαλλεν. Οὐ ῥᾴδιον οὖν ἦν τὸ τοῦ Περσέως ἔργον, ὅμως δὲ τὴν Μέδουσαν ἐφόνευσεν. Ἡ μὲν γὰρ Ἀθηνᾶ παρεῖχεν αὐτῷ θείαν ἀσπίδα, ὁ δ’ Ἑρμῆς κράνος, ὃ αὐτὸν ἠφάνιζεν. Ἐκόμισεν οὖν τῷ Πολυδέκτῃ τὴν κεφαλὴν αὐτῆς, ἣν Ἀθηνᾶ τῇ ἀσπίδι ἑαυτῆς προσάψαι ἐλέγετο.

З а н я т и е 36

Futūrum I indicatīvi actīvi, infinitīvus futūri I actīvi, participium futūri I actīvi

1. Переведите на русский язык:

1. Τίς ποτε τὰ ἄστρα ἀριθμήσει; 2. Νῦν μὲν ἀναγιγνώσκομεν, ὕστερον δὲ γράψομεν. 3. Ἀγαθοὶ πολῖται τὴν πόλιν μᾶλλον σώσουσιν, ἢ ἰσχυρὰ τείχη. 4. Πῶς σε πείσω; 5. Τί πρὸς ταῦτα λέξεις; 6. Κῦρος ἀεὶ τῷ Ἀρταξέρξῃ ἔφερε τοὺς γιγνομένους δασμοὺς καὶ ἔλεγεν, ὅτι πιστός ἐστιν αὐτῷ καὶ οὔποτε ἐπιβουλεύσει αὐτῷ. 7. Ἀεὶ προσέξομεν τὸν νοῦν τῇ τῶν πολιτῶν ὁμονοίᾳ. 8. Ἥξει Δωριακὸς πόλεμος καὶ λοιμὸς ἅμ’ αὐτῷ. 9. Παροιμία∙ «Μωρὸς ῥίψει λίθον εἰς θάλατταν, καὶ δέκα σοφοὶ οὐκ ἀνέλξουσιν αὐτόν». 10. Εἰ οἱ πολέμιοι τὴν εἰρήνην λύσουσιν, συλλέξομεν τὴν στρατιὰν καὶ στρατεύσομεν ἐπὶ τοὺς πολεμίους. 11. Οὐδεὶς τῶν ἀνθρώπων πάντα τὸν βίον εὐδαιμονήσει. 12. Ξέρξης ἐστρατεύσατο δουλώσων τὴν Ἑλλάδα. 13. Ἡμᾶς οὔτε λόγοις πείσεις, οὔτε βίᾳ ἀναγκάσεις. 14. Τοῖς ἀεὶ ἀληθεύουσι πάντες πιστεύσουσιν. 15. Ἄιδετε καὶ ἀκούσομεν τὴν ᾠδήν. 16. Οἱ διδάσκαλοι παιδεύσουσι τοὺς νέους. 17. Τοὺς γονέας ἐν τιμῇ ἔχων, πράξεις καλῶς. 18. Οἱ ἀνδρεῖοι ἀθάνατον μνήμην ἑαυτῶν καταλείψουσιν. 19. Ἡ δόξα σου λάμψει ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ. 20. Παιδεύσομεν τοὺς παῖδας καὶ κωλύσομεν τοῦ

41

http://graecolatini.narod.ru

κακοῦ. 21. Κροῖσος ἤλπιζε τὴν Κύρου ἀρχὴν καταλύσειν. 22. Τί ἀγαθὸς υἱὸς τοὺς γονέας κρύψει; 23. Οἱ γονεῖς οὔποτε λήξουσι τὰ τέκνα ὠφελοῦντες καὶ φιλοῦντες. 24. Οὐδέποτε ξένον ἀδικήσομεν, ἀλλὰ τιμήσομεν καὶ ὠφελήσομεν. 25. Οἱ Πέρσαι πρέσβεις εἰς Ἀθήνας καὶ Σπάρτην ἔπεμπον αἰτήσοντας ὕδωρ καὶ γῆν.

2. Переведите на греческий язык:

1.Мужественное войско обратит врагов в бегство. 2. Мы всегда будем говорить правду. 3. Воины идут в поход, чтобы победить (pcp. fut.) врагов.

4.Смерть избавит человека от несчастий. 5. Мудрый муж будет советовать гражданам не самое приятное, а самое лучшее. 6. Граждане будут уважать приносящих пользу государству. 7. Наш полководец победит неприятелей.

8.Враги соберут большое войско и пойдут на нас войной. 9. Я никогда не буду убеждать вас делать что-либо постыдное. 10. Не надейся скрыть (fut.) что-либо ложью, потому что время всё откроет. 11. Мы не будем верить тому, кто часто лжет. 12. Хороший мальчик никогда не будет лгать.

3.Образуйте fut. I ind. act. 1 sg.:

а) δράω – действовать, τιμάω – почитать, ποιέω – делать, στεφανόω –

увенчивать, τρίβω – тереть; б) στρέφω – поворачивать, ἐλέγχω – изобличать, πλέκω – плести, πέρθω – разрушать, θαυμάζω – удивляться.

4. Проспрягайте в fut. I ind. act.:

а) τιμάω – почитать; б) στρέφω – поворачивать; в) θαυμάζω – удивляться.

З а н я т и е 37

Futūrum I indicatīvi medii, infinitīvus futūri I medii, imperatīvus futūri I medii, participium futūri I medii

1. Переведите на русский язык:

1. Μὴ ἔλπιζε τῷ χρόνῳ κακὸν ἔργον ἀποκρύψεσθαι. 2. Λέξω καὶ οὐκ ἀποκρύψομαι. 3. Πλάτων ἧκεν εἰς Σικελίαν θεασόμενος τοὺς κρατῆρας τοὺς ἐν τῇ Αἴτνῃ. 4. Οὗτοι οἱ ἔμποροι ναῦν κτήσονται, ᾗ εἰς τὴν πατρίδα ἀποπλευσοῦνται. 5. Ὁ σοφὸς ἐπ’ ἀτυχίᾳ ἄλλων ἀνθρώπων οὐ γελάσεται. 6. Οἱ Ἀθηναῖοι θεοπρόπους ἔπεμπον εἰς Δελφοὺς μαντευσομένους. 7. Περὶ μεγάλων πραγμάτων μετὰ τῶν σοφῶν βουλευσόμεθα. 8. Πᾶσαν τὴν ἀλήθειάν σοι λέξω καὶ οὐ κρύψομαι. 9. Οἱ ἀγαθοὶ πολῖται ἀεὶ πείσονται τοῖς νόμοις. 10. Αὔριον ἥξομεν εἰς τὸ γυμνάσιον καὶ γυμνασόμεθα. 11. Οἱ στρατιῶται στρατεύσονται ἐκλύσοντες τοὺς συμμάχους τοῦ κινδύνου. 12. Οὐ κτήσεσθε ἔπαινον ἡδοναῖς. 13. Τοῖς θεοῖς εὐξόμεθα καὶ νικήσομεν ἐν τῇδε τῇ μάχῃ. 14. Βούλομαι λέξαι σοι δύο παροιμίας∙ «Ἀμφότεροί εἰσι κλέπται, καὶ ὁ κλέψας καὶ ὁ δεξάμενος», καὶ «Ὃς κλέπτει τὸ

42

http://graecolatini.narod.ru

ᾠόν, κλέψεται τὴν ὄρνιν». 15. Σοφοὺς λόγους ποιησάμενος ὁ ῥήτωρ ἐπαύσατο ὡς ἀκουσόμενος, τί οἱ ἄλλοι λέξουσιν. 16. Οὐδέποτε οἱ ἄνθρωποι παύσονται πολέμου καὶ μαχῶν. 17. Οὕτω πειρῶ ζῆν ὡς ὀλίγον χρόνον βιωσόμενος. 18. Θεῷ μᾶλλον πείσομαι ἢ ἀνθρώποις.

2. Переведите на греческий язык:

1.Мы охотно (ἑκών, οῦσα, όν) примем всех несчастных. 2. Хорошие граждане всегда будут слушаться законов. 3. Мы не будем бояться врагов. 4. Ксеркс собрал большое войско, чтобы поработить греков. 5. Если мир будет нарушен, граждане будут вынуждены воевать. 6. Мы надеемся, что вы всегда будете счастливы. 7. Я надеялся, что вы все послушаетесь меня. 8. Кто не примет

ине угостит блуждающего странника? 9. Об этом деле мы потом побеседуем.

3.Проспрягайте в fut. I ind. med.:

а) πείθω – убеждать; б) λύω – развязывать; в) διώκω – преследовать.

З а н я т и е 38

Aoristus I indicatīvi actīvi и medii, infinitīvus aoristi I actīvi и medii, imperatīvus aoristi I actīvi и medii, participium aoristi I actīvi и medii глаголов на сонорный

1. Переведите на русский язык:

1. Κάδμος ὁ Ἀγήνορος διέφθειρε τὸν δράκοντα μέγαν, τοὺς δ’ ὀδόντας Ἀθηνᾶς παραγγειλάσης ἔσπειρεν. 2. Χαλεπόν ἐστι διακρῖναι τὸν κόλακα καὶ τὸν ἀληθῆ φίλον. 3. Ξενοφῶν τοῖς στρατιώταις μεῖναι ἐπὶ τῷ ποταμῷ παρήγγειλεν. 4. Ἀθηνᾶ περιέστειλεν Ἡρακλέα πέπλῳ, ὃν αὐτὴ ὑφήνατο. 5. Ἡ τύχη διένειμεν ἄλλοις ἄλλα δῶρα. 6. Θησεὺς πεμψάμενος ὑπὸ τῶν Ἀθηναίων εἰς Κρήτην ἀπέκτεινε τὸν Μινώταυρον βοηθησάσης Ἀριάδνης. 7. Πηνελόπη τρία ἔτη Λαέρτῃ ἐντάφιον ὑφαίνουσα οὐκ ἐπέρανε τὸ ἔργον, νυκτὸς γὰρ ἔλυεν αὐτό. 8. Ὀρέστης ἐμίανε τὰς ἑαυτοῦ χεῖρας τῷ τῆς μητρὸς αἵματι, ἣν ἀπέκτεινεν ἐπιτάξαντος Ἀπόλλωνος. 9. Ἀχιλλεὺς πολλοὺς Τρῶας ἀπέκτεινε τιμωρούμενος ὑπὲρ τοῦ φίλου. 10. Μίλων ὁ ἀθλητὴς ταῦρον ἀράμενος ἐν Ὀλυμπίᾳ ἔφερεν αὐτὸν διὰ μέσου τοῦ σταδίου. 11. Ἀπόφηναι, ὦ φίλε, τὴν γνώμην σοῦ. 12. Ὁ Ζεύς καὶ ὁ Ποσειδῶν καὶ ὁ Πλούτων διενείμαντο τὴν ἀρχήν. 13. Θησεὺς ἐκάθηρε τὴν εἰς Ἀθήνας ὁδὸν κακῶν ἀνθρώπων. 14. Ἀλέξανδρος ἔπεμψε πρὸς τὴν μητέρα καὶ τὴν γυναῖκα Δαρείου Λεόννατον ἐντειλάμενος φράσαι, ὅτι ζῆ Δαρεῖος. 15. Ἔπεισε Φοῖβος Ὀρέστην τὴν μητέρα ἀποκτεῖναι. 16. Μήδεια βλέψασα διώκοντα τὸν πατέρα ἀπέκτεινεν Ἄψυρτον τὸν ἀδελφόν. 17. Οὐδεὶς ἀνθρώπων μέχρι τέλους εὐτυχὴς ἔμεινεν. 18. Οἱ τοῦ Ἀλεξάνδρου στρατηγοὶ διενείμαντο τὴν κτῆσιν τῶν χωρῶν, ἃς ἐδούλωσεν. 19. Ἀμυνάμενοι τοὺς πολεμίους ἐτρέψαμεν εἰς φυγὴν καὶ πολὺ ἐδιώκομεν.

43

http://graecolatini.narod.ru

2. Переведите на греческий язык:

1. Этеокл и Полиник убили друг друга, споря за власть. 2. Персы разрушили многие города Греции. 3. Вестник сообщил гражданам о победе. 4. Неоптолема, осквернившего алтарь Зевса кровью Приама, убили жрецы Аполлона. 5. Александр, умирая, не сообщил имя наследника. 6. Геракл очистил землю от диких зверей. 7. Лучше окончить малое хорошо, чем большое – плохо. 8. На платье, которое афинские девушки соткали богине Афине, были прекрасные узоры.

3. Проспрягайте в aor. I ind. act. и med.:

а) ἀγγέλλω – возвещать; б) ἀπο-κτείνω – убивать; в) κλίνω – наклонять.

З а н я т и е 39

Futūrum I indicatīvi actīvi и medii, infinitīvus futūri I actīvi и medii, imperatīvus futūri I actīvi и medii, participium futūri I actīvi и medii глаголов на сонорный. Futūrum attĭcum. Futūrum dorĭcum

1. Переведите на русский язык:

1.Τισσαφέρνης συλλαμβάνει Κῦρον, ὡς ἀποκτενῶν. 2. Ἀποκτενεῖς λιμῷ με.

3.Ἥκω, νίκην ἀγγελῶν. 4. Οὐδέποτε τὴν πατρίδα καταισχυνῶ. 5. Ὁ πόλεμος τὰς πόλεις καὶ τοὺς ἀγροὺς διαφθερεῖ. 6. Λέγοντός τινος, ὅτι πολλοί εἰσιν οἱ πολέμιοι, Σπαρτιάτης τις «Καλόν, – ἔλεξεν, – πλείους γὰρ ἀποκτενοῦμεν». 7. Ὁ σπουδαῖος μαθητὴς ἀεὶ καλῶς ἀποκρινεῖται ἐρωτώμενος ὑπὸ τοῦ διδασκάλου. 8. Οἱ Ἀθηναῖοι ἐν Μαραθῶνι νικήσαντες ἄγγελον ἔπεμψαν εἰς τὰς Ἀθήνας ἀγγελοῦντα τὴν νίκην.

9.Τὸ ἱμάτιον οἴνῳ ἐμίανας, σὺ καὶ καθαρεῖς. 10. Πολὺν χρόνον Ἀθήνησιν ἔμεινα, ἔτι πλείω μενῶ. 11. Ἐλπιῶ σε καλὰ ἀγγελεῖν. 12. Πάντες οἱ παρόντες ἤλπιζον τὴν Πυθίαν ἑαυτοῖς ἀποκρινεῖσθαι. 13. Οἱ ἀνδρεῖοι στρατιῶται οὐ λείψουσι τὴν τάξιν, ἀλλὰ μενοῦσιν, οὗ ἕκαστον ὁ ἄρχων τάξει. 14. Ἆρα μενοῦμεν ἐν τῷ ἄστει ἢ οἴκαδε πορευσόμεθα; 15. Ὁ Θησεύς, ἀνδρεῖος ὤν, τὸν Μινώταυρον ἀποκτενεῖ. 16. Τοὺς πολεμίους ἀνδρείως ἀπὸ τῶν τειχῶν τῆς ἡμετέρας πόλεως ἀμυνοῦμεν. 17. Τίς ἄμεινον τοῦ σοφοῦ κρινεῖ τὰ δίκαια; 18. Εἰ μὴ φυλάξεις τὰ μικρά, ἀποβαλεῖς τὰ μείζονα. 19. Μετὰ τὴν νίκην Λύσανδρος εἰς Λακεδαίμονα τοὺς τὴν νίκην ἀπαγγελοῦντας ἔπεμψεν ἐπὶ τῆς κρατίστης νεώς. 20. Οὐδεὶς τῶν ἀγαθῶν κακῶς ζῶν τὴν ἑαυτοῦ δόξαν αἰσχυνεῖ. 21. Ὀργῆς ἀπεχόμενος κερδανεῖς.

22.Ὁ φίλος ἀρεῖ τὸ τοῦ φίλου σῶμα ἐν τῇ μάχῃ. 23. Πάντες στρατεύεσθε τὸν πολέμιον ἀμυνούμενοι. 24. Ἡ τοῦ στρατεύματος δειλία πᾶσαν τὴν πόλιν μιανεῖ.

2.Переведите на греческий язык:

1. Отважные (θρασύς, εῖα, ύ) воины всегда будут оставаться в строю и не испугаются врагов. 2. Александр после битвы при Иссе послал к матери Дария

44

http://graecolatini.narod.ru

гонца, чтобы он сообщил (pcp. fut.) о судьбе Дария. 3. Война разрушит наши города. 4. Мы все мужественно воспротивимся врагам отечества. 5. Вы убьете тело, но не душу. 6. Неприятели построились, чтобы защищаться (pcp. fut.). 7. Хорошие воины никогда не опозорят своего оружия. 8. Если мы победим, полководец отправит послов, чтобы они всё сообщили (pcp. fut.). 9. Мы отразим нападение (ἡ εἰσβολή, ῆς) варваров, идущих войной на нашу страну. 10. Как ты различишь друга и льстеца? 11. Мы хорошо примем гостя и позаботимся о нем.

3. Проспрягайте в fut. I ind. act. и med.:

а) ἀπο-στέλλω – отправлять; б) δια-φθείρω – губить; в) βαδίζω – идти.

З а н я т и е 40

Aoristus II indicatīvi actīvi, infinitīvus aoristi II actīvi, imperatīvus aoristi II actīvi, participium aoristi II actīvi

1. Переведите на русский язык:

1. Ἡ γλῶττα πολλοὺς εἰς ὄλεθρον ἤγαγεν. 2. Λεωνίδας Ξέρξου τὰ ὅπλα ἀπαιτήσαντος εἶπεν∙ «Ἐλθὼν λαβέ». 3. Ὅτε Ξέρξης ἐκ τῶν Θερμοπυλῶν ἐπὶ τὴν Φωκέων χώραν προῆγεν, οἱ Φωκεῖς τὰς μὲν πόλεις ἁπάσας ἐξέλιπον πανδημεί, πρὸς δὲ τὰς ἐν τῇ Παρνασῷ δυσχωρίας κατέφυγον. 4. Σοφία γάρ ἐστι καὶ μαθεῖν ἃ μὴ νοεῖς. 5. Ξέρξης τοσαῦτα ἔθνη εἰς τὴν Ἑλλάδα ἤγαγεν, ὥστε τὰ ὕδατα ἐπέλιπε πινόμενα. 6. Ὁ Καῖσαρ ῥᾳδίως νικήσας τοὺς πολεμίους εἶπεν∙ «Ἦλθον, εἶδον, ἐνίκησα». 7. Τοῦ Φιλίππου ἀποθανόντος Ἀλέξανδρος κατὰ τοὺς πατρίους νόμους παρέλαβε τὴν βασιλείαν. 8. Αἰσχρὸν ἦν τοῖς Σπαρτιάταις τὴν τάξιν ἀπολιπεῖν καὶ ἐξ μάχης φυγεῖν. 9. Περσεὺς ὁ Διὸς καὶ Δανάης παῖς τὴν τῆς Γοργοῦς κεφαλὴν ἀποκόψας εἰς Αἰθίοπας ἦλθε καὶ Ἀνδρομέδην ἐν δεσμοῖς εἶδεν. 10. Νιόβη μετὰ τὸν τῶν παίδων θάνατον τὰς Θήβας ἀπολιποῦσα πρὸς Τάνταλον τὸν πατέρα ἦλθεν εἰς Σίπυλον. 11. Οὗτος ὁ ἄνθρωπος πειρώμενος πλείω ἀγαθὰ κτᾶσθαι ἀπέβαλε καὶ ἃ εἶχεν. 12. Δεινὰ παθόντες οὐκ ἔφυγον, ἀλλ’ ἔπεσον ἀνδρείως μαχόμενοι. 13. Ὁ ἀδελφὸς ἐπελθὼν ἔκοψε τὴν θύραν, ἀλλ’ οὐδεὶς ἦλθεν. 14. Ἡ γυνὴ τὸν ἄνδρα ἐν τῷ οἴκῳ λιπὼν τὸν παῖδα πρὸς τὸν ἰατρὸν ἤγαγεν. 15. Δαίδαλος ὁ Ἀθηναῖος φονεύσας μαθητὴν καὶ ἔλιπε τὰς Ἀθήνας καὶ ἔφυγεν εἰς τὴν Κρήτην καὶ τῷ βασιλεῖ τὸν λαβύρινθον ἵδρυσεν. 16. Πάρις ἥρπασε τὴν Ἑλένην ἐκ Σπάρτης καὶ ἤγαγεν αὐτὴν ἐν ναυσὶν ἑαυτοῦ εἰς Τροίαν. 17. Οἱ Ἀθηναῖοι ἐξέβαλον Θεμιστοκλέα ἐκ τῆς χώρας, ὁ δ’ ἔφυγε πρὸς βασιλέα. 18. Οὐδεὶς ἀλύπως τὸν βίον διήγαγεν. 19. Ὅτε Λεωνίδας μετὰ τῶν τριακοσίων ἐν ταῖς Θερμοπύλαις ἐτελεύτησεν, ὁ δὲ Ξέρξης εἰς τοὺς Φωκέας τὸ στράτευμα προῆγεν, οἱ Ἀθηναῖοι ἔλιπον τὴν πόλιν, γυναῖκας δὲ καὶ τέκνα ἤγαγον εἰς Σαλαμῖνα. 20. Ὁ πατήρ μοι τοῦτον τὸν ἀγρὸν κατέλιπεν. 21. Οἱ Λακεδαιμόνιοι εἰς τὴν Ἀττικὴν εἰσέβαλον τῶν Ἀθηναίων τοὺς ἀγροὺς ἀπολιπόντων. 22. Ἀπόλλων ἔβαλεν εἰς τὸ τῶν Ἑλλήνων

45

http://graecolatini.narod.ru

στρατόπεδον τὰ βέλη τὰ θάνατον καὶ ὄλεθρον φέροντα. 23. Ὁ αὐτουργὸς τὸν κύνα πρὸς τὸ ὄρος ἀγαγὼν τὸν λύκον ηὗρε τοῖς προβάτοις ἐμπεσούμενον. 24. Τὸν λύκον ἰδόντες λίθους αἴρουσι καὶ διώκουσιν αὐτόν.

2. Переведите на греческий язык:

1. Аристид оставил дочерям не богатство, а славу прекрасных дел. 2. Философ Демонакс убил сам себя, желая избежать старости. 3. При Херонее греки навсегда потеряли свою свободу. 4. После смерти Филиппа власть получил Александр. 5. Юноши погибли (ἀπο-θνῄσκω), сражаясь за город. 6. Враги бежали с поля боя. 7. Алкмена родила Геракла. 8. Кир Младший повел большое войско против своего брата. 9. Перикл потерял всех своих сыновей изза чумы (gen. без предлога).

3. Выпишите и запомните формы aor. II ind. act. 1 sg. глаголов:

ἄγω – вести, λαμβάνω – брать, λέγω – говорить, ἔρχομαι – приходить, φεύγω – бежать, λείπω – оставлять, μανθάνω – учить.

Ἦλθον, εἶδον, ἐνίκησα

Καῖσαρ ἐπὶ τὸν Φαρνάκην ἐλαύνει καὶ τὴν στρατιὰν ἄρδην ἀνεῖλεν. Καὶ τῆς μάχης ταύτης τὴν ὀξύτητα καὶ τὸ τάχος ἀγγέλλων εἰς Ῥώμην πρός τινα τῶν φίλων ἔγραψε τρεῖς λέξεις∙ «Ἦλθον, εἶδον, ἐνίκησα».

З а н я т и е 41

Aoristus II indicatīvi medii, infinitīvus aoristi II medii, imperatīvus aoristi II medii, participium aoristi II medii

1. Переведите на русский язык:

1. Ἐπεὶ οἱ πρῶτοι Ἕλληνες ἐγένοντο ἐπὶ τοῦ ὄρους καὶ κατεῖδον τὴν θάλατταν, κραυγὴ πολλὴ ἐγένετο. 2. Οἱ Ἕλληνες εἰσηγάγοντο θεοὺς ἐξ ἀλλοτρίων ἐθνῶν. 3. Τῶν Περσῶν ἐγγὺς προσελθόντων Θεμιστοκλῆς ἔπεισε τοὺς Ἀθηναίους ἀπολιπόντας τὸ ἄστυ καταφυγεῖν εἰς τὰς ναῦς, παῖδας δὲ καὶ γυναῖκας ἀγαγέσθαι εἰς τὰς νήσους. 4. Μιλτιάδης μόνος ἐνδόξων Ἀθηναίων κατελίπετο υἱὸν ὅμοιον τῷ πατρὶ ἢ μείζω αὐτοῦ. 5. Οὐ χρὴ ἐπιλαθέσθαι τῶν Ὁμήρου μύθων. 6. Οὐκ ἀνασχέσθαι βουλόμεθα τὴν σὴν ἀδικίαν. 7. Οἱ δὲ πάντα τὰ γενόμενα αὐτῷ εἶπον. 8. Εἰς τὸν ἀγρὸν ἀφικόμενος τῷ πατρὶ τὸ δεῖπνον παρέσχεν. 9. Οἱ Ἀθηναῖοι ἐν μικρῷ χρόνῳ τὴν πόλιν τείχει περιεβάλοντο. 10. Οὐκ ἀνασχομένη τὴν τῶν μνηστευομένων κακίαν Πηνελόπη ηὗρε δόλον. 11. Δρόμος ἐγένετο τοῖς στρατιώταις ἐπὶ τὰς σκηνάς, οἱ δ’ ἐν τῇ ἀγορᾷ καταλιπόντες τὰ ὤνια ἔφυγον.12. Λαβοῦ τῆς ἐμῆς χειρός. 13. Ἡ γυνὴ μαθοῦσα ὅτι τυφλὸς ἐγένετο ὁ παῖς τῷ ἀνδρί∙ «Ὦ Ζεῦ, – εἶπεν, – τί δεῖ ἡμᾶς ποιεῖν;» Ἀφικόμενοι εἰς τὴν τοῦ ἀδελφοῦ οἰκίαν εἶπον αὐτῷ τί ἔπαθεν ὁ παῖς. Οἱ ἄνδρες τὰς γυναῖκας ἐν τῷ οἴκῳ λιπόντες τὸν παῖδα πρὸς τὸν ἰατρὸν ἤγαγον. 14. Κλέαρχος δοκεῖ γενέσθαι ἀνὴρ πολεμικός.

46

http://graecolatini.narod.ru

2. Переведите на греческий язык:

1. Друзья, воздержитесь от печали! 2. Многие спутники Одиссея не удержались от лотоса и поэтому не хотели возвращаться домой. 3. Мы не хотим забыть друзей. 4. Греки выбрали нового предводителя. 5. Когда полководец узнал (πυνθάνομαι) это, он, взяв всадников, удалился. 6. Сын пообещал отцу хорошо учиться (inf. fut.).

3.Проспрягайте в aor. II ind. act. и med.:

а) λαμβάνω – брать; б) ἄγω – вести.

4.Образуйте inf. aor. act. и med. и pcp. aor. act. и med.:

а) φεύγω – бежать, λαμβάνω – брать; б) ἀποθνῄσκω – умирать, γίγνομαι (только med.) – рождаться, ὁράω – видеть.

5.Образуйте praes. ind. act. и m.-p., impf. ind. m.-p., aor. ind. act. и med. 3 sg.

иpl.:

φεύγω – бежать, ἔρχομαι – приходить, ἄγω – вести, γίγνομαι – рождаться.

6. Определите грамматические формы глаголов и переведите:

λείπειν, λιπεῖν, λιπόμενος, λειπόμενος, ἤγαγον, λίπε, λαβέ, ἔλαβε, ἔλθετε, ἤλθετε, εἰπεῖν, λαβέσθαι, ἠγάγομεν, ἐλείπου, ἔλιπον, εἴπομεν.

Περὶ Δημοκήδους

Ἐπεὶ δ’ ἀπέθανεν ὁ Πολυκράτης, οἱ Πέρσαι τούς τε ἄλλους θεράποντας τοῦ Πολυκράτους λαβόντες καὶ τὸν Δημοκήδη εἰς τὰ Σοῦσα ἐκόμισαν. Δι’ ὀλίγου δ’ ὁ βασιλεὺς κακόν τι ἔπαθεν∙ ἀπὸ τοῦ ἵππου γὰρ πεσὼν τὸν πόδα ἔβλαψεν. Οἱ δ’ ἰατροὶ οὐκ ἐδύναντο αὐτὸν ὠφελεῖν. Μαθὼν δ’ ὅτι ἰατρός τις Ἑλληνικὸς πάρεστιν ἐν τοῖς δούλοις, τοὺς θεράποντας ἐκέλευσε τὸν Δημοκήδη παρ’ ἑαυτὸν ἀγαγεῖν. Ὁ οὖν Δημοκήδης εἰς μέσον ἦλθεν, πέδας ἕλκων καὶ ἐν ῥάκεσιν. Ὁ οὖν βασιλεὺς ἰδὼν αὐτὸν ἐθαύμασε καὶ ἤρετο εἰ δύναται τὸν πόδα ἰατρεύειν. Ὁ δὲ Δημοκήδης φοβούμενος εἶπεν ὅτι οὐκ ἔστιν ἰατρὸς σοφός, ἀλλ’ ἐθέλει πειρᾶσθαι. Ἐνταῦθα δὴ Ἑλληνικῇ ἰατρείᾳ χρώμενος τὸν πόδα ταχέως ἰάτρευσεν. Οὕτως οὖν φίλος ἐγένετο τῷ βασιλεῖ, ὁ δὲ πολὺ ἀργύριον αὐτῷ παρέσχε καὶ μέγα ἐτίμα.

З а н я т и е 42 Conjunctīvus

1. Переведите на русский язык:

1. Φεύγωμεν ἀεὶ ἀδικίαν. 2. Ὦ Ἀθηναῖοι, μὴ ἀκούσητε τούτων τῶν ῥητόρων, μηδὲ ψηφίσησθε ἀφρόνως. 3. Ἐπεί τις ἐθαύμασεν, ὅτι οὕτως ὀλίγον οἶνον οἱ Σπαρτιᾶται ἔπινον, Λεωτυχίδης ὁ δυνάστης «Ὀλίγον, – εἶπεν, – πίνομεν, ἵνα μὴ

47

http://graecolatini.narod.ru

οἱ ἄλλοι ὑπὲρ ἡμῶν βουλεύσωνται, ἀλλ’ ἵνα ἡμεῖς ὑπὲρ ἄλλων». 4. Μὴ πιστεύσῃς τοῖς κόλαξιν. 5. Οἱ Ἕλληνες ἐδείμαινον, μὴ οἱ βάρβαροι αὑτοὺς κυκλώσωσιν. 6. Ὅστις ἂν εὖ ποιήσῃ τοὺς κακούς, βλάψει τοὺς ἀγαθούς. 7. Οἳ ἂν τῶν τιμῶν μετέχειν βούλωνται, τούτους καὶ τοὺς κινδύνους χρὴ ὑπομένειν. 8. Διὰ τοῦτο δύο ὦτα ἔχομεν, στόμα δ’ ἕν, ἵνα πλείω μὲν ἀκούωμεν, ἥττονα δὲ λέγωμεν. 9. Εὐθὺς οὖν σπεύδωμεν πρὸς τὴν πόλιν. 10. Ἀνδρείως μαχώμεθα. 11. Ὅταν εὖ πράττῃς, πολλοὺς ἔχεις φίλους. 12. Βουλευώμεθα περὶ τῆς τῶν παιδῶν παιδείας. 13. Μὴ τοῦτο ποιήσῃς. 14. Ἀνδρείως μαχόμεθα, ἵνα τὴν πατρίδα σώσωμεν. 15. Πότερον οἴκαδε ἐπανέλθωμεν ἢ ἐν τοῖς ὄρεσιν μένωμεν; 16. Μὴ ἀποφύγῃς, ὦ γέρον, αλλ’ εἰπὲ ἡμῖν τίς ὁδὸς πρὸς τὸ ἄστυ φέρει. 17. Πότερον πόλεμον ποιησώμεθα πρὸς τοὺς Πελοποννησίους ἢ εἰρήνην σώσωμεν; 18. Τίνα ἑλώμεθα δικαστήν; 19. Ἐάν τις εὐτυχῇ, τότε μάλιστα δεῖ φυλάξασθαι τὴν τῆς τύχης ἀπιστίαν. 20. Φοβοῦμαι, μὴ νοσῇς, ὁρῶ σε γὰρ ἀθυμοῦντα. 21. Ἐὰν δὲ οἱ στρατιῶται ἀποχωρήσωσι, Κῦρος αὐτοὺς οὐ τιμήσει. 22. Τὸν ξένον τιμήσωμεν. 23. Τὴν γέφυραν λύσομεν, ἵνα τοὺς πολεμίους κωλύσωμεν. 24. Παυσώμεθα, ὦ φίλοι, ταύτης τῆς μάχης. 25. Κίνδυνός ἐστι μὴ τῆς νυκτὸς οἱ πολέμιοι πορεύωνται ἐπ’ αὐτούς.

2. Переведите на греческий язык:

1.Друзья, давайте не будем избегать сражения, а умрем за родину! 2. Давайте сожжем (καίω) корабли, чтобы Кир не перешел реку. 3. Соблюдайте (praes.) тишину, чтобы воины услышали (aor.) слова полководца. 4. Моряки хотели убить Ариона, чтобы отнять его богатство. 5. Родители воспитывают детей, чтобы они становились умней. 6. Так как наступает вечер (gen. absolūtus), давайте не будем оставаться в горах, а поспешим домой. 7. Что же нам делать, друзья? 8. Мы спешим, чтобы послушать ораторов в народном собрании. 9. Пусть никто не тревожится из-за несчастий (dat. без предлога).

10.Отец воспитывает своего сына, чтобы он повиновался законам.

3.Проспрягайте в praes. conj. act. и m.-p., aor. conj. act. и med.:

λέγω – говорить, κοσμέω – украшать.

Περὶ Βελλεροφόντου

Βελλεροφόντης, τῆς Κορίνθου βασιλέως υἱός, ἄκων ἀποκτείνας τὸν ἀδελφὸν ἔφυγεν ἐκ τῆς πατρίδος. Ἐπεὶ ἦλθε πρὸς Προῖτον, τῆς Τίρυνθος βασιλέα, φίλον ὄντα πατρῷον, δεῖται αὐτοῦ καθῆραι ἑαυτὸν τοῦ φόνου. Προῖτος οὖν ἐκάθηρεν αὐτὸν καὶ εἶπεν∙ «Ἀνδρὸς φίλου παῖς ὢν ἥκεις παρ’ ἐμέ, μεῖνον οὖν παρ’ ἐμοί, εἰ βούλει». Καὶ ὁ Βελλεροφόντης ἔμεινε παρὰ τῷ Προίτῳ. Μετὰ δ’ ὀλίγον χρόνον διαβάλλεται τῷ βασιλεῖ, ὡς ἐπιβουλεύει αὐτῷ. Ὁ οὖν Προῖτος ἀπιστῶν μὲν τῷ ξένῳ, αἰδούμενος δ’ ἀποκτεῖναι, πρὸς Ἰοβάτην, τῶν Λυκίων βασιλέα, ἀπέστειλεν. Τὴν ἐπιστολὴν αὐτῷ ἐνεχείρισεν, ἐν ᾗ ἔγραψε τῷ Ἰοβάτῃ τὸν νεανίαν ἀποκτεῖναι. Κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον διέφθειρε τὴν τῶν Λυκίων χώραν ἡ Χίμαιρα, δεινὸν

48

http://graecolatini.narod.ru

θηρίον, σῶμα μὲν λέοντος, οὐρὰν δὲ δράκοντος, κεφαλὴν δ’ αἰγὸς ἔχουσα, ἐκ δὲ τοῦ στόματος πῦρ ἀναπνέουσα. Ταύτην τὴν Χίμαιραν ὁ Ἰοβάτης ἀποκτεῖναι ἐπέταξε τῷ Βελλεροφόντῃ, διαφθείρειν ἐλπίζων τούτῳ τῷ τρόπῳ τὸν ξένον. Ὁ δὲ Βελλεροφόντης τὰς χεῖρας εἰς τὸν οὐρανὸν ἄρας ηὔχετο τῇ Ἀθηνᾷ, ἡ δὲ θεὰ ἔπεμψεν αὐτῷ τὸν Πήγασον, πτηνὸν ἵππον, ἐφ’ ὃν ἀναπηδήσας ὁ Βελλεροφόντης αἴρεται εἰς ὕψος καὶ κατατοξεύει τὴν Χίμαιραν. Ἐπεὶ δὲ μετὰ ταῦτα ἄλλα πολλὰ καὶ λαμπρὰ ἔργα ἐπέρανεν, ἃ αὐτῷ Ἰοβάτης ἐκέλευσεν, μεγάλην ἐκ τούτων ἐκτήσατο δόξαν. Ὁ βασιλεὺς οὖν πρὸς αὐτὸν εἶπεν∙ «Ὁρῶ σε ἄνδρα μὲν ὄντα δεινὸν καὶ ἀγαθόν, μεῖνον οὖν παρ’ ἐμοί, ἵνα τελευτήσαντος ποτ’ ἐμοῦ τῶν Λυκίων ἄρχῃς».

За н я т и е 43

Optatīvus

1.Переведите на русский язык:

1.Ἀποτρέποιτε, ὦ θεοί, τοῦτον τὸν κίνδυνον τῆς ἡμετέρας πατρίδος. 2. Μετὰ ἐκείνην τὴν μάχην οἱ Ἕλληνες ἐθαύμαζον, ὅτι Κῦρος οὐδαμοῦ φαίνοιτο οὐδ’ ἄλλος ὑπ’ αὐτοῦ πέμποιτο ἄγγελος. 3. Κροῖσος ἠρώτησε τὸν Ἀπόλλωνα, εἰ στρατεύοιτο πρὸς Κῦρον. Ὁ δ’ Ἀπόλλων ἀπεκρίνετο, ὅτι Κροῖσος ἰσχυρὰν ἀρχὴν καταλύσοι, εἰ τὸν Ἅλυν ποταμὸν διαβαίνοι. 4. Οἱ Ἀρεοπαγῖται ἐν νυκτὶ ἐδίκαζον, ὅπως μὴ εἰς τοὺς λέγοντας βλέποιεν, ἀλλ’ εἰς τὰ λεγόμενα. 5. Τίσιν ἄν τις βούλοιτο μᾶλλον φίλος εἶναι ἢ τοῖς ἀγαθοῖς; 6. Ἀγησίλαος συνεβούλευε τῷ Ξενοφῶντι τοὺς παῖδας ἐν Σπάρτῃ τρέφειν λέγων, ὅτι οἱ Σπαρτιᾶται παιδεύσοιεν αὐτοὺς ἄρχειν τε καὶ ἄρχεσθαι. 7. Ἡ πολιτεία εὖ ἂν πράττοι, εἰ οἱ πολῖται παύσαιντο τῆς ἔριδος. 8. Τισσαφέρνης διέβαλλε τὸν Κῦρον πρὸς Ἀρταξέρξην τὸν ἀδελφόν, ὡς ἐπιβουλεύσειεν αὐτῷ. 9. Τίς οὐκ ἂν θαυμάζοι τὴν τῶν Σπαρτιατῶν ἀνδρείαν;

10.Ὁ τοῦ ἀνθρώπου τρόπος μάλιστα δηλοῖτο ἂν ἐκ τῶν ἔργων. 11. Μιλτιάδης ἐν τῷ πρὸ τῆς ἐν Μαραθῶνι μάχης λόγῳ ἔλεγεν, ὅτι οἱ βάρβαροι πάντας τοὺς Ἀθηναίους εἰς τὴν Ἀσίαν ἀπάξοιεν. 12. Μήποτε ἀκούοιτε ἐμοῦ λέγοντος αἰσχροὺς καὶ ψευδεῖς λόγους. 13. Μή μοι ἀνὴρ εἴη γλώττῃ φίλος, ἀλλὰ καὶ ἔργῳ. 14. Τοὺς ἀγαθοὺς ζηλῶν μάλιστα ἂν δηλοίης τὴν σαυτοῦ σωφροσύνην. 15. Οἱ πολῖται φοβοῦνται μὴ οἱ πολέμιοι εἰς τὴν γῆν εἰσβάλοιεν. 16. Ἐχθροὶ ὄντες οὐκ ἂν βούλοιντο ἡμῖν συλλαμβάνειν. 17. Βουλοίμην ἂν τὸν ἰατρὸν ἰδεῖν. 18. Τοὺς πολεμίους νικήσαιμεν καὶ τὴν πατρίδα σῴζοιμεν. 19. Ὠφελοίη σε ὁ θεός, ὦ παῖ.

20.Εἰ πράττοι τοῦτο, καλῶς ἂν ἔχοι.

2.Переведите на греческий язык:

1.Справедливость могла бы быть названа величайшей добродетелью.

2.О если бы вы всегда верили богам! 3. Кто же будет верить тебе, говорящему­

49

http://graecolatini.narod.ru

такое? 4. Греки отправились в Трою, чтобы вернуть Елену. 5. Умирая, Александр не объявил, кому он оставляет власть. 6. О если бы воины хорошо охраняли­ города! 7. Никто не поверил бы предателю. 8. Только бы господин не прогневался на нас! 9. Кто поверил бы тому, кто часто обманывал? 10. О если бы ты стал нам другом!

3. Определите грамматические формы и переведите:

а) ἄγοιο, ἄγετε, ἦγε, ἄγε, ἄγῃ, ἄγει, ἄγοι, ἤγου, ἄγου; б) φυλάξωμεν, φυλάξομεν, ἐφυλαξάμην, φυλαξαίμην, φυλάξαιμεν, φυλαττόμενος, φυλαξόμενος, φυλάξεσθαι, φυλάξασθαι; в) κοσμῆσαι, κοσμήσαι, κόσμησαι, κοσμεῖ, κόσμει, ἐκόσμει, ἵνα μὴ κοσμῇ, κοσμοίην ἂν, μὴ κοσμούντων, κοσμεῖς, κοσμήσεις.

4. Проспрягайте:

θαυμάζω – удивляться в aor. ind. act., ἀγαπάω – любить в aor. conj. act., τρέπω – поворачивать в aor. opt. act.

5.Образуйте praes. act. 3 sg. всех наклонений:

πιστεύω – верить.

6.Образуйте praes. m.-p. 3 sg. всех наклонений:

ἔρχομαι – приходить.

Ξέρξης

Ξέρξης ἀπελαύνων ἐκ τῆς Ἑλλάδος μετεπέμψατο πλοῖον τῶν Φοινίκων, ἵνα κομίσαιεν αὐτὸν εἰς τὴν Ἀσίαν. Ἐπεὶ δεινὸς χειμὼν ἐν τῇ θαλάττῃ ἐφόβησε Ξέρξην καὶ τοὺς ἀμφ’ αὐτόν, ὁ δυνάστης ἠρώτησε τὸν κυβερνήτην τοῦ πλοίου, τίνι τρόπῳ ἂν ἑαυτὸν διασώσειεν. Ὁ δὲ κυβερνήτης ἀπεκρίνετο∙ «Ὦ δέσποτα, οὐκ ἄν σε διασώσαιμι, εἰ μὴ κελεύσειας τοὺς πολλοὺς ἐπιβάτας ἐκβαίνειν τοῦ πλοίου». Εὐθὺς οἱ Πέρσαι ἐξεπήδησαν εἰς τὴν θάλατταν, ἵνα τὸν κύριον σώσειαν. Ἐπεὶ δὲ Ξέρξης σῶος εἰς τὴν Ἀσίαν ἧκεν, ἐποίησε τοιόνδε∙ τῷ μὲν κυβερνήτῃ ἐδωρήσατο χρυσοῦν στέφανον, ὅτι ἔσωσε τὴν τοῦ κυρίου ψυχήν, τοῦ δ’ αὐτοῦ κυβερνήτου κατεδίκασε θάνατον, ὅτι πολλοὺς Πέρσας ἀπέκτεινεν.

З а н я т и е 44

Aoristus I passīvi

1. Переведите на русский язык:

1. Ἡ τῶν Λακεδαιμονίων ἡγεμονία ὑπὸ τῶν Θηβαίων κατελύθη. 2. Ἄνευ ὁμονοίας οὐκ ἂν πόλις εὖ πολιτευθείη. 3. Οἱ πολέμιοι ἐφοβήθησαν, μὴ κυκλωθεῖεν. 4. Σόλων ἐρωτηθείς, πῶς ἂν ἡ πόλις εὖ οἰκηθείη∙ «Ἐὰν οἱ μὲν πολῖται, – ἔφη, – τοῖς ἄρχουσι πείθωνται, οἱ δ’ ἄρχοντες τοῖς νόμοις». 5. Κῦρος

50