43 Е.Н. Блинованың циркуляциялық индексіны есептеу

Е.Н. Блинованың циркуляциялық индексі, россби индексі сияқты, зональдыциркуляцияның қарқындылығын сипаттайды, бірақ солтүстік жарты шарға тұтас есептелінеді жəне жер бетіне қатысты атмосфераның айналуының бұрыштық жылдамдығын береді:jaa cosU = ,мұнда U – ендік бойымен орташаланған геострофикалық желдің зональды жылдамдығы, а– Жер радиусы. Ұзақ мерзімді болжаудың Е.Н. Блинованың гидродинамикалық əдісін құрастырған кезде, болжамдардың бір қатар физико-статистикалық схемаларында предиктор ретінде қолданылған; зерттеушіні қызықтыратын бұрынғы уақыт аралығына атмосфераның глобальды циркуляциясының зональды (жəне меридиональды – L төмен мəндері) дəрежесін бағалауға мүмкіндік беретін индекстін үздіксіз каталогы жүргізіледі.

44 Жинақтық-киниматикалық карталарды және карта схемаларды талдау,олардың айырмашылығы (лаб жұмыс)

Жиынтық кинематикалық карта мен схемалар картасында циклонмен антициклондардың тәулік арасындағы ауыспалы аймақтарын көруге болады. Жиынтық кинематикалық картада ең алдымен циклонның орталығын түсірсек,ал схема картасында циклоннның жүрісін демаркационды сызықтар арқылы түсіріледі. Жиынтық кинматикалық картадан циклонның күні салынса,ал схема картасында циклонмен антициклонның бағытын демаркационды сызықтар арқылы жүргізіледі. Жиынтық кинематикалық картасында циклонның негізгісімен жеке антициклонмен циклонды бөліп аламыз. Жиынтық-кинематикалық картаны құру-н.с.кезеңнің бірінші күнінен басталады. Геграфиялыө картада барикалық алқаптың орналасу ошағына байланысты нүкте қоюдан басталады. Одан кейін соның жанында күндер түсіріледі. Жиынтық-кинематикалық картаны тұрғызуда келесі шартты белгілер қолданады: ○-1-антициклон,өзінің қарқындылығын сақтайтын немесе күшейтетін.○- 2-гребень (жота); дөңгелек жан-жағынан төрт сызық сызыңдар 3 –ол жота ядросы. Бұл белгі 2-ші белгі сияқты қойылады. -○- -4-жоғарғы қысым перемычкасы. ●-5 циклон. 2-антициклонның белгісі сияқты сызыңдар бірақ ішін бояңдар!-6 фронттағы толқын. 3антициклон сияқты сызыңдар ішін бояңдар-7- толушы циклон. Іші боялған дөңгелек сызығы төмен қараған-жыра. Карта –схеманы нағыз сиоптикалық кезеңге немесе алдағы сиоптикалық процестердің дамуын анықтау үшін жасалынады. Схема карттасын құру үшін келесі шартты белгілер қолданады:

-демаркационды сызық

---- -перебойного поляның демаркационды сызығы

Антициклон траекториясы

Бұзылған антициклон траеториясы

Жота мен ошақтардың траекториясы

Антициклон құрылу ауданы

Дамыған циклон траекториясы

Толған циклондар траекториясы

Жеке циклонмен жыраның траекториясы

Негізгі циклонның құрылу аймағының траекториясы

Берілген уақыт аралығындағы циклонмен антициклондардың схема картасындағы өзгерісін көре аламыз. Осында циклондардың траекториясын қызылмен және антициклонлды көкпен бояймыз. Барикалық құрылымның траекториясы ауыспалы аймақта қифлысуы мүмкін.