18 Билет

1. Спорт белән шөгыльләнү турында сөйлә.

2. Авырган дустыңа шалтыратып, хәлен сораш.

3. Текстны сәнгатьле итеп укы, теркәгечле тезмә кушма җөмләләрне тап һәм тәрҗемә ит.

1. Меңләгән, миллионлаган кешеләр спорт яраталар, чөнки ул сәламәтлекне сакларга, үзеңне яхшы хис итәргә ярдәм итә. Спорт залы булмаган нинди дә булса уку йортын табу да авырдыр. Шәһәрләрдә стадионнар, бассейннар бар, төрле спорт клублары һәм җәмгыятьләре эшли. Профессиональ спорт өлкәсендә иң зур ярышлар – Олимпия уеннары. Анда спортның барлык төрләре буенча көч сынала: җиңел атлетика, авыр атлетика, гимнастика, футбол, волейбол һәм башкалар. Мин дә спорт белән шөгыльләнәм. Атнага биш тапкыр мәктәпнең баскетбол, футбол, волейбол һәм җиңел атлетика секциясенә йөрим. Мәктәп командасы төрле ярышларда катнаша шул ярышларда җиңеп чыккач грамоталар, зур бүләкләр ала.

2. - Сине авырый дип ишеттем, дөресме?

- Нәрсә булды?

- Кайсы җирең авырта?

- Табиб чакырдыгызмы?

- Температураң бармы?

- Ютәллисеңме?

- Сине ничек дәвалыйлар?

- Табиб сиңа нинди дарулар эчәргә кушты?

- Ничә көнгә өйдә утырырга куштылар?

3. Яз. Кояшлы көн… Казанда ел саен апрель ахырында шигырь бәйрәме үткәрелә. Ул Тукайның туган көнендә уздырыла. Бу көнне Тукай бүләге лауреатлары билгеле була. Тукай шигырьләре укыла, җырлар җырлана.

Тукай яшәгән Кырлай авылында да бу көнне зур бәйрәм итеп билгеләп үтәләр. Бу авыл Казаннан алтмыш чакрым чамасы ераклыкта урнашкан, һәм ул Арча районына керә.

Габдулла Тукай Кушлавыч авылында туа. Әмма, кызганыч, яшьли әтисез һәм әнисез кала. Шуннан соң төрле кешеләрдә яши. Кечкенә Габдулла, ниһаять, Кырлайда яши башлый. Монда аның тормышы бәхетле була. Шушы матур авылда ул укырга, эшкә өйрәнә, халык бәйрәмнәренә йөри. Бу авылда һәрнәрсә Тукайны хәтерли кебек… Бер сукмак музейга алып килә.

Музей 1976нчы елда ачылган. Бу ике катлы мәһабәт агач йорт ерактан күренеп тора, ә аның янында Тукай һәйкәле урнашкан.

19 Билет

1. Дусларың белән аралашу турында сөйлә.

2. Сыйныфташыңа җәйге ял турында сораулар бир.

3. Текстны сәнгатьле итеп укы, иярченле кушма җөмләләрне тап һәм тәрҗемә ит.

1. Минем дусларым күп, ләкин иң якын дустым берәү генә. Аның исеме - … Аңа … яшь. Без … белән күршеләр. Без аның белән балалар бакчасына бергә йөрдек, аннан без бергә мәктәпкә укырга килдек. Хәзер дә бергә укыйбыз.

… - тәрбияле кыз (малай). Ул чиста киенә, беркайчан да дәрескә соңга калмый, яхшы укый, кешеләргә ярдәмчел, өйдә әти - әнисенә булыша. Яз җитсә, ул бакчада эшләргә ярата. Ул һәрвакыт шат күңелле, шуңа күрә аның белән бик рәхәт!

2. - Син ял итәргә яратасыңмы?

- Җәйге каникулларны ничек үткәрәсең?

- Авылга кунакка кайтасыңмы?

- Нинди лагерьда ял итәчәксең?

- Каникулларда нинди китаплар укыйсың?

- Җәен диңгез буена барасыңмы?

- Каникулларны файдалы үткәрәсеңме?

- Җәен нинди шәһәргә барасың?

- Җәен яңа дуслар белән танышасыңмы?

3. Без барыбыз да трамвайны бик яхшы беләбез. Ә ни өчен «трамвай»? Кайдан килә бу исем? Дөньяда беренче трамвай юлы Германиянең Берлин каласында ачыла. Аны салу эшләре белән Англиядән килгән инженер О. Трэм җитәкчелек итә, шуңа күрә бу юлны трамвай дип атыйлар. Аннары буи сем шул юлдан йөргән вагоннарга да күчә.

Россиядә беренче трамвай юлын Киевта төзиләр. Аннары трамвайлар Казанда, Орелда һәм башка шәһәрләрдә йөри башлый, ә Мәскәүдә трамвай юллары соңрак салына. Трамвай вагоннары Германия һәм Англиядән кертелә. Беренче вагоннар хәзергеләрдән шактый аерыла. Алар барысы агачтан эшләнә. Рамнары гына тимердән ясала. Шулай да бу вагоннар нык була. Алар пассажирларны да күп сыйдыра. Ә хәзер инде иркен һәм йомшак утыргычлы вагоннар йөри. Трамвайлар уңайлы һәм гади транспорт булганга күрә, алар кешеләргә озак еллар хезмәт итә. Аларның арзанга төшүе дә бик мөһим.