Даналық ойдан дән ізде

1. Күтімі жаман ағаштың

Бітімі де жаман.

2. Талапты ерге нұр жауар.

3. Жығылғанға жұдырық.

4. Жылтырағанның бәрі алтын емес.

Тапсырма:Жұмбақтарды шешіңіздер.

1.Жартысы 2.Сұрғылт түтін,

Жадыратып нұр себеді, Бүркесе маңайды

Қалғаны Адастырар талайды.

Қара мақпал бүркенеді. 4.Біреуін бердім,

3.Бұйра жасап сан қилы Онын тердім.

Сұйық жазық шалқиды. 6.Дауылға нық күші,

5.Түбі толған құмалақ. Ағаштың мықтысы.

Қосымша әдебиет.

1. А.Ысқақов.Қазіргі қазақ тілі.А.

2. Н.Әміреев.Қазақ тілі.Сөз мәдениеті .А.

Сабақ №16. Бақылау жұмысы

Тапсырма:Мына мақал-мәтелдерді қатыстыра отырып, сөйлем құраңыздар:

1. Көз жетпеген жерге сөз жетеді. 2.Жартыны жарып жеген-татулықтың белгісі. 3.Ер дәулеті-еңбек. 4.Өнерлінің өзегі талмас. 5.Көптен дәме еткен-аздан құр қалар. 6.Ақылды басшың болса,адаспассың. 7.Жігіттің түсін айтпа, ісін айт. 8.Олақтан салақ жаман. 9.Жақсыда кек жоқ, кектіде тек жоқ.10.Талаптың жолы тастан да ауыр.

Тапсырма:Мына біріккен сөздерді қатыстырып бірнеше сөйлем құрастырыңыздар.

Шекара, алабұға, қалжыңбас, тасбақа, жолбарыс, өнеркәсіп, әнеугүні, Сырдария.

Тапсырма:Қос сөздерді тұлғасына қарай топтап, қалай жасалғанын айтыңдар.

1.Әке-шешесі жасында өліп, жетім қалған Самайкеннің мал-мүлкін ағайындары талап алады да, өзін қаңғыртып жібереді.2.Сөйтіп, қайда ойын-сауық болса, соған барып, елді аралайды да жүреді. 3.Әшейінде зәбір-жапа, қорлық-зорлық деген ұғыныстар ойланған сайын ысырыла-ысырыла аяғында біржола сезілмей кеткендей. 4.Танк өзінен-өзі жұлқынып қалғандай да болды, гүрс етіп, шаң-топырақ та бұрқ ете қалды. 5.Мойны жіп-жіңішке, әрі ұп-ұзын жұтқыншағы шығып тұрған біреу. 6.Екеуінің қол-басы мал қасапаған адамдардікіндей қып-қызыл ала.7.Мақсат қолын айнала сермеп, көрген-білгенін жеткізіп жатыр.8.Дауыстарында бірін-бірі кінәлау бар.

Тапсырма:Текстегі сөздерді сөз тұлғасына қарай ажыратыңыздар.

1.Асылбек Сейітұлы бас болып кеткен санақшылар да келді.2.Басына үкілі киіп, мың бұралып қамажайға билегенін көрсең. 3.Әлсін-әлсін қыңсылып қойып, көпшілік шуылынан ұйықтай алмай жатқан жас баланы теңселіп тербетеді. 4.Балалы-шағалы болғанша, Шәйін мен Злиха бұл елге жоламайды. 5.Бәрі де кең даланың тегін жатқан байлықтарынан қайтсем айырылып қалмас екем деген ойға жанаса беріп, домалап-домалап аяқ астына түсіп жатыр.

Тапсырма:Текстегі тұрлаулы мүшелерге толық талдау жасаңыз, мәтінге тақырып қойыңыз.

Бір жылдың ішінде бір-ақ жаз болады. Ағаш, шөптер, гүл жапырақтар бір-ақ рет жасарады. Осы секілді, адамның да басына жастық шақ екі келмейді. Жастық біздің өміріміздің жазы. Жаздан кейін қалай күз келеді, сол секілді жастықтан соң кәрілік жетеді. Шаруасына жинақты кісілер жаз күні қыстық азық-түлігін даярлап қояды. Адам да жасында өнер-білім, жақсы мінездерді бойына жинау тиіс. Мұнсыз ол қартайған шағында рақат тіршілік ете алмайды.

(М.Дулатов).