2. Жаночае адзенне

Як і мужчынскае, жаночае адзенне падзяляецца на перыяды да і пас- ля сярэдзіны XVIII ст., калі яно істотна змянілася пад уплывам ідэй Асветніцтва, культур класіцызму і ракако, як і псіхалогія шляхцянак, іх месца ў грамадскім жыцці. Традыцыйнае адзенне шляхцянак часоў ба- рока адрознівалася сваім «зачыненым» характарам — амапь усё цела плотна закрывалася, каўнер зашпільваўся пад падбародкам, рукі і ногі хаваліся пад даўгімі рукавамі і спадніцамі. Тут старашляхецкі строй на- гадвае па прынцыповаму падыходу іспанскую моду, якая служыла ўзорам стрыманасці.

Бялізна была традыцыйна прадстаўлена кашуляй з тонкага палатна з каўняром і манжэтамі, якія не ўпрыгожваліся. Кашулі былі таксама начныя, у якіх спалі. 3 XVII ст. насілі разнастайныя панчохі. Наверх на- дзявалася сукня — вопратка з рукавамі і каўняром, гладкая ці з фалдамі. Потым апраналі спадніцу — шарсцяны андарак ці шырокую амазонку. Наверх надзявалі шнуроўку — жаночы кафтанік са шнуроўкай і карсет- нымі пласцінамі, ці безрукаўку — кабаты, камізэлькі, сукманы, гарсеты, а таксама плечавую вопратку — юпку — з кароткімі ці доўгімі рукавамі.

У халады на шнуроўку ці безрукаўку надзявалі яшчэ зімнюю юпку ці жаночы кунтуш, прыталены казакін.

Верхняя вопратка складалася з шубы, кажуха, тарлопа з каштоўных мяхоў. Галаўныя ўборы былі прадстаўлены шапкамі — каштоўнымі

мпхавымі ўборамі, якія надзяваліся на хусткі ці чапцы. Істотнай часткай уіюра быў гапаўны платок — рантуха, які ўпрыгожваўся каштоўнай вы- іпыўкай. Рантуха магла насіцца і паверх чапца. Апошнія былі істотнай • н к;ткай галаўнога ўбору, упрыгожваліся каштоўнасцямі, перлінамі і мелі ннлікую колькасць варыянтаў. Існавалі і каўпакападобныя ўборы. 3 дру- юй паловы XVI ст. жанчыны пачалі насіць берэты. Асноўнымі ўпрыго- жаннямі былі пацеркі, падвескі, ланцужкі, пярсцёнкі, завушніцы.

На ногі надзявалі чаравікі, боты.

Прыкладна з сярэдзіны XVIII ст. адзенне шляхцянкі зрабілася нл еўрапейску больш адкрытым, нават фрывольным. Спачатку прыйшлі доўгія салопы, потым кароткія паўсалопы. Адметна шляхецкім адзеннем (н.ілі рагоўкі — спадніцы з абручамі з кітовага вуса. У1730-я гг., калі каба- гы выйшлі з моды, з’явіліся першыя прадвеснікі разняволення жаночага і м ізення — раброны — доўгія сукенкі з шэрсці, моцна прыталеныя з дапа- могаю кітовага вуса, выразы на якіх спераду і ззаду з цягам часу дасяг- нулі нябачных дагэтуль памераў. Нарэшце прыйшоў еўрапейскі строй іыпу шмізу — лёгкае, празрыстае адзенне ў антычным стылі, якое было прычынай шматлікіх прастудных захворванняў. Распаўсюдзіліся новыя шыкоўныя ўпрыгожанні, касметыка, мушкі, шыньёны.

2. Сялянскае адзенне

Традыцыйнае беларускае адзенне, асабліва жаночы строй, з’яўля- <.‘цца багатым і насычаным этнакультурным зместам кампанентам бела- рускай культуры. Адзенне, якое сумяшчае утылітарны, мастацкі, знака- на-сімвалічны элементы, у найбольшай ступені з відаў матэрыяльнай культуры сінтэзуе розныя рэаліі культуры этнасу. К 1

Традыцыйнае адзенне амаль цалкам выраблялася саматужна са сваёй сыравіны, і асноўным яго вырабніком была жанчына. Адзенне ра- Пілася з ільну, валокнаў канапель, жывёльнай скуры, воўны. Шлях да га- говага вырабу быў досыць працяглы і ўключаў шэраг паслядоўных апе- рацый. Так, сцёблы льну ці канапель спачатку мачылі, потым мялі на спецыяльнай мялцы, трапалі з дапамогай лапаткі, часалі грабянямі і шчоткамі і толькі потым пачыналі прасці на прасніцы — спецыяльнай дошцы ці на калаўроце з колам. Пражу намотвалі на матавіла, сушылі, часта бялілі, снавалі і нарэшце пачыналі ткаць. У залежнасці ад палатна, якое меркавалася атрымаць, ткацтва ажыццяўлялася па рознай тэхна- погіі. Афарбоўку рабілі самі сяляне — трэба адзначыць, што да прыходу фабрычных тэхналогій у летнім адзенні пераважалі натуральныя льня- ныя белыя фарбы; тое ж тычылася і зімовай вопраткі. Традыцыйна фарбавалі шарсцяную тканіну для спадніцы, штаноў, безрукаўкі. Да рамеснікаў звярталіся, калі трэба было вырабляць верхняе адзенне, якасныя віды абутку, пэўныя тыпы галаўных убораў.

Комплекс традыцыйнай вопраткі падраздзяляецца на мужчынскі і жаночы (праблемным з’яўляецца дзіцячы комплекс), сезонны, будзённы і святочны ( можна вылучыць абрадавае адзенне, — напрыклад нявес- ты, свахі, свата). Дарослы член сям’і павінен быў мець некалькі комплек- саў вопраткі: святочны, а таксама будзённы для кожнай пары года. Гэта тычылася і такіх скпаданых для вырабу рэчаў, як кажух і світка, якія таксама падзяляліся на працоўную і выхадную.