Тема бенча сораулар:

1.Кеше үзен коллективта, урамда ничек тотарга тиеш?

2. Акыллы кеше үзен ничек тота?

3. Балаларны кайда һәм кемнәр тормышка әзерлиләр?

4. Укучыларга мәктәптә нинди таләпләрне үтәргә кирәк?

5. Нинди кеше белән озак дуслашып була?

6. Әдәпле бала транспортта үзен ничек тота?

7. Әдәплелек турында нинди мәкальләр?

8. Кунакка кайчан барырга кирәк?

9. Кунак кеше нинди кагыйдәләрне белергә тиеш?

10 Нинди кешене башкалар да хөрмәт итә?

Билет №17 Дөрес туклану

Җир шарында аксакаллар күп яши торган районнар билгеле. Аларның берсе- Эквадорда. Озак яшәүнең сере гади: тауларда яшәргә кирәк, һәрвакыт хәрәкәттә булырга һәм иң мөһиме- дөрес тукланырга кирәк.

Дөрес туклануга нәрсәләр керә? Күбрәк үсемлек ризыклары, яшелчә һәм җиләк-җимеш, сөт ризыклары, ә итне бик сирәк ашарга кирәк.

Баллы ашамлыклар тешләргә бик зарарлы, ә камыр ризыклары ашкайнату органнарына зарарлы. Ә менә коко-кола кебек эчемлекләрне химик препаратларга тиңлиләр. Чит илдә кока-коланы машина моторларын юарга, туалет һәм ванна юарга да, аварияләрдән соң юллардагы канны юарга да тоталар.Чипсы нерв системасын какшата һәм төрле теш авырулары китереп чыгара.

Пепси-кола аллергия, шикәр диабеты, ашказаны һәм бавыр авырулары, баш авырту китереп чыгара, хәтерне начарайта, күрү сәләтен киметә.

Димәк, дөрес тукланмау сәламәтлеккә бик зарарлы тәэсир итә. Шуңа күрә, дөрес туклану мөһим. Шуңа карамастан, һәр халыкның яраткан яраткан ашы була .Татар халкының да төрледән-төрле ризыклары бар. Алар: өчпочмак, гөбәдия, кыстыбый, токмачлы аш, бәлеш, чәкчәк һ.б.

Минем гаиләм рус- гаиләсе. Рус гаиләсе булса да, татар халык ашларын ашарга да, пешерергә дә яратабыз. Иң яраткан азыгыбыз өчпочмак. Бу ризыкны без ял көннәрендә гаиләбез белән әзерлибез. Әнием камыр баса, камыр җәя. Әтием ит турый. Ә мин бәрәңге, суган әрчим һәм турыйм. Әнием камыр басканда, суга яки сөткә май, йомырка, тоз сала һәм камырны өлешләргә бүлеп җәя. Аннары әтием белән эчлекне әзерлибез. Туралган бәрәңге, ит, суган һәм тәмләткечләр салабыз да өчпочмаклар ясыйбыз. Өчпочмаклар 40-46 минут духовкада пешә. Алар пешкәч, майлыйбыз һәм табынга куябыз. Әтием өчпочмакны сөт белән, әнием һәм мин чәй белән ашарга яратабыз. Өчпочмак пешкән көн- безнең өчен бәйрәм көн кебек. Бәйрәмнәргә без гаилә белән пилмән, төрле салатлар ясарга яратабыз. Ә чәй эчәргә әнием чәк-чәк пешерә белми. Шуңа күрә без анны кибеттән сатып кына алабыз. Әгәр әниемнең вакыты булса, ул тортны үзе ясый. Үзе ясаган торт бигрәк тә тәмле була. Кибеттән сатып алган торт вакытны алмый һәм бәясе дә шулай ук «Үзеңә ясап торасы да юк»,- ди әнием.

Рус халык ашларын без һәркөнне әзерлибез. Аңа пилмән, кәбестә ашы, чөгендер ашы, кәбестә һәм балык пироглары керә. Әбием кайнар ашлар әзерләргә, пироглар пешерергә ярата. Әтием нәрсә пешерсәк тә, рәхмәт әйтеп, яратып ашый.

Минемчә, татар халык ашлары рус халык ашларына караганда тәмлерәк, чөнки мин камыр ашларын яратам. Аларны әзерләргә авыррак булса да, ашарга тәмлерәк. Ә ашларны пешерергә җиңелрәк, шуңа күрә без көн саен төрләндерәбез. Ашлар камыр ризыкларына караганда файдалырак. Минемчә, көндәлек ашка һәркөн кайнар аш ризыклары, төрле яшелчә салатларын кертергә кирәк Алар организмда җиңел үзләштерелә.