48. Субъективті құқық және заңды міндет.

Құқықтық қатынастың субъектілері өзара субъективті құқықтар және заңды міндеттермен тығыз байланыста. Осындай субъективті құққытар мен заңды міндеттерді атқарушы жақтар құқықтық қатынастың субъектілеріне жатады. Құқықтық қатынастың субъектілеріне: жеке тұлғалар, заңды тұлғалар, мемлекет органдары, әкімшілік бөлімдер жатады. Құқықтық қатынастың субъектілері болу үшін, олар құқықтық субъектілікке ие болуы қажет. Құқықтық субъектілік үш элементтен тұрады: құқықтық қабілет; әрекет қабілеттілігі; деликт қабілеттілігі. Құқықтық қатынастың тууының алғышарты болып заңды міндет болып табылады. Құқық нормалары, құқықтық қатынастың пайда болуын, өзгеруін, тоқтатылуын байланыстыратын өмірдің фактілі мән жайларын заңды фактілер дейміз. Нәтижесінде, бір салдарды тудырған әр түрлі заңи фактілердің жиынтығы заңдық құрам деп аталады. Заңды фактілер: заңды оқиға және заңды әрекет сияқты екі сатыдан тұрады. Заңды оқиға адамдардың еркінен тыс қалыптасатын мән жайлар мен құбылыстарды қамтитын заңи фактілер. Заңды әрекет адамдардың еркімен қалыптасатын заңи фактілер.

49. Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесінің мәртебесі.

ҚР Конституциялық кеңесі жеті мүшеден тұрады, олардың өкілеттігі алты жылға созылады. Республиканың экс Президенттері құқығы бойынша ғұмыр бойына Конституциялық Кеңестің мүшелері болып табылады. Конституциялық кеңестің төрағасын республиканың президенті тағайындайды және дауыс тең бөлінген жағдайда оның даусы шешуші болып табылады. Конституциялық кеңестің екі мүшесін республика президенті, екі мүшесін сенаттың төрағасы және екі мүшесін мәжілістің төрағасы тағайындайды. Конституциялық кеңес мүшелерінің жартысы әрбір үш жыл сайын жаңартылып отырады. Конституциялық кеңестің төрағасы мен мүшесінің қызметі депутаттық мандатпен, оқытушылық, ғылыми немесе өзге де шығармашылық қызметтерді қоспағанда, өзге де ақы төленетін жұмысты атқарумен, кәсіпкерлікпен айналысумен, коммерциялық ұйымның басшы органының немесе байқаушы кеңесінің құрамына кірумен сыйыспайды. Конституциялық кеңестің төрағасы мен мүшелерінің өздерінің өкілеттігі мерзімі ішінде Парламенттің келісімінсіз тұтқынға алуға, күштеп әкетуге, сот тәртібімен белгіленетін әкімшілік жазалау шараларын қолдануға қылмыс үстінде ұсталған немесе ауыр қылмыстар жасаған реттерді қоспағанда, қылмыстық жауапқа тартуға болмайды. Конституциялық кеңестің ұйымдастырылуы мен қызметі конституциялық заңмен реттеледі. ҚР Конституциясына сәйкес емес деп танылған заңдар мен халықаралық шарттарға қол қойылмайды не тиісінше бекітілмейді және күшіне енгізілмейді. Конституциялық кеңестің шешімдері қабылданған күннен бастап күшіне енеді, Республиканың бүкіл аумағында жалпыға бірдей міндетті, түпкілікті болып табылады және шағымдануға жатпайды.

50. Қазақстан Республикасының Парламенті.

Қазақстан Республикасының Парламенті заң шығару қызметін жүзеге асыратын Республиканың ең жоғары өкілі органы. Парламенттің өкілеттігі оның бірінші сессиясы ашылған сәттен басталып, жаңадан сайланған Парламенттің бірінші сессиясы жұмысқа кіріскен кезде аяқталады. Парламенттің өкілеттігі Конституцияда көзделген реттер мен тәртіп бойынша мерзімінен бұрын тоқтатылуы мүмкін. Парламенттің ұйымдастырылуы мен қызметі, оның депутаттарының құқықтық жағдайы конституциялық заңмен белгіленеді. Парламент тұрақты негізде жұмыс істейтін екі Палатадан тұрады: Сенат және Мәжіліс. Сенат облыстан, республикалық маңызы бар қаладан және ҚР астанасынан екі адамнан, тиісінше облыстың, республикалық маңызы бар қаланың және Республика астанасының барлық өкілді органдары депутаттарының бірлескен отырысында сайланатын депутаттардан құралады. Сенаттың жеті депутатын Сенат өкілеттігі мерзіміне Республика Президенті тағайындайды. Сенат депутаттарының өкілеттік мерзімі алты жыл. Сенат депутаттары жанама сайлау құқығы негізінде жасырын дауыс беру жолымен сайланады. Сайланған Сенат депутаттарының жартысы әрбір үш жыл сайын сайланып отырады. Бұл орайда олардың кезекті сайлауы бұлардың өкілеттік мерзімі аяқталғанға дейінгі екі айдан кешіктірмей өткізіледі. Мәжіліс жетпіс жеті депутаттан тұрады. Алпыс жеті депутат Республиканың әкімшілік аумақтық бөлінісі ескеріле отырып құрылатын және шамамен сайлаушылардың саны тең бір мандатты аумақтық сайлау округтері бойынша сайланады. Он депутат барабар қкілдік жүйесі бойынша және біртұтас жалпы ұлттық сайлау округінің аумағы бойынша партиялық тізімдер негізінде сайланады. Мәжіліс депутаттарны сайлау жалпыға бірдей, тең және төте сайлау құқығы негізінде жасырын дауыс беру арқылы жүзеге асырылады. Мәжіліс депутаттарының кезекті сайлауы Парламенттің жұмыс істеп тұрған сайланымы өкілеттігінің мерзімі аяқталғанға дейінгі екі айдан кешіктірмей өткізіледі. Мәжіліс депутаттарының өкілеттік мерзімі бес жыл.Парламент депутаты қандай да болсын аманатты мандатпен байланысты емес. Парламенттің депутаты Қазақстан халқына ант береді.