72. Меншік құқығы.

Меншік құқығы дегеніміз субъектінің заң құжаттары арқылы танылатын және қорғалатын өзіне тиесілі мүлікті өз қалауынша иелену, пайдалану және оған билік ету құқығы. Меншік құқығы мәміле жасалған кезде болған барлық жүктемелерімен басқа адамға берілетін атай кеткен жөн болар еді.

Меншік иесінің өз иүлкін иелену, пайдалану және оған билік ету құқығы болады. Иелену құқығы дегеніміз мүлкті іс жүзінде иеленуді жүзеге асыруды заң жүзінде қаматамасыз ету. Пайдалану құқығы мүліктен оны пайдалы табиғи қасиеттерін алудың, сондай ақ одан пайда табудың заң жүзінде қамтамасыз етілуі. Билік ету құқығы дегеніміз мүліктің заң жүзіндегі тағдырын белгілеудің заңмен қамтамасыз етілуі.

Қ.Р.-ның Конст-сы (6-бап) мемлекеттік меншік және жеке меншікті таниды және бірдей қорғайды.

Жеке меншік азаматтардың және мемлекеттік емес заңды тұлғалар мен олардың бірлестіктерінің меншігі ретінде көрінеді. Заң құжаттарына сәйкес азаматтарға немесе заңды тұлғаларға тиесілі бола алмайтын жекелеген мүлік түрлерінен басқа кез келген мүлік жеке меншік болуы мүмкін. Жеке меншікте болатын мүліктің саны мен құны шектелмейді.

Мемлекеттік меншік республикалық және коммуналдық меншік болып екіге бөлінеді. Жер, оның қойнауы, су, өсімдіктер мен жануарлар дүниесі, басқа да табиғи ресурстар тек қана мемлекеттік республикалық меншікте болады.

Меншік құқығы мен өзге де заттақ құқықтарды қорғау төмендегі тәсілдермен жүзеге асырылады:

Меншік иесі меншік құқығын тануды және өзгенің заңсыз иеленген өз мүлкін талап ете алады;

Адал алушыдан мүлікті талап етіп алдыра алады;

Қ.Р. меншігін тоқтататын заң құжаттарын қабылдаған жағдайда, осы құжаттарды қабылдау нәтижесінде меншік иесіне келтірілген залалдарды өтеу арқылы;

Меншік иесінің құқықтары және басқа заттық құқықтарды бұзатын өкімет, басқару органдары мен лауазымды құжаттарының жарамсыздығы тану арқылы және т.б.

Меншік құқығының тоқтатылу негіздеріне келсек, онда меншік иесі өз мүлкін өз еркімен басқаға берсе, одан бас тартса, мүлкі қираса, сол сияқты заңда көрсетілген жағдайлардағыдай мүлікке меншік құқығынан айырылса,онда оның меншік құқығы тоқтатылады.

73. Қаржы полициясы және оның атқару қызметі.

Қаржы полициясы Қ.Р.ның құқық қорғау органдарына жатады.

Қ.Р.ның құқық қорғау органдары дегеніміз бұзылған құқықты орнына келтіруге, заң бойынша міндеттің орындалуын қамтамасыз етуге бағытталған мемлекеттік органның мәжбүрлеу қызметі.

Қ.Р.ның қаржы полициясының органдары:

Заңмен белгіленген өкілеттіктері шегінде жедел іздестіру қызметін;

Алдн ала тергеу және анықтау;

Әкімшілік іс жүргізу арқылы экономика мен қаржы қызметі саласында адам мен азаматтың құқықтарына, қоғам мен мемлекет мүдделеріне қылмыстық және құқыққа қайшы өзге де қол сұғушылықтың алдын алуға, оны анықтауға, жолын кесуге, ашуға және тергеуге бағытталған құқық қорғау қызметін жүзеге асырады

2002 жылғы 4-шілдедегі «Қ.Р.ның қаржы полициясы органдары туралы» Заңның 5-бабына сәйкес қаржы полициясына өкілеттігі шегінде мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігін,кәсіпкерлік қызмет субъекетілерінің, қоғам мен мемлекеттің заңды құқықтарын қамтамасыз ету, салықтарды төлеуден жалтаруға байланысты қылмыстардың экономика мен қаржы саласындағы өзге қылмстар мен құқық бұзушылықтардың алдын алу, оларды анықтау, жолын кесу, ашу және тергеу, экономика саласындағы сыбайлас жемқорлық пен қылмысқа қарсы күрес ісінде мемлекеттік саясатты әзірлеуге және іске асыруға қатысу, қаржы полициясы органдарының қарауына жатқызылатын мәселелер бойынша халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асыру міндеттері жүктелген.