Өндiрiстi ұйымдастыру типтерiнiң ерекшелiктерi

Өндiрiс типi	Технологиялық ерекшелiктерi	Шығарудың сипаты	Қайтала-нуы	Процессті басқару мәселелерi
жаппай	Бұйым толық технология-лық циклын өтедi, құрал-жабдықтың өзгеруi (ауы-суы) аз болады, жоғары мамандандырылған еңбектi талап етпейдi.	Тұрақты және үздiксiз өнiм шығару	Қатаң белгiлен-ген номенкла-тура (өнiмнiң түрi)	Өндiрiстік циклда тәртiп сақталады, ұсақ кемшiлiктерi тез жойылады, ӨП талдау, тепе-теңдiгiнiң жолын оңай есептеуi
Сериялық	Әртүрлi бұйымдарға тех-нологияның айырмашы-лығы, өнiмнiң жылдам өз-геруi, әмбебаптылық және өзгерiстiлiк	Бұйымның көп номен-клатурасы-ның шығару-дың тұрақты-лығы	Шығарудың бекiтiлген реттелген партиялары	Тапсырыс бойынша жоспарлау, тұтынушы-ға және сұранысқа не-гiзделуi, бұйым шығаруға минимум уақыт кетiру, өзiндiк құнын төмендету
Жеке дара	Өнiм өте ерекше және күрделi, сұраныс аз, жоба-лық тапсырыс жасауға ба-ғытталған өндiрiс, негiзгi шығындарды жоғары ма-мандандырылған еңбек және қымбат материал-дарды талап етедi	Даналық, жобаланған бұйым дайын болған соң	Сирек	Негiзгi мақсаты-өнiм шығару процесс уақы-тын қысқарту, өндiрiс кезеңдiлiктерiң келiстiру

Мамандандыру формасы кәсiпорын артынан өнiмнiң белгiлi бiр түрiн, номенкла-турасын бекiту, яғни өнiмнiң белгiлi бiр түрiне мамандандыру. Кәсiпорындардың мамандан-дырылуы олардың өндiрiстерiн бiрлестiру қажет етедi, яғни өнiмнiң белгiлi түрiн өндiру, шығару бағытында бiрлесе /бiрiгiп/ жұмыс iстеу. Кәсiпорындардың мамандандырылуымен бiрлестiрiлуi өндiрiс iшiнде, яғни цех, учаскi, жұмыс орындарында еңбек бөлiнуiмен /мамандандырылуымен/ толықтырылады.

Өнеркәсiпте келесiдей мамандандыру түрлерi бар:

• технологиялық – дайын өнiмнiң жеке түрлерiн атқару;

• заттық - дайын өнiмнiң жеке түрлерiн шығару;

• бөлшектiк – жеке бөлшектердi дайындау;

Өндiрiс ұйымдастырудың негiзгi формаларының бiрi – қиыстыру. Ұйымдастырудың бұл формасында бiр-бiрiне көмекшi роль ойнайтын салалар бiр кәсiпорында бiрiгедi. Шикiзат /мұнай/ мұнай өндеу зауытта немесе мұнай химиялық зауытта, әртүрлi сатыда бiрiнен соң бiрi, яғни кезекпен өнделедi. Ұйымдастырудың тағы бiр формасы – шоғыр-ландыру. Бұл ұйымдастырудың формасы өнiм өндiрiсiн неғурлым iрi кәсiпорындарында топтаумен мiнезделедi.

Шоғырландырудың артықшылығы:

• орнатылған қуаттын бiр өлшемiнiң азаюы;

• күрделi қаржылар үлесiнiң қысқаруы;

• құрал-жабдықты пайдаланудың жақсаруы;

• өндiрудiң технологиясын ұйымдастыруды жетiлдiру;

• материалдарды, шикiзатты және отынды тиiмдi пайдалануы;

• өндiрiстi басқаруға және оған қызмет етуге байланысты шығындардың қысқартылуы;

• ұжымның әлеуметтiк даму мәселелерiн табысты шешудiң мүмкiндiгi.