7 Дәріс. Гидродинамикалық жетілмеген ұңғыларға қарай сұйықтың ағыны – ұңғы түбінің түрлерін моделдеу.

Гидродинамикалық жетілген ұңғымалар деп – егер ол өнімді қабатты барлық h қалыңдығы аша алса,сонымен қатар ұңғы түбі ашық болса, яғни барлық ашылған түбінің жоғарғы жағы (төбесі) сүзілетін жағдайда айтамыз (1а-сур.).

1. Егер ашық түбі бар ұңғы, қабаттың барлық қалыңдығын h аша алмаған жағдайда, яғни тек белгілі бір тереңдіктегі b қабатты аша алатын қабілеті болса, онда оны қабатты ашу деңгеиі бойынша гидродинамикалық жетілмеген(жасалмаған) ұңғыма деп атаймыз (1б-сур.).

Осы жағдайда - қабаттың салыстырмалы ашылуы деп аталады.

И. Козени формуласы арқылы қабатының ашылу деңгейіне байланысты гидродинамикалық жетілмеген ұңғы шығым анықталады:

(1)

а ) б) в)

түп

b h тесіктер немесе сүзгі

1-сурет. Ұңғы түбінің түрлері

2. Егер ұңғы қабатты табанына дейін ашса, шегендеуші бағанасындағы арнайы тесік арқылы немесе цементтік таста және арнайы сүзілгіштер арқылы қабатпен хабар алмасу жағдайы туса және бұндай ұңғыманы қабаттың ашылуы мінездемесі бойынша гидродинамикалық жетілмеген (жасалмаған) деп атайды(1в-сур.).

3. Кейбір жағдайда ұңғыда жетілмегендіктен екі түрі де кездеседі:

а) Қабаттың ашылу деңгейі бойынша

б) Қабаттың ашылу мінездемесі бойынша

Қабаттың ашылу деңгейі және мінездемесі бойынша гидродинамикалық жетілмеген (жасалмаған) ұңғы шығымын мына формула арқылы есептеуге болады.

(2)

мұндағы - қосымша фильтрациялық кедергі, ол қабаттын ашылуы деңгеиі мен ашылу мінездесесі (С₂) бойынша ұңғының жетілмегендігімен түсіндіріледі.

мен – шамалары В.И. Шурова әдістемесімен анықталады.

шамасының параметірлерінен және С₂ шамасының 3 параметрлерден: , , тәуелділік графиктері тұрғызылған;

Мұндағы; n - ашылған қабат қалыңдығының әрбір метіріндегі перорациялық тесіктер саны; – ұңғы диаметірі ; – оқтардың жынысқа неу тереңдігі; - тесіктер диаметрі.

Кейде ұңғының келтірілген радиусын , туралы түсінік енгізген қолайлы, яғни жетілдірілген ұңғы радиусының шығымы, осы жетілмеген ұңғы радиусыныңшығымына тең келсе, мынандай болады:

Олай болса (2) – ші формуланы былай ауыстырамыз:

(3)

Кейбір жағдайда ұңғының гидродинамикалық жетілмегендігі ұңғының жетілу коэффициенті көмегімен ескерімді:

(4)

мұндағы Q – жетілдірілмеген ұңғыма шығымы, – жетілдірілген ұңғыма шығымы.

Ұңғының жетілдіру коэффициенті мен С шамасы бір-бірімен мына тәуелділікпен байланысқан:

(5)

Негізгі әдебиеттер: Нег. 1[ 69-78]

Қосымша әдебиеттер: Қос. 3[ 94-99], 5[58-67].

Бақылау сұрақтары:

1. Жетілген ұңғыма дегеніміз не?

2. Ұңғыда жетілмегендігі қабаттың ашылу деңгейі бойынша.

3. Ұңғыда жетілмегендігі қабаттың ашылу мінездемесі бойынша.