Резеңкенің серпінділік модулін (Юнг модулін) өлшеу

Жұмыстың мақсаты: резеңкенің серпінділік модулін (Юнг модулін) өлшеу

Құрал-жабдықтар: штангенциркуль (резеңке дөңгелек болған жағдайда),сызғыш (резеңке төртбұрышты болса), динамометр, сызғыш, штатив, 50 г және 10 г жүктер, ілгіш, резеңке.

Теориялық түсінік:

Резеңкенің Юнг модулін өлшеуге арналған қондырғы а-суретте көрсетілген, ондағы 1 – муфтасы мен қысқышы бар штатив, 2- резеңке бау (мысалы, балалардың секіріп ойнайтын секіртпесінікі) 3- жүктер.

Юнг модулін Гук заңынан алынған мын а формула бойынша есептейді:

;

Мұндағы Е – Юнг модулі; F - бау созылғанда пайда болатын және оған бекітілген жүктердің салмағына тең болатын серпінділік күші; S – деформацияланған баудың көлденең қимасының ауданы, l₀созылмаған баудағы А және В белгілердің ара қашықтығы (б-сурет); l – бау созылғандағы сол белгілердің ара қашықтығы (в-сурет). Егер баудың көлденең қимасының пішіні дөңгелек болса, онда қима ауданы бау диаметрі арқылы өрнектеледі:

Сонда Юнг модулін анықтауға арналған соңғы формула мына түрге келеді:

Жүктердің салмағы динамометрмен, баудың диаметрі – штангенциркульмен, А және В белгілерінің ара қашықтығы – сызғышпен анықталады. Юнг модулі өлшеулерінің салыстырмалы және абсолют қателіктері

,

Формулаларымен анықталады. қателігін ескермесе де болады.

Жұмыс барысы:

1. Өлшеулер мен есептеулердің нәтижелерін жазатын қажетті кестесі бар қағаз әзірлеңдер.

2. Эксперименттік қондырғыны құрыңдар.

3. Р езеңке бауға қарындашпен белгілер салыңдар.

4. Созылу болмай тұрғанда баудан А және В белгілерінің ара қашықтығын өлшеңдер.

5. Баудың төменгі ұшына алдын ала жүктерді іліңдер. Алдын ала олардың жалпы салмағын анықтап алыңдар. Созылған жағдайда баудағы белгілердің ара қашықтығын және оның диаметрін өлшеңдер.

6. Резеңкенің Юнг модулін; Юнг модулін өлшеудің салыстырмалы және абсолют қателіктерін есептеп табыңдар.

7. Шыққан нәтижені: . Жазыңдар. Бұл нәтижені кестедегі мәліметпен салыстырыңдар.

Өлшенді						Есептелді
l0,м	l,м	а,м	в,м	S, м	F H		Н	E Па	%	Па
0,018	0,034	0,8	1,5	1,2	1,6	0,0005	0,02	2,4*106	17,9

Е=

Қорытынды: Кесте бойынша резеңкенің серпінділік модулі 2*10^-6 Па, ал эксперимент барысында өлшеу қателігімен есептегенде Юнг модулі мынаған тең болды:

Е=

Өткізгіштердің аралас жалғануын зерттеу.

Жұмыстың мақсаты: ток тұтынушыларының аралас жалғанған электр

тізбегіндегі жұмысын оқып-үйрену.

Құрал-жабдықтар: амперметр, вольтметр, шамдар, ток көзі, жалғағыш сымдар.

Теориялық түсінік. Аралас жалғау кезінде бірнеше өткізгіштер тізбектей, бірнеше өткізгіштер параллель жалғанады. Өткізгіштердің аралас жалғануын зерттеу үшін тізбектей және параллель жалғау кезіндегі негізгі заңдылықтарға жүгінеміз.

Өткізгіштерді тізбектей жалғағанда: ; ;

Өткізгіштерді паралель жалғағанда ; ;

Зерттеу барысында берілген тізбек жай бөліктерге бөлініп қарастырылады. Төменде аралас жалғанған өткізгішті қарастырамыз.

Жұмыс барысы:

1. Сурет бойынша электрлік сұлбаны жинаңдар.

2. 1,2 шамдар мен 3 шам бір-бірімен қалай жалғанғанын айтыңдар.

3. Шамдар арасындағы U₁ кернеу мен U₂ кернеуді өлшеңдер.

4. теңдігінің дұрыстығына көз жеткізіңдер.

5. Аралас жалғанған ток тізбегіндегі ток күшін өлшеңдер.

6. I=I₁+I₂ теңдігінің дұрыстығына көз жеткізіңдер.

7. Кернеудің салыстырмалы қателігін келесі формула бойынша есептеңдер:

мұндағы вольтметрдің аспаптық қателігі

8. Ток күшінің салыстырмалы қателігін келесі формула бойынша есептеңдер:

мұндағы амперметрдің аспаптық қателігі

9. Өлшеу және есептеу нәтижиелерін төмендегі кестеге жазыңдар.

Өлшенді						Есептелді
I, A	I1, A	I2 , A	U, В	U1, В	U2, В	,A	В		,
0,5	0,25	0,25	7,71	5,98	1,68	0,01	0,05	2	1.3

10. Есептелуі:

I=I₁+I₂=0,25А+0,25А= 0,5 А

Қорытынды: Тәжірибе барысында аралас жалғанған тізбекті зерттей отырып және I=I₁+I₂ теңдігінің дұрыстығына көз жеткізіп, нәтижені өлшеу қателігін ескере отырып жазуға болады.