Ежа беларусаў

Характар ежы і харчавання беларусаў вызначаўся накіра- ванасцю іх гаспадаркі. Старажытныя славяне былі пераважна земляробамі, таму раслінная ежа для беларусаў спрадвечная. Асноўнымі спосабамі захоўвання прадуктаў сталі сушэнне, ква- шанне, пазней саленне і вэнджанне.

Найболыш пашыраным традыцыйным відам расліннай ежы была каша. Яе варылі з абтоўчанага цэлага або сечанага і мо- латага зерня. Кашу з цэлага зерня ячменю, пшаніцы гатуюць і ў наш час, пераважна як абрадавую. Крупяную кашу гатавалі галоўным чынам з аўса, проса, пшаніцы, ячменных круп, за- праўлялі малаком, мясам, салам, каўбасой. Мучныя цестапа- добныя стравы калісьці былі асноўнай ежай у пост і шырока бытавалі да нядаўняга часу, як і зацірка або галушкі. Трады- цыйнымі былі бліны з жытняй, пшанічнай, грэцкай мукі. Каш- тоўным і шанаваным прадуктам з мукі быў жытні і пшаніч- ны хлеб. Яго пяклі з рознымі дабаўкамі — бульбай, буракамі, а ў галодныя гады — нават з жалудамі, мякінай. Выпякалі яго вялікімі боханамі, круглымі або авальнымі. Як не было хлеба, пяклі скавароднікі з хлебнага цеста, што яшчэ не падышло, праснакі, каржы. Святочным печывам лічыліся пшанічныя пірагі.

Адным з галоўных прадуктаў харчавання была і гародніна. Сырымі елі рэпу, рэдзьку, агуркі, моркву, цыбулю, часнок. Га-рох і боб парылі, капусту, агуркі, буракі квасілі ці салілі, рэпу, моркву, бручку парылі і пяклі. 3 XVIII стагоддзя ў харчаванні бе-ларусаў значнае месца заняла бульба, якая стала штодзённай ся-лянскай ежай. Бульбу варылі цэлую і рэзаную, абабраную і ў лу-пінах, пяклі і смажылі. 3 дранай бульбы пяклі і пякуць дранікі і бабку, з пакрышанай вараць булён. Бульба ідзе на прыгатаванне калдуноў, клёцак, запяканак, піражкоў. Налічваюць болыш за дзвесце страў з бульбы, таму і называюць яе другім хлебам.

3 малочных прадуктаў спажываюць малако, тварог, сыр, масла, смятану, сыроватку, маслёнку, малодзіва. Значнае месца ў харчаванні займаюць мясныя стравы. Мяса (свіное, бараніну, свойскіх птушак) спажывалі як сырое пасля прасольвання, так і варанае, печанае, вэнджанае. Сала салілі з прыправамі. Най-болыш пашыраная страва з сырога свінога мяса і сала — каўбаса. Тлушч з авечак і бараноў спажывалі ператоплены, а з гусей, качак, курэй вытоплівалі смалец. У той дзень, калі калолі ка-бана, гаспадары наладжвалі багатую вячэру, якую называлі свежыной.

Ежа беларусаў залежала ад пары года, ад заможнасці гаспа-дара. У летні час пераважала свежая гародніна і малочныя стра-вы. На перыяд цяжкіх работ імкнуліся захаваць сала і каўбасу. Восень і зіма былі болын багатыя на крупы, хлеб, мяса, наза-пашаную гародніну. Бясна была самай галоднай парой. Цар-коўныя правілы вызначалі перыяды посту (каля двухсот дзён у год), калі забаранялася скаромная ежа. Выкананне сямейных і каляндарных абрадаў звязана з прыгатаваннем абрадавага пе-чыва (каравая на вяселле, пасак на Вялікдзень) і абрадавых страў накшталт бабінай кашы на радзіны і куцці на Каляды.

У наш час ежа беларусаў стала болыш разнастайная, багатая, шмат з’явілася страў, пра якія калісьці просты чалавек не мог марыць, якія не мог уявіць. Вельмі многа прадуктаў харчавання прывозіцца з-за мяжы: незвычайная садавіна, гародніна, рэд-кія прыправы, экзатычныя прысмакі. Але многія беларускія нацыянальныя стравы па-ранейшаму карыстаюцца вялікай папулярнасцю і добра вядомы за межамі Беларусі. (469 слоў)