1.Сурет Сенімділік және жариялылық

2.Сурет Д.М қағидалары негізінде клиникалық шешімдер қабылдау моделі.

Әдебиеттер

Негізгі:

1. Флетчер Р., Флетчер С., Вагнер Э. Клиническая эпидемиология. Основы доказательной медицины: Пер. с англ./Под общ.ред. С.Е.Бащинского, С.Ю.Варшавского. – М.:Медиа Сфера, 2004.

2. Т.Гринхальк. Основы доказательной медицины. Пер. с англ. – М.: ГЭОТАР-МЕД, 2004. – 240 с.

Қосымша:

1. Г.Гайятт, Д.Ренни. Принципы клинической практики, основанной на доказанном. – Медиа сфера, Москва, 2003 – 382 с.

2. Власов В.В. Введение в доказательную медицину. М.: Медиа Сфера, 2001. – 392 с.

3. Доказательная медицина. Ежегодный справочник. Москва, 2003.

4. Применение методов статистического анализа для изучения общественного здоровья и здравоохранения. Под ред.Кучеренко В.З. - М.: ГЭОТАР-МЕД. 2007. – 245 с.

6. Қосымша сұрақтар (кері байланыс)

1. Дәлелді медицина,түсінік

2. ДМ негізгі мақсаты, тапсырмасы

3. Клиникалық эпидемиология түсінігі

4. Клиникалық эпидемиология мақсаты, тапсырмасы

5. Клиникалық эпидемиологияның негізгі қағидалары

6. Клиникалық эпидемиологияның қағидаларын тәжірибеде қолдану

Тақырып № 2. Дәлелді медицинаның терминологиясы мен нұсқаулығы. ДМ зерттеу әдістері.

Мақсаты - Студенттерді ДМ терминологиясы мен зерттеу әдістерімен таныстыру.

Дәріс тезисі

Терминологияны қабылдау барысында қажет:

1. Аталған технология ғылыми зерттеулерде талданғандығын анықтау:

   1. Шешім қабылдамас бұрын нақты сұраққа нақты жауап алу;

   2. Іздеу шеңберін кеңейту

2. Нәтиженің нақтылығы мен қолдау аясы және шектеуліктерін,қателіктерін қайта талдау.

3. Алынған нәтижелерлі реттеу және жүйелеу.

4. Тәжірибеде қолдану аясын анықтау.

5. Мақсатқа бағытталған осы нұсқаның потенциалды және оған қарама қарсы нұсқаларын іріктеп алу.

Қандайда болмасын көмектік іс-әрекеттің (емдік, диагностикалық және т.б.) клиникалық тиімділік дәлелдігі басым деңгейде клиникалық сынақтардың немесе зерттеулердің ұйымдастырылуына, әдісіне және тағы осы зерттеулерден алынған мәліметтерді сараптауда қолданылатын тәсілдердің сәйкестігіне байланысты. Кәзіргі уақыттағы медицина науқасқа көрсетілетін емдік шаралар болсын немесе басқада іс-әрекеттердің тиімділігі мен қатерсіздігі туралы мәліметтердің сарапталуына қатаң талап қояды. Қандайда болмасын көмек шараларға жүргізілген клиникалық сынақтардың нәтижесін қалай бағалауға болады? Дәлелді медицинаның маңызды қыры – бұл клиникалық сынақтардан алынған мәліметтердің нақтылық деңгейін анықтау, яғни жүелік шолулардың негізін құрайтын қорытындылардың дәйектемелігі.

Клиникалық эпидемиологияның басты қағидасы - бұл әр клиникалық тексеріс дәлелденген ғылыми ақиқатқа негізделуі қажет, яғни дәйектемелерге негізделген медицина. Дәйектемелі медицина қағидаларына сәйкес дертті анықтауда, емдеуде және алдын-алуда теқ қана тиімділігі дұрыс ұйымдастырылған объективті, салыстырмалы зерттеулер мен дәлелденген тәсілдер қолданылуы қажет.

Клиникалық сынақтар (зерттеулер), анықтамасы, жіктеуі

Клиникалық сынақ – науқастарды негізгі (сынақ жүргізілетін) немесе бақылау (салыстыру) топтарға еңгізіп медициналық іс-әрекеттер мен клиникалық ақырының арасындағы себепті мен нәтижелік байланысын анықтауға арналған келешек бағытта (проспективті) жүргізілетін қандайда болмасын тексеріс (медициналық журналдар редакторларының халықаралық ұйымының анықтамасы). Бұл жаңа теориялық ілім нақтылығын тексеретін клиникалық сынақтардың (КС) ең ақырғы бөлігі.

КС дизайны – клиникада жүргізілетін ғылыми зерттеулердің тәсілі (әдісі), яғни оның ұйымдастырылуы немесе құрылымы.

Дизайн түсінігі ағылшыннан аударғанда - (design) жоспар, жоба, проект, сызба, құрылымы деген мағына береді.

КС дизайн түрі – бұл жіктелген белгілер жинағы, олар:

1) нақты клиникалық жағдайлар;

2) зерттеу әдістері

3 нәтижелерді өңдейтін статистикалық (сандық) әдістер.

Зерттеулердің дизайны бойынша жіктелуі

1. Обсервациялық зерттеулер (бақылау)- бұл зерттеуде бір немесе одан көп науқастар тобы белгілі бір сипаты бойынша бақылауда болады, ал зерттеуші мәліметтерді жағдайлардың тәбиғи үрдісінде, белсенді араласпай жәй бақылау арқылы жинайды;

2. Экспериментальдық зерттеулер – жасалған іс-әрекеттің (препарат, процедуру, ем) нәтижесі бағаланады; бір, екі немесе одан көп топтар қатысады. Жасалатын іс-әрекет бақыланады.

Ғылыми клиникалық зерттеулердің жіктеуі

Клиникалық зерттеулер 2 үлкен топқа бөлінеді:

1.Обсервациялық 2.Экспериментальдық

↓ ↓ ↓

Сипаттау Аналитикалық (сараптау) Клиникалық сынақтар

↓ ↓

-жағдай туралы -болған жағдай –бақылау тобы

мәлімет Когорттық

Айта кету керек, обсервациялық зерттеуде және клиникалық сынақта олардаң көлемді топка жататын клиникалық зерттеулердің бөлігі болып келеді.

КС жоспарлануы және ұйымдастырылуы мен құрылымы бірнеше жағдайларға байланысты; олардың ішіндегі ең негізгілері: осыған дейінгі алынған мәліметтер деңгейі, зерттелетін клиникалық нәтиже (ақыры) және клиникалық сұрақтың түрі.

Қандай тексерістердің қорытындылары пайдалануға алынады және ол тексерістерге қандай талап қойылады?

Медициналық тексерістерге қойылатын ең басты талаптар:

• Дұрыс ұйымдастырылған тексерістер (дизайн) және математикалық санаққа негізделген рандомизация (іріктеу).

• Тексерістерге еңгізілетін мен еңгізілмейтін көрсеткіштер көлемі нақты анықталады және сақталады.

• Дерттің емнен кейінгі және ем жасалмағандағы ақыры (көрсеткіштері) дұрыс анықталған (белгіленген).

• Зерттеудің өткізілетін орны

• Зерттеудің ұзақтылығы

• Алынған мағлүматтардың статистикалық өңделуінде санау әдістері ретімен қолданған.

Классикалық ғылыми зерттеулердің жалпы қағидалары. Клиникалық сынақтар

Бақылаулы

• Препаратты немесе іс-әрекеттерді (процедураларды) басқа препараттармен немесе іс-әрекеттермен (процедуралармен) салыстыру

• Кеңінен таралған, емдеу үрдісіндегі айырмашылықты анықтау мүмкіншілігі мол

Бақылаулы емес

• -Іс-әрекеттерді (процедураларды) немесе препараттарды қолдану тәжірибесі, бірақ басқа ем түрімен салыстырмай

• -Аз қолданылады, нақтылығы төмен

• -Іс-әрекеттерді (процедуралары) салыстыру мүмкіншілігі препараттарға қарағанда жоғары

Зерттеу үрдісі және дәйектемелі медицина

Клиникалық сұрақ Дәйк-сі Сынды бағалау  Тәжірибеде қолдану

↑ ↑

\ \ 

\ \ 

Зерттеу үрдісі \ Нәтиже

- - - - - - - - - - -  \ 

\  - - - - - - - - -- Биостатистика

\ ↑

↓ ↑

Эпидемиология - - - - - - Клиникалық зерттеулер

Әсер Қауып Дерт

Науқасқа көмек көрсетуде дәрігер шешетін клиникалық сұрақтар түрлері

Қалыптыдан ауытқу Сау немесе ауру?

Диагнозы Қаншалықты нақты диагноз?

Жиілігі Осы дерт қаншалықты жиі кездеседі ?

Қаупы Осы дерттің жиі дамуы қандай қатерлі жағдайға байланысты?

Болжау Осы дерттің ақыры қандай?

Емдеу Емнен кейін дерт ағымы қалай өзгереді?

Алдын-алу Сау адамдарда осы дерттің алдын-алуға шаралары бар ма? Осы дертті ерте анықтап ем жүргізілсе ағымы жақсара ма?

Себебі Осы дерттің дамуына қандай жағдайлар әсер етеді?

Құны Осы дерт емінің құны қанша?

Әдебиеттер

Негізгі:

1. Флетчер Р., Флетчер С., Вагнер Э. Клиническая эпидемиология. Основы доказательной медицины: Пер. с англ./Под общ.ред. С.Е.Бащинского, С.Ю.Варшавского. – М.:Медиа Сфера, 2004.

2. Т.Гринхальк. Основы доказательной медицины. Пер. с англ. – М.: ГЭОТАР-МЕД, 2004. – 240 с.

Қосымша:

1. Г.Гайятт, Д.Ренни. Принципы клинической практики, основанной на доказанном. – Медиа сфера, Москва, 2003 – 382 с.

2. Власов В.В. Введение в доказательную медицину. М.: Медиа Сфера, 2001. – 392 с.

3. Доказательная медицина. Ежегодный справочник. Москва, 2003.

4. Применение методов статистического анализа для изучения общественного здоровья и здравоохранения. Под ред.Кучеренко В.З. - М.: ГЭОТАР-МЕД. 2007. – 245 с.