• 25 Września 1944 roku została zwołana w Aleksandrii konferencja przygotowawcza, której celem było powołanie panarabskiej organizacji regionalnej.

• W konferencji aleksandryjskiej wzięli udział przedstawiciele niepodległych wówczas państw arabskich: Arabii Saudyjskiej, Egiptu, Iraku, Jemenu, Libanu, Syrii i Transjordanii.

• Trwała ona od 25 września do 5 października, a przewodniczył jej premier Egiptu Mustafa en-Nahas Pasza. Zakończyła się ona opublikowaniem komunikatu końcowego, znanego pod nazwą Protokołu Aleksandryjskiego.

• Kolejne spotkanie przedstawicieli wymienionych państw odbyło się w Kairze. Tam też podpisano 22 marca 1945 roku Pakt ustanawiający Ligę Państw Arabskich.

• Uzupełniały go trzy ważne aneksy dotyczące niepodległości Palestyny, współpracy z narodami, które jeszcze nie wywalczyły swoich państw i powołanie sekretarza generalnego organizacji.

• państwa założycielskie (22 marca 1945, oprócz Jemenu - 5 maja 1945):

  •  Arabia Saudyjska

  •  Egipt (zawieszony w latach 1979-1989)

  •  Irak

  •  Jemen

  •  Jordania (wówczas jeszcze jako Transjordania)

  •  Liban

  •  Syria

• późniejsi członkowie (wg daty przystąpienia)

  •  Libia - 28 marca 1953 (wycofała się w październiku 2002)

  •  Sudan - 19 stycznia 1956

  •  Maroko - 1 października 1958

  •  Tunezja - 1 października 1958

  •  Kuwejt - 20 lipca 1961

  •  Algieria - 16 sierpnia 1962

  •  Zjednoczone Emiraty Arabskie - 6 czerwca 1971

  •  Bahrajn - 11 września 1971

  •  Katar - 11 września 1971

  •  Oman - 29 września 1971

  •  Mauretania - 26 listopada 1973

  •  Somalia - 14 lutego 1974

  •  Palestyna reprezentowana przez Organizację Wyzwolenia Palestyny - 9 września 1976

  •  Dżibuti - 4 września 1977

  •  Komory - 20 listopada 1993

Art. 1 Paktu Ligi stwierdza, że członkiem organizacji może być każde niepodległe państwo arabskie, które podpisze niniejszą umowę. W tym celu winno złożyć podanie w Sekretariacie Generalnym, jest ono przedkładane Radzie Ligi na najbliższej sesji.

W miarę odzyskiwania niepodległości wstępowały do organizacji kolejne państwa. Jej działanie obejmuje obszar rozciągający się od Oceanu Atlantyckiego na zachodzie aż po Ocean Indyjski na wschodzie, północną Afrykę i część wschodniej oraz Bliski Wschód.

Cele i zadania LPA

Pakt LPA Składa się z preambuły i 20 artykułów precyzujących cele, regulujących sprawy członkostwa, określających strukturę organizacji, sposoby podejmowania decyzji i mechanizm działania w wypadku zagrożenia.

Art. 2 zakreśla granice przedmiotowe zainteresowań organizacji:

„Celem Ligi jest zacieśnianie stosunków pomiędzy państwami-członkami oraz uzgadnianie ich akcji politycznej dla urzeczywistnienia ścisłej współpracy pomiędzy nimi, dla obrony ich niepodległości i suwerenności i dla interesowania się w ogóle sprawami dotyczącymi krajów arabskich i ich interesów”.

Celem tej współpracy jest również zapewnienie ścisłej współpracy pomiędzy państwami członkowskimi w następujących sprawach:

a) sprawy gospodarcze i finansowe, b) sprawy komunikacyjne, c) sprawy intelektualne, d) sprawy obywatelstwa, paszportów, wiz, wykonalności wyroków i ekstradycji, e) sprawy społeczne, f) sprawy sanitarne.

Wprowadzono zakaz stosowania siły do załatwiania sporów. Państwa członkowskie mogą na zasadzie dobrowolności oddać spór (z wyjątkiem tych, które dotyczą niepodległości, suwerenności lub integralności terytorium państwowego) do rozpatrzenia Radzie Ligi. Orzeczenie jej mają wówczas moc obowiązującą. Rada może też skorzystać z dobrych usług w przypadku każdego sporu, który mógłby doprowadzić do wojny z udziałem państw członkowskich, a także państwem lub państwami członkowskimi a innym krajem. Większość głosów może także podjąć decyzję o zastosowaniu arbitrażu lub koncyliacji. Strony będące w sporze nie biorą udziału w obradach i orzeczeniu Rady (art. 5).

W razie agresji lub jej groźby państwo członkowskie Ligi może zażądać natychmiastowego zebrania się Rady. Organ ten może wówczas podjąć uchwałę o zastosowaniu środków koniecznych do odparcia agresji. Musi ona jednak zapaść jednomyślnie. Jeżeli agresji dokonuje jedno z państw członkowskich jego głos nie jest brany pod uwagę przy podejmowaniu uchwały.

Mocno jest w Pakcie podkreślona zasada nieinterwencji w sprawy wewnętrzne innych państw i obowiązek uszanowania systemu politycznego w nich obowiązującego (art. 8).

Struktura LPA

• początkowo strukturę Ligi tworzyły: Rada Ligi, Komitety Specjalistyczne i Sekretariat Generalny. W miarę upływu lat i narastających potrzeb modyfikowano ją.

• Naczelnym organem LPA jest Rada Ligi. Składa się z przedstawicieli wszystkich państw członkowskich. W zależności od potrzeb zbiera się na szczeblu szefów państw, rządów lub ministrów spraw zagranicznych. Przedstawiciel każdego kraju dysponuje jednym głosem. Rada zbiera się dwa razy w roku (marcu i wrześniu). Ma do dyspozycji 16 Komitetów Wyspecjalizowanych. Rada zatwierdza projekt budżetu, ustala składki członkowskie poszczególnych państw.

• Rada Gospodarcza (in. Rada Ekonomiczna) składa się z ministrów państw członkowskich, odpowiedzialnych za sprawy gospodarcze lub ich przedstawicieli. Jej zadaniem jest stymulacja międzynarodowej współpracy gospodarczej.

• Celem Rady Wspólnej Obrony jest próba eliminacji błędów popełnionych przez kraje arabskie w zakresie współdziałania militarnego w wojnie z Izraelem w 1948 r. Składa się z ministrów spraw zagranicznych i ministrów obrony państw członkowskich. Podlega jej Stały Komitet Wojskowy, składający się z przedstawicieli szefów sztabów armii państw arabskich.

• Sekretariat Generalny kieruje bieżącą działalnością Ligi. Jest głównym organem administracyjnym i finansowym Ligi. W ramach Sekretariatu działa kilkanaście departamentów.

Budżet tworzony jest ze składek członkowskich, którymi obciąża się państwo w zależności od ich liczby, liczby ludności żyjącej w każdym z nich, dochodów i możliwości.

• Specyficzną grupę stanowią organy powołane przez konferencje na szczycie, a więc te spotkania Rady Ligi, w których uczestniczą głowy państw. Przykładowo Komitet Kontroli - w jego skład wchodzą osobiści przedstawiciele królów i szefów państw. Został on powołany do sporządzania miesięcznych raportów z wykonania zadań i realizacji decyzji podjętych na szczytach.

LPA a problemy bezpieczeństwa Bliskiego Wschodu i Maghrebu

• W zasadzie przez cały czas swojego istnienia LPA była sparaliżowana sprzecznościami, jakie ujawniły się w polityce państw arabskich. Wynikały one przede wszystkim ze stale pogłębiających się różnic ustrojowych, gospodarczych i ideologicznych.

• Prowadziło to do podziałów wewnątrz Ligi, gdzie ujawniały się grupy państw o zróżnicowanej polityce zagranicznej. Znajdowało to swój wyraz w ujednoliceniu działalności poszczególnych grup państw i powodowało dezintegrację Ligi jako całości.

• Maghreb region w płn.-zach. Afryce, obejmujący Maroko, Algierię i Tunezję (niekiedy także Libię i Mauretanię).

• w miarę jednolite i czasami twórcze stanowisko LPA potrafiła wypracować w kilku kwestiach, mianowicie: problem pokoju na Bliskim Wschodzie, sprawa powstania państwa palestyńskiego, interwencja USA i ich sojuszników w Iraku w 2003 roku.

Główne problemy bezpieczeństwa Bliskiego Wschodu i Maghrebu

• Trudna sytuacja gospodarcza

• Produkcja i handel narkotykami (opium)

• Terroryzm międzynarodowy

• Walki i spory religijne (głównie między wyznawcami różnych nurtów islamu)

• Problem kurdyjski

• Wyścig zbrojeń

• Deficyt wody pitnej

• Wg szacunków ONZ liczba ludności w państwach Bliskiego Wschodu w 2050 r. wynosić będzie około 681 mln (na 9,7 mld populacji światowej), co w porównaniu z rokiem 2005 oznacza wzrost o 311 milionów

• Kurdowie są największym narodem na świecie bez własnego państwa (ok. 22-26 mln), zamieszkują:

• Turcję (10-12 mln)

• Iran (8-9 mln)

• Irak (3-4 mln)

• Syrię (1-2 mln)

Trudności i wyzwania konfliktu arabsko-izraelskiego

• Rozpoczął się od proklamowania niepodległości państwa Izrael w maju 1948 r. Obecnie bezpośrednio zaangażowane w konflikt są: Izrael, Liban, Syria oraz Autonomia Palestyńska

• Główny przedmiot konfliktu stanowią terytoria Zachodniego Brzegu Jordanu i Strefy Gazy, Jerozolima oraz Wzgórza Golan

• Strefa Gazy i Zachodni Brzeg Jordanu to obszary, na których planowane jest utworzenie niepodległego państwa palestyńskiego

• Jerozolima – zarówno Izraelczycy jak i Palestyńczycy uznają ją za stolicę ich państw, zwłaszcza tzw. Jerozolima Wschodnia ważna jest dla obu stron ze względów historycznych i religijnych

• Wzgórza Golan, przejęte przez Izrael od Syrii w 1967 r., ważne ze względów strategicznych, a także z powodu znajdujących się tam źródeł wody pitnej

• Problem uregulowania statusu uchodźców palestyńskich (w 2006 r. 4,3 mln). Władze Autonomii Palestyńskiej domagają się powrotu uchodźców palestyńskich na terytoria, z których zostali oni wysiedleni

problem palestyński i trudności jego rozwiązania

• W 1991 r. rozpoczął się tzw. bliskowschodni proces pokojowy. Do 2000 r. podpisano kilka porozumień izraelsko-palestyńskich, które dotyczyły głównie procesu przekazywania ziem Strefy Gazy i Zachodniego Brzegu Jordanu pod administrację palestyńską, aby docelowo utworzyć niepodległe państwo. Nie udało się jednak zrealizować celu władz Autonomii Palestyńskiej (AP), jakim było utworzenie niepodległego państwa palestyńskiego z dniem 4 maja 1999 r.

• Po śmierci prezydenta AP Jasira Arafata (11 listopada 2004 r.) i po wyborze 9 stycznia 2005 r. na ten urząd umiarkowanego polityka Mahmuda Abbasa – na początku lutego odbył się szczyt palestyńsko-izraelski, podczas którego premier Izraela Ariel Szaron i prezydent AP zadeklarowali zakończenie walk i powrót do rozmów pokojowych. Nie udało się jednak przełamać impasu. Zwłaszcza że w palestyńskich wyborach powszechnych w styczniu 2006 r. wygrał radykalny Hamas, trwają wewnętrzne walki pomiędzy Palestyńczykami. W czerwcu 2007 krwawe zamieszki w AP między członkami Hamasu i Al.-Fatahu. W ich wyniku Hamas przejął kontrolę w Strefie Gazy, a Al.-Fatah na Zachodnim Brzegu Jordanu.

• W trakcie bliskowschodniego procesu pokojowego nie udało się zakończyć konfliktu między Izraelem a Syrią i Libanem – mimo rozmów nie rozwiązano kwestii spornych

• W lipcu 2006 w odpowiedzi na uprowadzenie przez Hezbollah (popierany przez Syrię i Iran) dwóch izraelskich żołnierzy rząd Izraela podjął decyzję o ataku na siedziby tego ugrupowania w Libanie. Po trwających blisko miesiąc działaniach zbrojnych obie strony przyjęły rezolucję RB ONZ nr 1701, wzywająca do zaprzestania wymiany ognia, rozszerzenia sił pokojowych ONZ UNIFIL i wycofania Izraela z południowego Libanu. Zastosowanie się Izraela do tej decyzji nie ustabilizowało sytuacji. W Libanie nasiliły się spory między zwolennikami utrzymywania związków z Syrią a ich przeciwnikami – w efekcie Liban znalazł się na skraju wojny domowej.

działanie na rzecz przezwyciężenia antagonizmów i rywalizacji między krajami arabskimi

W przypadku Izraela LPA postulowała: