- •Пайдалы қазбаЛарды зерттеудің лабораториялық әдістері
- •5В070600 – « Геология және пайдалы қазба кенорындарын барлау» мамандығы үшін пәннің оқу-әдістемелік кешені Алматы 2012
- •Мазмұны
- •1 Пәннің оқу бағдарламасы – Syllabus
- •1.1 Оқытушы туралы мәліметтер:
- •1.2 Пән туралы мәліметтер:
- •Оқу жоспарынан көшірме
- •1.6 Тапсырма түрлері және тізімі, оларды орындау уақыты:
- •Тапсырма түрлері, оларды орындау уақыты
- •Әдебиеттер тізімі
- •Қосымша әдебиеттер:
- •1.8 Білімді бақылау және бағалау
- •Курстың саясаты және процедурасы.
- •Белсенді таратылатын материалдардың мазмұны
- •2.1 Курстың тақырыптық жоспары
- •2.2 Лекция сабақтарының конспектілері
- •– Лекция. Бір николде рудалық минералдардың оптикалық қасиеттері.
- •I. Жақынбіруақытты түзілімдерді дәлелдеу.
- •II. Түзілімдердегі әруақыттылықты дәлелдеу
- •Кендердің бітімдері
- •Бітімдердің морфогенетикалық топтар мен морфологиялық түрлері
- •Ι. Біртекті бітімдер
- •Ιι. Біртекті емес бітімдер
- •1. Таңдақты бітімдер кіретін топтар
- •2. Ұзартылған бітімдер кіретін топ
- •3. Сауысты (коллоидтық және метаколлоидтық) бітімдерді қосатын топ
- •4. Катаклаздық және кластық бітімдерді кіргізетін топ
- •5. Коррозиялық бітімдерді кіргізетін топ
- •6. Қаңқалық бітімдерді кіргізетін топ
- •1. Таңдақты және ұзартылған бітімдері кіретін топтың қысқаша сипаттамасы.
- •2. Сауысты, катакластикалық және кластикалық бітімдері кіретін топтың қысқаша сипаттамасы.
- •3. Коррозиялық және қаңқалы бітімдері кіретін топтың қысқаша сипаттамасы.
- •Кендердің құрылымы
- •Құрылымдардың морфогенетикалық топтары және морфологиялық түрлері Құрылымдарды зерттеу әдістері
- •Құрылымдардың топтары мен түрлері
- •1. Түйірлік немесе кристалтүйірлік құрылымдар
- •2. Коррозиялық құрылымдар
- •3. Метатүйірлік құрылымдар
- •4. Коллоидтық құрылымдар
- •5. Кристаллобластық құрылымдар
- •6. Катакластық және кластық құрылымдар
- •Бастапқы бітімдер мен құрылымдардың генетикалық топтары
- •Лекция 15. Минералогиялық зерттеулердің қазіргі заманғы әдістері (Заттарды рентгендік құрылымдық, электронды – зондты микроталдау)
- •2.3 Лабораториялық сабақтардың жоспары
- •Тапсырма:
- •Тапсырма:
- •Тапсырма:
- •Тапсырма:
- •Тапсырма:
- •Тапсырма:
- •Тапсырма:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Елек өткізу деген не?
- •Тапсырма:
- •Тапсырма:
- •Оқытушының жетекшілігімен студенттердің өзіндік жұмыс жасау жоспары (соөж)
- •2.4 Студенттердің өзіндік жұмыс жасау жоспары (сөж)
- •2.6 Курстық жұмыстардың тақырыптары
- •1. Алтынкенді кенорындарының кварцты-желілі типі бойынша курстық жұмыстар:
- •Алтын кенді кешенді кенорындар бойынша курстық жұмыстар:
- •4. Қалайы-мырыш стратиформды кенорны бойынша курстық жұмыстар:
- •5. Скарнды кенорындар бойынша курстық жұмыстар:
- •Сирек металл кенорны бойынша курстық жұмыстар:
- •2.7 Курстық жұмысқа қойылатын талап
- •2.8 Өзін-өзі тексеруге арналған тест сұрақтары
- •Дұрыс жауаптар
- •2.9 Курс бойынша емтихан сұрақтары
- •Глоссарий
- •Пайдалы қазбаЛарды зерттеудің лабораториялық әдістері
- •5В070600 – « Геология және пайдалы қазба кенорындарын барлау» мамандығы үшін пәннің оқу-әдістемелік кешені
Тапсырма:
1. Әрбір аналитикалық әдістердің теориясын білу және қолдана білу.
2. Рудаларды сепарациялау әдісін білу.
3. Минералогиялық талдаудың үлгісін құрастыра білу.
4. Элементтік құрамын анықтау үшін сынама дайындауды меңгеру.
12 қос. [382-403б.]
Бақылау сұрақтары:
1. Рудаларды және минералдарды спектрлік талдау қандай артықшылығы бар.
2. Локальдық-спектрлік талдау қандай жағдайларда қолданылады?
3. Сепарацияның флотациялық әдісін қолдану минералдарда қандай айырмашылық береді?
4. Минералдардың гравитациялық ажырату немен негізделген?
15-ші лабораториялық жұмыс. Минералдардың микро- наноөлшемдерін зерттеу үшін прецизиондық әдісті қолдану (электрондық микроскопия, рентгенқұрылымдық талдау, электронды-зондтық микроталдау).
Тапсырма:
1. Қазіргі заманғы талдаудың теориясын мен қолданылуын және қандай микропрепараттар әрбір нақты жағдайларда іске асырылуын білу
2. Жарық өткізуші және растрлық электрондық микроскоп
3. Рентгенқұрылымды талдау әдістері.
4. Электронды-зондты микроталдау көмегімен микроөлшемді түйірлерді анықтау әдістері
Бақылау сұрақтары:
1. Электронды микроскоптың негізгі белгілері.
2. Нанометр деген не?
3. Рентгенқұрылымды талдама көмегімен қандай мәселелерді шешуге болады? Мысал келтіріңіз.
4. Электронды-зондты микроталдау көмегімен құрамын зерттеу үшін минералдардың минимал өлшемдері қандай?
.
Оқытушының жетекшілігімен студенттердің өзіндік жұмыс жасау жоспары (соөж)
Кесте Г.1
Реттік нөмір № |
Тапсырма |
Өткізу түрі |
Тапсырманы орындаудың әдістемелік нұсқауы |
Ұсынылатын әдебиеттер беттерімен |
1 |
Минерал-эталондары бойынша рудалық минералдардың ша-ғылу қабілетін анық-тау.
|
Тренинг
|
пиритпен, арсенопирит-пен, халькопиритпен, галенитпен салыстыра отырып, жоғары шағы-лыстырушы минерал-дардың шағылу қабіле-тін анықтау. |
3 нег. [ 54 - 56 б.], 4 нег.[ 49-50 б.], 5 нег. [96-113 б.] |
2 |
Минерал-эталондары бойынша рудалық минералдардың ша-ғылу қабілетін анық-тау. |
Тренинг
|
Сфалеритпен, шеелит-пен салыстыра отырып, төмен шағылыстырушы минералдардың шағы-лыстырушыу қабілетін анықтау. |
3 нег. [ 54-56 б.], 4 нег.[ 49-50 б.], 5 нег. [96-113 б.] |
3 |
Шағылғын жарықта минералдардың түсін анықтау.
|
Тренинг
|
Түс эталонымен (галенит, сфалерит, халькопирит, пирит) салыстыру жолымен минералдардың түсін анықтау. |
3 нег. [58-60 б.], 4 нег.[ 48-49 б.], 5 нег. [88-90 б.] |
4 |
Үйектелген жарықта (қосарлана шағылу және анизотропия) рудалық минералдың оптикалық қасиеті. |
Тренинг
|
Анизотропты минерал-дар коллекциясымен бір никольде және айқасқан никольде бақылау жүр-гізу.
|
3 нег. [ 56-62 б.], 4 нег.[ 50-53 б.], 5 нег. [90-96 б.] |
5 |
Рудалық минерал-дың (жарықты-жұту) ішкі рефлексі. |
Тренинг
|
Қисық жарықта жарық-тың жұтылуын айқасқан николде, иммерсияның көмегімен.бақылау;
|
3 нег. [62-63 б.], 4 нег..[ 53-54 б.], 5 нег. [113-114 б.] |
6 |
Тырнау әдісімен рудалық минерал-дардың қаттылығын анықтау. |
Тренинг
|
Рудалық минералдарды инені қолдана отырып, қаттылығы (төменгі, орташа, жоғары) бойынша бөлу. |
3 нег. [ 66-78 б.], 4 нег.[ 54-58 б.] |
7 |
Өңделген тастілімде рудалық минерал-дардың морфоло-гиялық қасиеттері. |
Тренинг
|
Қимасы бойынша минерал түйірлерінің пішінін анықтау. Өңделіп, жалтыра-тылған тастілімде белдемділігін, қосарла-нуды бақылау. |
3 нег. [79-91 б.], 4 нег.[ 58-63 б.] |
8 |
Өңделген тастілімде минералдардың ішкі құрылымын анықтау. |
Тренинг
|
Айқас никольде күшті анизотропты минерал-дар үшін изотропты және әлсіз анизотропты минералдар үшін., қыш-қылмен өңдеу
|
6 нег. [128-160 б.], 7 нег. [23-38 б.] |
9 |
Минералдық бөлі-нулердің морфоге-нетикалық ерекше-лігі бойынша құры-лымдарды зерттеу.
|
Тренинг
|
Төмендегі белгілері бойынша минералдық бөлінулерді зерттеу – пішіні, өлшемдері, бітісе өсу сипаттамасы бойынша, минерал түйірлерінде кірігуі. |
6 нег. [128-160 б.], 7 нег. [ 23-38 б.] |
10 |
Кесек үлгі тастары және тегістеу бойын-ша, өңделген тастілім, микро-бітімдер бойынша рудалардың бітімін зерттеу.
|
Тренинг
|
Рудада анықтаушы белгілерінің жиынтығы бойынша минералдық агрегаттарды анықтау - заттық құрамы, пішіні, агрегаттардың өлшем-дері және ішкі құрылысы. |
6 нег. [160-202 б.], 7 нег. [9-23 б.] |
11 |
Анықтаушы кесте бойынша жұмыс. |
Тренинг
|
Әдебиеттерде келтіріл-ген берілген анықтаушы кесте бойынша минерал-дардың сипаттама жазбасын қолдана оты-рып, рудалық минерал-дарды диагностикалау. |
1 нег. [98-106 б.], 3 нег. [143-353б.], [238-368 б.]
|
12 |
Минералдардың парагенетикалық ассоциациясын зерт-теу; олардың жаралу тізбегін белгілеу. |
Тренинг
|
Рудалардың бітімдерін зерттеу барысында парагенетикалық ассо-циациясын белгілеу. Рудалардың құрылым-дарын зерттеу бары-сында минералдардың жаралуын және жаралу тізбегін түсіндіру. |
6 нег. [128-202 б.]; 9 қос. [511 б.]; 11 қос. [272 б.]
|
13 |
Руда түзуші минерал-дардың типоморфтық ерекшеліктерін зерт-теу. Минералдардың генерациясын бөлу.
|
Тренинг
|
Минералдардың морфо-логиялық және физика-лық ерекшеліктерін зерттеу негізінде олардың типоморфтық ерекшеліктерін анықтау. Минералдардың генера-циясын белгілеу. |
11 қос. [272 б.]
|
14 |
Өңделген тастілім-дерді микроскопия-лық сипаттап жазу.
|
Тренинг
|
Берілген үлгі бойынша өңделген тастілімдерді сипаттап жазу. |
1 [187-190 б.], 3 [ 121-137б.] |
15 |
Минералогиялық зерттеулердің дәс-түрлі және қазіргі заманғы әдістерін қолдану. |
Тренинг
|
Заттарды зерттеу барысында қолданыла-тын қазіргі заманғы әдістерді және талдау-дың әртүрлі түрлерін зерттеп оқу. Олардың қолданылуын білу. |
12 қос. [с. 382-403; 345-382; 403-411б.]
|
