- •§ 1. Педагогикалық психологияның
- •§ 2. Педагогикалық психологияның қалыптасу тарихы
- •2 Тарау. Педагогикалық психология: негізгі сипаттамалары
- •§ 1. Педагогикалық психологияның
- •Зерттеу пәні, міндеттері, құрылымы Педагогикалық психологияның зерттеу пәні
- •§ 2. Педагогикалық психологиядағы зерттеу әдістері
- •§ 1. Білім беру көпжақты феномен ретінде
- •Оқыту парадигмаларының дәстүрлі және «балалық әлеміне орталықтандырылған» гуманистикалық принциптері (а.Б. Орлов бойынша) [153, 102-103, 107 б.]
- •§ 2. Қазіргі заманғы білім берудегі оқытудың негізгі бағыттары
- •Ойындық модельдің құрылымы
- •Оқытудың берілген бағыты жүйелілік, белсенділік принциптерін жүзеге асыра отырып, жоғары білімнің негізгі мүддесін орындайды, яғни ол - мамандардың терең кәсіптік-пәндік және әлеуметтік дайындығы.
- •§ 3. Тұлғалық-іс-әрекеттік келіс - білім беру процесін ұйымдастырудың негізі
- •2 Тарау. Білім беру процесінде адамның жеке даралық тәжірибені игеруі
- •§1. Оқыту бірлігінің екіжақтылығы -
- •Білім беру процесіндегі оқу
- •§ 2. Оқыту мен дамыту
- •§ 3. Отандық білім беру жүйесіндегі дамыта оқыту
- •Педагог және оқушылар – білім беру процесінің субъекттері
- •1 Тарау. Білім беру процесінің субъекттері
- •§ 1. Субъект категориясы
- •§ 2. Білім беру процесінің субъекттеріне тән ерекшеліктер
- •2 Тарау. Педагог- педагогикалық іс-әрекеттің субъекті ретінде
- •§1. Педагог - кәсіби қызметінің саласында
- •§ 2. Педагогтың субъекттілік қасиеттері
- •Мұғалім қасиеттері
- •§ 3. Педагог іс-әрекетінің психофизиологиялық (индивидтік) алғышарттары (нышандары)
- •§ 4. Педагогикалық іс-әрекеттің субъекті құрылымындағы қабілеттер
- •§ 5. Педагогикалық іс-әрекет субъекті құрылымындағы тұлғалық сапалар
- •3 Тарау. Оқушы (үйренуші) (оқушы, студент)
- •§ 1. Оқу іс-әрекеті субъекттерінің жас ерекшелік сипаттамалары
- •§ 2. Мектеп оқушысы оқу іс-әрекетінің субъекті ретінде
- •§ 3. Студент оқу іс-әрекетінің субъекті ретінде
- •§ 4. Үйретілуге жарамдылық – оқу іс-әрекеті субъекттерінің маңызды сипаттамасы
- •1 Тарау. Оқу іс-әрекетінің жалпы сипаттамасы
- •§ 1. Оқу іс-әрекеті – іс-әрекеттің ерекше түрі
- •§ 2. Оқу іс-әрекетінің пәндік мазмұны
- •§ 3. Оқу іс-әрекетінің сыртқы құрылымы
- •2 Тарау. Оқу мотивациясы
- •§ 1. Мотивация психологиялық категория ретінде
- •§ 2. Оқу мотивациясы
- •3 Тарау. Меңгеру – үйренуші
- •§ 1. Меңгерудің жалпы сипаттамасы
- •§ 2. Меңгеру процесіндегі дағды
- •4 Тарау. Өзіндік жұмыс –
- •§ 1. Өзіндік жұмыстың жалпы сипаттамасы
- •§ 2. Өзіндік жұмыс оқу іс-әрекеті ретінде
- •Түрлі білім беру жүйелеріндегі педагогикалық іс-әрекет
- •1 Тарау. Педагогикалық іс-әрекеттің жалпы сипаттамасы
- •§ 1. Педагогикалық іс-әрекет:
- •Формалары, сипаттамалары, мазмұны
- •§ 2. Педагогикалық іс-әрекет мотивациясы
- •2 Тарау. Педагогикалық функциялар және іскерліктер
- •§ 1. Педагогикалық іс-әрекеттің негізгі функциялары
- •§ 2. Педагогикалық іскерліктер
- •3 Тарау. Педагогикалық іс-әрекет стилі
- •§ 2. Педагогикалық іс-әрекет стилі
- •4 Тарау. Сабақтың (дәрістің) психологиялық талдауы педагогтың проективті-рефлексивті іскерліктерінің бірлігі ретінде
- •§ 1. Педагог іс-әрекетіндегі сабақтың психологиялық талдауы
- •§ 2. Сабақты психологиялық талдау деңгейлері (кезеңдері)
- •§ 3. Сабақты психологиялық талдауының схемасы
- •Білім беру процесіндегі оқу-педагогикалық еңбектестік және қарым-қатынас
- •1 Тарау. Білім беру процесі субъекттерінің өзара әрекеті
- •§ 1. Өзара әрекеттің жалпы сипаттамасы
- •§ 2. Білім беру процесі субъекттерінің өзара әрекеттесуі
- •2 Тарау. Оқу-педагогикалық еңбектестік
- •§ 1. Оқу еңбектестігінің жалпы сипаттамасы
- •§ 2. Еңбектестіктің оқу іс-әрекетіне ықпалы
- •3 Тарау. Білім беру процесіндегі қарым-қатынас
- •§ 1. Қарым –қатынастың жалпы сипаттамасы
- •§ 2. Педагогикалық қарым-қатынас білім беру процесі субъекттерінің өзара әрекеттесу формасы ретінде
- •4 Тарау. Педагогикалық өзара әрекеттесудегі, қарым-қатынастағы және оқу-педагогикалық
- •§ 1. Қиындатылған қарым-қатынастың анықтамасы және жалпы сипаттамасы
- •§ 2. Педагогикалық өзара әрекеттесуде болатын қиындықтардың негізгі салалары
- •Әдебиет
- •Есімдік көрсеткіш
- •Мазмұны
Мазмұны
Автордың қазақ тілінде шыққан басылымға алғы сөзі.........................
|
3 |
||
Студентке - болашақ педагогқа айтарым (алғысөз орнына) .............. |
4 |
||
І БӨЛІМ. ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ПСИХОЛОГИЯ: ҚАЛЫПТАСУЫ, ҚАЗІРГІ КЕЗДЕГІ АХУАЛЫ
|
|||
І тарау. |
Педагогикалық психология – ғылыми білімнің пәнаралық саласы.............................................................................................. |
8 |
|
§ 1. |
Педагогикалық психологияның жалпы ғылыми сипаттамасы... |
8 |
|
§ 2. |
Педагогикалық психологияның қалыптасу тарихы..................... |
14 |
|
2 тарау. |
Педагогикалық психология: негізгі сипаттамалары............ |
23 |
|
§ 1. |
Педагогикалық психологияның зерттеу пәні, міндеттері, құрылымы........................................................................................ |
23 |
|
§ 2. |
Педагогикалық психологиядағы зерттеу әдістері................... |
28 |
|
ІІ БӨЛІМ. БІЛІМ БЕРУ – ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ПСИХОЛОГИЯНЫҢ ҒАЛАМДЫ ОБЪЕКТІСІ
|
|||
1 тарау. |
Қазіргі замандағы білім беру..................................................... |
40 |
|
§ 1. |
Білім беру көпжақты феномен ретінде........................................ |
40 |
|
§ 2. |
Қазіргі заманғы білім берудегі оқытудың негізгі бағыттары ... |
54 |
|
§ 3. |
Тұлғалық – іс-әрекеттік келіс - білім беру процесін ұйымдастырудың негізі ................................................................ |
71 |
|
2 тарау. |
Білім беру процесіндегі адамның даралық тәжірибені игеруі............................................................................................... |
86 |
|
§ 1. |
Оқыту бірлігінің екіжақтылығы – білім беру процесіндегі оқу.................................................................................................... |
86 |
|
§ 2. |
Оқыту мен дамыту......................................................................... |
91 |
|
§ 3. |
Отандық білім беру жүйесіндегі дамыта оқыту......................... |
109 |
|
ІІІ БӨЛІМ. ПЕДАГОГ ЖӘНЕ ОҚУШЫЛАР – БІЛІМ БЕРУ ПРОЦЕСІНІҢ СУБЪЕКТТЕРІ
|
|||
1 тарау. |
Білім беру процесінің субъекттері .......................................... |
116 |
|
§ 1. |
Субъект категориясы .................................................................... |
116 |
|
§ 2. |
Білім беру процесінің субъекттеріне тән ерекшеліктер............ |
121 |
|
2 тарау. |
Педагог – педагогикалық іс-әрекеттің субъекті ретінде ..... |
124 |
|
§ 1. |
Педагог - кәсіби қызметінің саласында ...................................... |
124 |
|
§ 2. |
Педагогтың субъекттілік қасиеттері ........................................... |
128 |
|
§ 3. |
Педагог іс-әрекетінің психофизиологиялық (индивидтік) алғышарттары (нышандары) ........................................................ |
134 |
|
§ 4. |
Педагогикалық іс-әрекеттің субъекті құрылымындағы қабілеттер........................................................................................ |
136 |
|
§ 5. |
Педагогикалық іс-әрекет субъекті құрылымындағы тұлғалық сапалар ............................................................................................ |
144 |
|
3 тарау. |
Оқушы (үйренуші) (оқушы, студент) оқу іс-әрекетінің субъекті .......................................................................................... |
156 |
|
§ 1. |
Оқу іс-әрекеті субъекттерінің жас ерекшелік сипаттамалары .. |
156 |
|
§ 2. |
Мектеп оқушысы оқу іс-әрекетінің субъекті ретінде................. |
162 |
|
§ 3. |
Студент оқу іс-әрекетінің субъекті ретінде................................. |
171 |
|
§ 4. |
Үйретілуге жарамдылық – оқу іс-әрекеті субъекттерінің маңызды сипаттамасы............................................................ |
175 |
|
ІV БӨЛІМ. ОҚУ ІС-ӘРЕКЕТІ
|
|||
1 тарау. |
Оқу іс-әрекетінің жалпы сипаттамасы ................................... |
180 |
|
§ 1. |
Оқу іс-әрекеті – іс-әрекеттің ерекше түрі................................... |
180 |
|
§ 2. |
Оқу іс-әрекетінің пәндік мазмұны................................................ |
183 |
|
§ 3. |
Оқу іс-әрекетінің сыртқы құрылымы........................................... |
184 |
|
2 тарау. |
Оқу мотивациясы......................................................................... |
204 |
|
§ 1. |
Мотивация психологиялық категория ретінде............................ |
204 |
|
§ 2. |
Оқу мотивациясы........................................................................... |
210 |
|
3 тарау. |
Меңгеру – үйренуші іс-әрекетінің орталық буыны............... |
219 |
|
§ 1. |
Меңгерудің жалпы сипаттамасы.................................................. |
219 |
|
§ 2. |
Меңгеру процесіндегі дағды ........................................................ |
225 |
|
4 тарау. |
Өзіндік жұмыс – оқу іс-әрекетінің жоғарғы формасы.......... |
233 |
|
§ 1. |
Өзіндік жұмыстың жалпы сипаттамасы...................................... |
233 |
|
§ 2. |
Өзіндік жұмыс оқу іс-әрекеті ретінде.......................................... |
235 |
|
V БӨЛІМ. ТҮРЛІ БІЛІМ БЕРУ ЖҮЙЕЛЕРІНДЕГІ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ІС-ӘРЕКЕТ
|
|||
1 тарау. |
Педагогикалық іс-әрекеттің жалпы сипаттамасы................ |
245 |
|
§ 1. |
Педагогикалық іс-әрекет: формалары, сипаттамалары, мазмұны........................................................................................... |
245 |
|
§ 2. |
Педагогикалық іс-әрекет мотивациясы........................................ |
248 |
|
2 тарау. |
Педагогикалық функциялар және іскерліктер...................... |
253 |
|
§ 1. |
Педагогикалық іс-әрекеттің негізгі функциялары...................... |
253 |
|
§ 2. |
Педагогикалық іскерліктер........................................................... |
255 |
|
3 тарау. |
Педагогикалық іс-әрекет стилі.................................................. |
261 |
|
§ 1. |
Іс-әрекет стилінің жалпы сипаттамасы........................................ |
261 |
|
§ 2. |
Педагогикалық іс-әрекет стилі...................................................... |
263 |
|
4 тарау. |
Сабақтың (дәрістің) психологиялық талдауы педагогтың проективті-рефлексивті іскерліктерінің бірлігі ретінде...... |
269 |
|
§ 1. |
Педагог іс-әрекетіндегі сабақтың психологиялық талдауы....... |
269 |
|
§ 2. |
Сабақты психологиялық талдау деңгейлері (кезеңдері)........... |
275 |
|
§ 3. |
Сабақты психологиялық талдауының схемасы........................... |
280 |
|
VI БӨЛІМ. БІЛІМ БЕРУ ПРОЦЕСІНДЕГІ ОҚУ- ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ЕҢБЕКТЕСТІК ЖӘНЕ ҚАРЫМ-ҚАТЫНАС
|
|||
1 тарау. |
Білім беру процесі субъекттерінің өзара әрекеті.................. |
288 |
|
§ 1. |
Өзара әрекеттің жалпы сипаттамасы............................................ |
288 |
|
§ 2. |
Білім беру процесі субъекттерінің өзара әрекеттесуі................. |
291 |
|
2 тарау. |
Оқу-педагогикалық еңбектестік............................................... |
295 |
|
§ 1. |
Оқу еңбектестігінің жалпы сипаттамасы.................................... |
295 |
|
§ 2. |
Еңбектестіктің оқу іс-әрекетіне ықпалы...................................... |
298 |
|
3 тарау. |
Білім беру процесіндегі қарым-қатынас................................. |
305 |
|
§ 1. |
Қарым-қатынастың жалпы сипаттамасы.................................... |
305 |
|
§ 2. |
Педагогикалық қарым-қатынас білім беру процесі субъекттерінің өзара әрекеттесу формасы ретінде.................... |
315 |
|
4 тарау. |
Педагогикалық өзара әрекеттесудегі, қарым-қатынастағы және оқу-педагогикалық іс-әрекеттегі «кедергілер»................................................................................... |
328 |
|
§ 1. |
Қиындатылған қарым-қатынастың анықтамасы және жалпы сипаттамасы.................................................................................... |
328 |
|
§ 2. |
Педагогикалық өзара әрекеттесуде болатын қиындықтардың негізгі салалары.............................................................................. |
330 |
|
Қосымша..........................................................................................................
|
348 |
||
Әдебиет.............................................................................................................
|
350 |
||
Есімдік көрсеткіш.......................................................................................... |
362 |
||
Психология ғылымдарының докторы, профессор, Ресей білім академиясының академигі Ирина Алексеевна Зимняя – психолинг-вистика, қарым-қатынас психология-сы, білім беру психологиясы және тілдерге оқыту саласына арнап жазылған 200 астам еңбектердің авторы. Осы оқулықта автор болашақ педагогтар және білім беру сала-сында қызмет атқарушы барлық мамандар үшін қызығушылық туды-ратын «Педагогикалық психология» курсының негізгі проблемаларын жаңа тұрғыдан қарастырады.
|
|
1 Тәрбие берудің осы түсініктемесін Э. Дюркгеймнің анықтамасымен салыстырайық: «Тәрбие беру - алдыңғы ұрпақтың әлі қоғамдық өмірге дайын емес кіші ұрпаққа беретін ықпалы. Тәрбие берудің мақсаты баладан жалпы саяси ұйымдастырылған қоғам мен оның болашақта өмір сүретін арнайы ортасының талап ететін белгілі бір физикалық, интеллектуалдық және адамгершіліктік сапалар жинағын құру және дамыту» [70, 17 б.].
2 Екінші және кейінгі кезеңдердің атауы әрекет қалыптарының атауымен сәйкес келеді. Алайда, әрекет қалыбы түсінігін және оның қалыптасу кезеңдерінің мазмұны түрліше: әрекет қалыптарының алмасуы оның тек бір параметр бойынша өзгеруін сипаттайды, кезеңдер болса төрт параметр бойынша да өзгеруді есепке ала отырып бөлектенеді (Н.Ф. Талызина).
3 Кейіннен осы формула келесі түрде болады: «коммуникацияға қатысушылар – перспективалар – ситуация– негізгі құндылықтар – стратегиялар – реципиенттер реакциясы – эффектілер».