31 Өндіріс шығындары және олардың жіктелуі.

Кәсіпорын шығындары дегеніміз кәсіпорынның белгілі бір өнімді өндіруге не қызмет көрсетуге ,өткізуге жұмсаған қаражаттары

Бұхалтерлік шығындар бұл машиналар қондырғылар,материалдар ашуға жұмсалған шығындар жатады.Экономикалық шығындарға өндіріс факторларының құны нарықтан сатылып алынсада кәсіпорынның меншігінде болса да кіруі керек.-жалпы шығындар кәсіпорынның өнім өндіруге не қызмет көрсетуге жұмсаған қаражаттары.-орташа шығындар –жалпы шығынның өндірілген өнім көлеміне қатынасымен анықталады.-қосымша шығындар-кәсіпорынның белгілі бір кезеңге жоспарланған өнімінен тыс өндірілген өнімдеріне жұмсалған шығындары.-тұрақты шығындар кәсіпорын өнім өндірсе де,өндірмесе де жұмсайтын шығындары.Өзгермелі шығындар-кәсіпорынның өндіріс көлеміне тікелей байланысты шығындар.Трансакциялық шығындар-кәсіпорынды бекітуге,әрекет етуіне ,сонымен қатар,өзгерту процестерін жүзеге асыруға және дайындауға кеткен шығындары.

32 Кәсіпорын пайдасы және оның түрлері.

Пайда өнімді өткізуге негізгі қорлар мен басқа мүліктерді сатудан және өндірістен тыс операциялардан түсетін табыстардан құралып осы операцияларға кететін шығындар саласын алып тастаумен анықталатын соңғы қаржылық нәтиже.-орташа пайда жалпы пайданың өткізілген өнім көлеміне қатынасымен анықталады.-шекті пайда –қосымша өндірілген өнім не көрсетілген қызметтен түсетін пайда.-бұхалтерлік пайда бұл барлық түскен түсімнен сыртқы не бұхалтерлік шығындарды алып тастағанда шығатын пайда.Экономикалық пайда –барлық т.скен түсіинен сыртқы және ішкі шығындарды алып тастағанда шығатын шама

33 Өндіріс факторларына сұраныстың ерекшеліктері.

Сұраныс тұтыну тауарларына қарағанда екінші сипатта,демек оларға сұраныс тұтыну тауарларын өндіруге қажет болғанда туындайды.Өндіріс факторларына сұраныс осы фактор көмегімен өндірілетін тауарға сұраныстың көлеміне байланысты жоғарылайды не төмендейді.Мысалы бидайға сұраныстың артуы,оны егетін жеріне деген сұранысты арттырады.Өндіріс факторына сұранысты кәсіпкер және мемлекет білдіреді.

34 Жер рентасы және оның түрлері.

Жер және оның қойнауы әкелетін табыс – рента. Басқа өндіріс факторлерінен жердің өзгешелігі:

оның ұсынысының шектеулігінде, сондықтан оның ұсынысы икемсіз, демек оның бағасы қанша артқанмен ұсыныс көлемі өзгермейді.

Рента дифференциалды және абсолютті болады.

Дифференциалды рента- сапалы және орташа жер учаскелерінде қалыптасады, сапасыз жерлерде ол болмайды.

Абсолютті рента- жердің барлық учаскелерінде болады, ол ауыл шаруашылығының өнімдерінің құны мен оны өндіру құны арасындағы айырмашылықтан пайда болады.

Егер меншік иесі жерді жалға берсе, ол жал төлемін алады, оған жер рентасы және жердегі құрылыстарды пайдаланғаны үшін төлем кіреді.

Нарықтық экономикада жер сату объектісі болғандықтан, оның бағасы бар. Жер бағасының көлемі екі көрсеткішке байланысты:

1. жер иесі болып, алынатын жер рентасының көлемінен;

2. ссудалық процент ставкасынан.

Жер бағасы = рента көлемі * 100%

ссудалық капитал көлемі