59.Газды хроматаграфиялық əдіспен өсімдіктерден фенилпиразолды анықтауды көрсетіңіз.
Газохроматографиялық анализде материалды даиндау модифицерланған әдіспен жүреді.топырақта суда қалған фипронил сульфон метоболит мөлшері уақытша методикалық көрсеткіштер газды хромотаграфия әдісімен көруге әсерін 1997 ж ҚР басты санитар дәрігері ЕЕ Дурумбетовпен бекітілген. Әдіс ҚР-ның СӘС-тің пестицидтердің токсикологиясы бөліміне жіберілді. Мәскеудің КА Темирязева ВА Калинин және олардың көмекшілері атындағы ауылшаруашылық академиясындағы өсімдіктерді химиялық ластаудан сақтау кафедрасында жасалған.Жайылым жерлерден алынған барлық өсімдіктер үлгісін электр диірмен арқылы үгітілді.Үгітілген өсімдіктерді квартования әдісімен алынған.өсімдіктен әрбірінен 1-5 гр алып,колбаға салып,оларға 4 мл көлемінде сулы ацетон, одан кеин 2 рет 5 мл гексан салады.Оны алдын ала ақырын 1 минуттай араластырады.Дайын тексеру экстрактын алып құрғақ 50-60 температурада термостатқа қояды.әр текстерісті алып оған 200 мг гексан және хроматографқа 1мкг тексерістен қояды.Талдау газдық хроматографта «ЛХМ-80» экология және ботаника кафедрасында жүргізілді. Хроматогроф міндеті:температура-160С,ағу жылдамдығы-1мл/мин,судың бөлінуі 1:10,Басты температура 1-250С, 2газда жылыту температурасы-2-8,соңғы температура-2-260С,3 газда 3-16, 3газда соңғы температура -310С,ұстау уақытысы 8,6 мин,Стандарттар концентарциясы 1мкг/мл.
Тексерістегі
фипронил және фипронилсульфонның
өсімдіктегі мөлшерін формула бойынша
есептеп шығару:
Бұл жерде:
X-тексерістегі фипронил не/е фипронил сульфонының көлемі,мг/кг;
A- фипронила не/е фипронил сульфонының анализдеуші көлемі,мг/л;
V-хроматографияға дайндалған экстракттыің мөлшері,л;
m-анализдеуші үлгінің салмағы не мқлшері,кг;
Н- фипронил не/е фипронил сульфонының аналитикалық стандарттағы көлемі,мг/л;
60. Газды хроматаграфиялық əдіспен топырақтан фенилпиразолды анықтауды көрсетіңіз.
Газды хроматография талдау материалды модифицирленген әдіспен жүреді. Топырақта, суда қалған фипронил сульфон метаболит мөлшері уақытша методикалық көрсеткіштер газды хромотография әдісімен көруге әсерін 1997 жылы ҚР басты санитар дәрігері Е.Е. Дурумбетов пен бекітілген. Әдіс Қазақстан Республикасының СЭС тің пестицидтердің токсикология бөліміне жіберіледі. Мәскеудің К.А. Тимирязев, В.А. Калинин жіне олардың көмекшілеі атындағы Ауылшаруашылық академиясында өсімдікиерді химиялық ластанудан сақтау кафедрасында жасалған.
Жайылым жерлерден алынған барлық топырак үлгісін электр диірмен үгітіп елек арқылы өзткізеді. Үгітілген топырақ кваотования әдісімен алынған. Топырақ әрбірінен 1-5 гр алып, кобаға салып одан кейін 3рет 5 мл гексан салады. Оны алып қолда ақырын 1 мин араластырады. Дайын тексеру экстратын алып құрғақ 50-60 С0 термостатқа қояды. Әр тексерісті алып оған 200 мл гексан қосады және храмотографка 1 мкг текесерістен қояды. Хроматограф міндеті: температура 160 С0, ағу жылдамдығы 1 мл/мин, судың бөлінуі 1:10 қатынасы, колонка DB – 5-30v/0.55 мм, басты температура 2-260С, 3 газда-3-16, 3 газда соңғы температура – 310 С0, фенилпронилдің ұстау уақыты -8,6 мин, фипронилсульфоның ұстау уақыты – 10 мин. Стандартты концентрация 1 мкг/мг.
Тексерістегі фипронил жіне фипронилсульфонынһң топырақтағы мөлшерін формула бойынша есептеп шығару:
Х=
,
Мұндағы:
Х-тексерістегі фипронил немесе фипронилсульфоның көлемі , мг/кг
А–фипронила немесе фипронил-сульфоның анализдеуші көлемі, мг/л;
V–хроматографияға дайындалған эксрактың мөлшері, л;
м–анализдеуші үлгінің салмағы немесе мөлшері, кг;
Н–фипронила немесе фипронил-сульфоның аналитикалық стандарттағы көлемі, мг/л.
№ |
Сұрақ |
Блок |
|
|
Техногенді ластану және оның қоршаған ортаға тигізетін әсерін көрсетіңіз. |
1 |
|
|
Қоршаған орта ауыр металдармен ластануының популяциярға және жеке ағзаларға әсерін көрсетіңіз. |
1 |
|
|
Ауыр металдардың өсімдіктерге әсерін көрсетіп мысал келтіріңіз. |
1 |
|
|
Ауыр металдармен ластанған қоршаған ортада қолданылатын физико-химиялық әдістерді келтіріңіз. |
1 |
|
|
Ортаны ауыр металдармен ластайтың негізгі көздеріне сипаттама беріңіз. |
1 |
|
|
Ортада ауыр металдардың көп мөлшерде жиналуына өсімдіктер түрақтылығының механизмдерін түсіндіріңіз. |
1 |
|
|
Ауыр металдардың улылық қасиетіне өсімдікті ағзалардың реакциясын көрсетіңіз. |
1 |
|
|
Қоршаған орта ауыр металдармен ластануының биоалуантүрлілігіне, популяциярдың жағдайына және жеке ағзаларға әсерін келтіріңіз. |
1 |
|
|
Микроорганизмдердің, өсімдіктердің, жануарлардың, адамның жасуша цитогенетикалық құрылымдарына техногенді ластанудардың кері әсерлерін бағалаңыз. |
1 |
|
|
Индикаторлық организмдер туралы түсінік беріңіз, организмдерді индикатор ретінде қолдану үшін қажетті шарттарды келтіріңіз. |
1 |
|
|
Атмосфераның ластануын бағалауға пайдалынатын тест-жүйелерді келтіріңіз. |
1 |
|
|
Атмосфераның ластану индексін (АЛИ) түсіндіріңіз, мысал келтіріңіз. |
1 |
|
|
Судың сапасын бағалауға арналған әдістерді келтіріңіз. |
1 |
|
|
Судын ластану индексін пайдаланып (СЛИ), ауыз су сапасын бағалауды түсіндіріңіз. |
1 |
|
|
Ауыр металдармен ластанған топырақтың суммарлық ластану индексін (Zc) есептеп бағалауды көрсетіңіз. |
1 |
|
|
Экологиялык зиянды факторлардың жіктеуін көрсетіп, олардың көрсеткіштерін анықтауға пайдаланылатын тест-жүйелерді келтіріңіз. |
1 |
|
|
Атмосфераның ластануын анықтайтын физикалық және химиялық әдістерге сипаттама беріп айырмашылығын түсіндіріңіз. |
1 |
|
|
Гидросфераның ластануын анықтайтын физикалық және химиялық әдістерге сипаттама беріп айырмашылығын түсіндіріңіз. |
1 |
|
|
Техногенді ластануларға өсімдіктердің тұрақтылығын анықтаудың тест-жүйесін келтіріңіз. |
1 |
|
|
Индикатор-өсімдіктердің өсу параметрлері бойынша токсинді қосылыстарды анықтау тест-жүйелеріне сипаттама беріңіз. |
1 |
|
|
Астық дақылды өсімдіктерді тест-жүйе ретінде пайдалану әдістерін көрсітіңіз. |
2 |
|
|
Ағаштар жапырақтарын тест-жүйе ретінде пайдалану арқылы қоршаған ортаның сапасын бағалауды көрсетіңіз. |
2 |
|
|
Қалалақ экожүйе жағыдайын өсімдіктердің индикациялық белгілері бойынша анықтауды көрсетіңіз. |
2 |
|
|
Биомонитор–ағзаларды қолдану үш әдісі бойынша қоршаған ортаның сапасын салыстырмалы түрде бағалаңыз. |
2 |
|
|
Ең ақпараттық және арзаң биоиндикацияның әдісін келтіріңіз. |
2 |
|
|
Биоиндикацияның морфологиялық денгейі мен оның көрсеткіштеріне сараптама беріңіз. |
2 |
|
|
Биологиялық жүйенің көмегімен мекен ететің ортадағы абиотикалық және биотикалық факторларға баға беру әдісі – биоиндикацияға анықтама беріңіз. |
2 |
|
|
Биотестілеу тест-нысаны болып табылатын ағзалардың жауап қайтару реакциясы арқылы орта сапасын бағалау ретінде көрсетіңдер. |
2 |
|
|
Өсімдіктердің жапырақ тақшаларында жиналған шаң тозаңдар арқылы қоршаған ортаның ластануын анықтау әдісін түсіндіріңіз. |
2 |
|
|
Шаң-тозаңның улылығын анықтау әдістерін келтіріңіз. |
2 |
|
|
Синтетикалық пестицидтердің қолданылу объектілері бойынша жіктелуін (классификациясы) көрсетіңіз. Синтетикалық пестицидтердің негізгі топтарын сипаттаңыз. |
2 |
|
|
Пестицидтердің токсикалық әсерін бағалау, дозасын тағайындау, LD-50 және LD-100 туралы түсінік беріңдер. |
2 |
|
|
Пестицидтердің жаңа, жетілдірілген түрлерін синтездеудің себептерін түсіндіріңіз. |
2 |
|
|
Синтетикалық пестицидтердің табиғатта жинақталу және ыдырау ерекшеліктері, ыдырау мерзімін бағалауды көрсетіңіз. |
2 |
|
|
Су көздерінің ауыр металдармен және пестицидтермен ластануының жағымсыз экологиялық зардаптарын сипаттаңыз. |
2 |
|
|
Табиғи объектілердегі ауыр металдардың мөлшерін анықтау әдістерін келтіріңіз. |
2 |
|
|
Су көздерін ауыр металдармен және пестицидтермен ластанудан қорғау шараларын көрсетіңіз. |
2 |
|
|
Өсімдіктердің (көкөністердің) нитраттармен ластануын анықтау әдістеріне сараптама жасаңыз. |
2 |
|
|
Қоршағаң ортаның кешенді белгілерін қылқан жапырақты (қарағай, шырша) өсімдіктер арқылы анықтау әдістерін көрсетіңіз. |
2 |
|
|
Шаңмен ластанған аймақтың ластану картасын құрастыруды көрсетіңдер. |
2 |
|
|
Радиациялық, химиялық және биологиялық ластану факторларын көрсетіңіз. |
3 |
|
|
Алматы қаласының атмосфералық ауасының ластануына сипаттама беріңіз, өткен жылдармен салыстырып болжам жасаңыз. |
3 |
|
|
Тест-жуйелер арқылы ортаны ластаушы мутагендерді анықтау және бағалау жасаңыз. |
3 |
|
|
Қоршаған ортаның ластануына әсер ететін өндіріс пен автокөліктердің ластау деңгейін анықтауға тест-жүйелерді пайдалануды көрсетіңдер. |
3 |
|
|
Биологиялық тәжиребеге дайындалуды келтіріңдер (объектлерді, ертіндлерді, материалдарды дайындау). |
3 |
|
|
Ортаның модельдық ластану жағдайында өсімдіктердің дәндерін өсіру арқылы анықтады көрсетіңдер. |
3 |
|
|
Қазіргі ғылымның жаңа жетістіктеріне негізделген жаңа инструментальді әдістерді келтіріңіз. |
3 |
|
|
Қоршаған ортаның мұнай өнімдерімен ластануын анықтау әдістерін талдаңыз. |
3 |
|
|
Ауданы 50 км2 су қоймасына 3,5 тонна мұнай төгілді. 1 тонна мұнай су бетінің 12 км2 ауданын жабады. Мұнаймен жамылған су ауданын және оның тотығу уақытын табыңыз, егерде жылы кезең (температурасы +50С жоғары) ұзақтығы 150 күн болса, 1 күнде 1 м2 су бетінен 0,25 мг мұнай тотықса. |
3 |
|
|
Суды органолептикалық қасиеттері бойынша бағалаңыз: құдықтан алған судың иісі 3 балл, дәмі 3 балл, түсі 350, лайлануы 2,5 мг/л. |
3 |
|
|
Өзеннен алған судың микробиологиялық көрсеткіштері: ОМЧ – 1100, коли индексі - 5. Судың микробиологиялық көрсеткіштері бойынша эпидемиологиялық қауіпсіздігін бағалаңыз. |
3 |
|
|
96% этил спиртінен 100 мл 60% спирт ерітіндісін даярлау үшін қанша миллилитр спирт және қанша миллилитр дистилденген су қажет? |
3 |
|
|
96% этил спиртінен 100 мл 70% спирт ерітіндісін даярлау үшін қанша миллилитр спирт және қанша миллилитр дистилденген су қажет? |
3 |
|
|
96% этил спиртінен 100 мл 80% спирт ерітіндісін даярлау үшін қанша миллилитр спирт және қанша миллилитр дистилденген су қажет? |
3 |
|
|
96% этил спиртінен 100 мл 50% спирт ерітіндісін даярлау үшін қанша миллилитр спирт және қанша миллилитр дистилденген су қажет? |
3 |
|
|
Атомдық адсорбциялық спектрометрдің құрылысын сызба нұсқа (схема) түрінде кескіндеңіз. |
3 |
|
|
Ауылды жерде ауыз су құрамындағы нитраттар мөлшері 90 мг/л (2 ПДК). Ауыл тұрғындары қандай ауруларға шалдығуы мүмкін екенін болжаңыз. |
3 |
|
|
Газды хроматаграфиялық əдіспен жануарлар ұлппалардан фенилпиразолын анықтауды көрсетіңіз |
3 |
|
|
Газды хроматаграфиялық əдіспен өсімдіктерден фенилпиразолды анықтауды көрсетіңіз. |
3 |
|
|
Газды хроматаграфиялық əдіспен топырақтан фенилпиразолды анықтауды көрсетіңіз. |
3 |