47 Устанаўленне ў Беларусі савецкай улады ў 1917 г. Асноўныя рысы савецкай дзяржаўнай сістэмы. Утварэнне, склад і кампетэнцыя Абласнога выканаўчага камiтэту Заходняй вобласці і Заходняга фронта.

У ноч з 3 на 4 сакавіка 1917 г. у Мінску адбылася сустрэча разлічных прадстаунікоў улады, мэтай якой было стварэнне новага органа ўлады. Быў створаны: - камітэт грамадскага парадку і бяспекі (мясцовая улада, якая падпарадкоўваўся Часоваму ўраду ў Петраградзе); у Мінску быў створаны Савет рабочых дэпутатаў і выбраны яго выканаўчы камітэт. Разам з тым уладныя функцыі на Беларусі ў значнай ступені захоўваліся ў руках ваеннага камандавання, таму што ў Мінску знаходзіўся штаб Заходняга фронту, а ў Магілёве — Стаўка Вярхоўнага камандавання. Тэрыторыя Беларусі была аб'яўлена на ваенным становішчы.Такім чынам у Беларусі усталявалася троеўладдзе: Часовы ўрад, Саветы і ваенае камандавання.Яны былі за нацыянальна-вызваленчага руху і нацыянальна-дзяржаўнага самавызначэння. 25 - 27 сак 1917 г. у Мінску адбыўся першы з'езд, на якім быў выбраны выканаўчы орган - Беларускі нацыянальны камітэт (БНК) у складзе 18 чалавек. З'езд даручыў Камітэту пачаць распрацоўку канстытуцыі. Адразу пасля кастрычніцкіх падзей у Петраградзе бальшавікі Заходняга фронту ўзялі ў свае рукі ўладу ў Мінску і стварылі свой Выканаўчы камітэт Заходняй во-бласці і Заходняга фронту (Аблвыканкамзах). Ідэя стварэння ўнітарнай савецкай дзяржавы. -> Вялікая беларуская рада не прызнавала ўладу Аблвыканкамзаха на Беларусі.30 ліст 1917 г. прадстаўнікі розных партый і рухаў выступілі з адозвай «Да ўсяго беларускага народа», у якой аб'явілі сваю палітычную праграму. У ёй прадугледжвалася абвяшчэнне Беларусі дэмакратычнай рэспублікай; федэрацыі Беларусі з Расіяй і іншымі суседнімі рэспублікамі з адпаведным размежаваннем правоў «краёвых і федэральных улад»; гаварылася пра неадкладнае надзялянне сялян зямлёй. 5 снежня 1917г. у Мінску з'езд прадстаўнікоў усяго беларускага народа. Ідэю Усебеларускага з'езда падтрымаў Беларускі абласны камітэт (БАК) пры Усерасійскім Савеце сялянскіх дэпутатаў у Петраградзе. Дазвол на правядзенне з'езда даў і ўрад У.І. Леніна, а наркам па нацыянальных справах І.В. Сталін выдзеліў на яго правядзенне 50 тыс. рублёў і паабяцаў, што рашэнні форуму будуць прызнаны савецкай уладай.Па ініцыятыве 2-га з'езду Саветаў армій зах.фронту 26 лістапада адбылося аб'яднанне выканых каімтэтаў у адзіны вык-чы камітэт-Абл.вык-чы кам-т Зах вобл.і фронту (Аблвыкамзах) (187членаў).Быў утвораны Прэзідыўм Аблвыкамзаха-страшыня Мяснікоў. І Савет нар-ых камісараў(СНК) Аблвыкамзаха.Дэкрэтамі 3-га Усерасійскага з'езду саветаў раб-х і салд-іх дэп-аў, абвясціўшы усталяванне Саветскай улады на тэр-іі былой Рас.імп-іі.Былі азначаны асн.пр-пы нац.пал-кі дзяр-вы дык-ры пралетар-ту:роўнасць,сувер-ць і брат-ва народаў,пралетарскі інтернацыяналізм.

48 1-ы усебеларускі з'езд . Брэст-літоўскі мірны дагавор і абвяшчэнне БНР. Асн палажэнні устаўных грамат і статуты рады БНР. Гісторыка-прававы аналіз.

3 сак 1918 г. - Брэсцкі мірны дагавор. Беларусь выступала аб'ектам, а не суб'ектам міжнародна-прававых адносін, яна не прызнавалася самастойнай. Фракцыя БСГ выступіла з ідэяй абвяшчэння незалежнасці БНР. 25 сакавіка 1918 г. прынята трэцяя ўстаўная грамата “незалежнасць БНР”. У грамаце: - перагляд ўмоў Брэсцкага міру, самастойнае падпісала пагадненне. Германія не прызнавала БНР самастойнай адзінкай.

Пасля 1918 г. у Германіі Расія дэнансавала Брэсцкі мір і рушыла Чырвоную Армію на Захад. Не маючы ўзброеных сіл і прызнання з боку буйнейшых дзяржаў свету, Рада БНР не змагла арганізаваць суцраціўлення. 10 снежня 1918 г. Чырвоная Армія ўвайшла ў Мінск. Боль-шасць членаў Рады і ўрада пакінулі сталіцу і спыніліся ў Гродне, дзе заставаліся да пачатку красавіка 1918 г., гэта значыць да адыходу з Беларусі германскіх войскаў.

СНК Зап обл ў ночь с 18 на 19 февраля 1918 г. эвакуируется в Смоленск. Власть в Минске берет в свои руки исполком Рады Всебелорусского съезда. 21 февраля 1918 г. он обратился к народу Беларуси с 1-й Уставной грамотой, в которой объявил себя временной властью на Беларуси и учредил Народный Секретариат.

3 марта 1918 г.- Брестский мирный договор, часть Беларуси у Германии.

9 марта ісполком переименовывался в Раду БНР. Призидиум возглавляет председетель БСГ И.Н. Середа. Рада — законодательный орган до созыва Учредительного съезда, исполнительный орган — Народный Секретариат. Во 2-й Уставной грамоте объявлялись демократические свободы: слова, печати, 8 час рабочий день, отменялась частная собственность на землю.

19 марта 1918 г.— 1-е заседание Рады I Всебелорусского съезда.

25 марта 1918 г. 3-я Уставная грамота - БНР объявлялась независимым и вольным государством. 25 апреля 1918 г. текст телеграммы германскому императору (благодарность за освобожде-ние Беларуси от большевистского угнетения и анархии). Указанная телеграмма вызвала волну

протеста в различных слоях общества. 12 июля 1918 г. Народный Секретариат постановлением № 1 признал все декреты недействительными. Всем предписывалось пользоваться законами бывшего Временного правительства до установления законов БНР.

После ноябрьской революции 1918 г. в Германии Россия анну-лировала все условия Брестского мира и начала освобождение территории Беларуси. Рада Беларуси не смогла организовать сопротивление и переехала в Гродно, где находилась до ухода из Беларуси германских войск.

Таким образом, акт 25 марта 1918 г. лишь декларировал же-ланную независимость Беларуси и остался в истории как акт только политический.

Рада БНР и Народный Секретариат фактически не были ре-альными органами власти, а лишь положили начало государ-ственной организации.

В юридическом смысле БНР государством не была, так как не было реального функционирования системы органов власти, правотворческой деятельности, их реализации.

В силу неблагоприятных внешнеполитических и внутриполи-тических обстоятельств, оторванности деятелей и партий БНР от широких народных масс вопрос о создании белорусской государ-ственности так и не был решен. Но акт о независимости БНР, де-ятельность ее Рады активизировали рост национального самосоз-нания, привлекли большое внимание к белорусскому вопросу и в конечном итоге привели к образованию ССРБ.

Першы Усебеларускі з 'езд праходзіў 5— 17 снежня 1917г. у Мінску. 3 1872 дэлегатаў 1167 мелі права рашаючага гола-су, 705 — дарадчага. Па сацыяльнаму складу дэлегаты прадстаўлялі галоўным чынам сялян, рабочых, сярэднія і ніжэйшыя слаі інтэлі-генцыі; па нацыянальнаму — галоўным чынам беларусаў.Аднак члены прэзідыума Усебеларускага з'езда не пад-парадкаваліся рашэнню СНК Заходняй вобласці. 18 снеж-ня 1917 г. яны правялі падпольнае пасяджэнне ў дэпо Лібава-Роменскай чыгункі, на якім выбралі выканкам рады з'езда на чале з лідэрам народніцкага крыла Беларускай Сацы-ялістычнай Грамады (БСГ) Ф. Грыбам. Выканкам рады з'езда паставіў задачу падрыхтоўкі ўзброенай барацьбы за ідэалы беларускай дзяржаўнасці, а таксама паслаў сваю дэлегацыю ў Брэст, дзе ішлі перагаворы паміж кайзе-раўскай Германіяй і Савецкай Расіяй. Але ні тым, ні другім бокам яна афіцыйна не была прынята.У першай устаўной грамаце падкрэслівалася, што «бе-ларускі народ павінен здзейсніць сваё права на поўнае са-мавызначэнне, а нацыянальныя меншасці — на нацыя-нальна-персанальную аўтаномію.Правы нацыі павінны знайсці сваё здзяйсненне шляхам склікання на дэмакратычных асновах Устаноўчага Сойму». 9 сакавіка 1918 г. выканкам Усебеларускага з'езда прыняў другую ўстаўную грамату, у якой аб'явіў Беларусь «у рубяжох расьсяленьня і лічбавай перавагі беларускага на-роду» Народнай Рэспублікай — БНР. Выканкам быў пе-райменаваны ў Раду БНР, прэзідыум якой узначаліў прад-стаўнік БСГ І.М. Серада. Рада аб'яўлялася заканадаўчым органам да склікання Устаноўчага з'езда, дэлегаты якога выбіраліся на аснове роўнага, тайнага і прапарцыянальна-га выбарчага права. Выбіраць і быць выбранымі маглі .ўсе грамадзяне незалежна ад роду заняткаў, нацыянальнай прыналежнасці і веравызнання.Выканаўчым органам аб'яўляўся Народны сакратары-ят, які назначала Рада і які быў адказны перад ёй. Другой устаўной граматай дэклараваліся дэмакратычныя правы і свабоды (слова, друку, сходаў і г. д.), адмянялася прыват-ная ўласнасць на зямлю з перадачай яе без выкупу тым, хто яе апрацоўваў. У межах БНР усім народам давалася права на нацыянальна-персанальную аўтаномію, кожны народ атрымліваў права карыстацца сваёй мовай.