Międzynarodowy system walutowy

Międzynarodowy system walutowy można zdefiniować jako zespół zasad, procedur, instrumentów i instytucji niezbędnych do wykonywania płatności międzynarodowych. Powinien zapewniać gospodarce światowej dostateczną podaż pieniądza, umożliwiać wypełnianie przez pieniądz funkcji miernika wartości i środka płatniczego. Powinien zawierać także mechanizm automatycznie zapewniający równowagę, lub system zachęt. Ważne jest dawanie dostatecznie dużej swobody w dziedzinie doboru środków stosowanych do przywracania równowagi zewnętrznej . Powinien również stabilizować stosunki gospodarcze

Przed I Wojną Światową występował system waluty złotej – spełniał on kryterium posiadania mechanizmu przywracania równowagi, nie spełniał jednak kryterium dysponowania szerokim wyborem środków, których można by użyć.

Połowa lat dwudziestych – system waluty sztabowo-złotej – najistotniejszą różnicą w porównaniu do ww. było to, że w obiegu krajowym pieniądz przestał być praktycznie wymienialny na złoto, było ono natomiast używane do bilansowania obrotów międzynarodowych

System walutowy z Bretton Woods – założenie dwóch organizacji Międzynarodowego Funduszu Walutowego (celem było dążenie do utrzymania stabilnych kursów walutowych – kraje tworzące Fundusz wprowadziły wymienialność swych walut i zgodziły się przyjąć parytety wyznaczone w dolarze amerykańskim) oraz Bank Światowy. MFW nakładał na banki obowiązek interwencji, gdy kursu wychylały się o więcej niż 1% od parytety ustalanego w złocie lub dolarach.

Pozytywna ocena systemu BW – zapewniał gospodarce światowej pieniądz międzynarodowy (dolar). Stosunkowo duża stabilność kursów walutowych. Nieco gorzej wypadały: zapewnienie odpowiedniej podaży płynności międzynarodowej i udostępnienie skutecznych i neutralnych środków przywracania równowagi bilansu płatniczego. Na pierwsze wpływ miał wolny wzrost podaży złota oraz relatywne osłabienie pozycji Stanów Zjednoczonych.

Specjalne prawo ciągnienia (SDR) – prawo do zaciągania przez kraj członkowski specjalnego kredytu na swoim rachunki w MFW.

Porozumienie smithońskie – ustanowenie nowego poziomu kursu głównych walut, poszerzenie dopuszczalnego przedziału wahań kursów (2,25%) , niewymagających interwencji rządów.

System kursów płynnych – kursy walut są ustalane na rynku walutowym, w długim okresie ich poziom jest określony przez czynniki decydujące o podaży i popycie. W krótkim okresie poziom jest korygowany przez interwencje banków centralnych. Istnieją również zasady prowadzenia polityki interwencji.

Brak własnej waluty –waluta innego kraju pełni funkcję legalnego środka płatniczego. Czarnogóra, Panama, Salwador

System izby walutowej – formalne zobowiązanie się danego kraju do wymiany wybranej waluty obcej po sztywnym kursie. Istnieje ścisła zależność podaży pieniądza od posiadanej rezerwy. Bośnia, Bułgaria, Estonia

Kursy sztywne – związane z kursem innej waluty lub koszykiem walutowym. Kraje mogą interweniować na rynku walutowym w taki sposób, aby ich waluta nie zmieniała kursu w stosunku do innej wybranej. Celem takiego wyboru jest stworzenie sobie i partnerom możliwie stabilnych warunków zawierania transakcji. Nigeria, Syria, Zjednoczone Emiraty, Łotwa, Libia

Kurs płynny w paśmie wahań – określa dopuszczalne granice wahań kursu swojej waluty. Węgry, Cypr

Kurs pełzający i kurs pełzający w paśmie wahań – istotą jest dokonywanie okresowych korekt kursów własnej waluty w ściśle określony sposób. Boliwia, Tunezja ; Izrael Białoryś

Kurs płynny kierowany – kurs walutowy kształtowany jest na rynku – władze nie rezygnują z interwencji, nie ustalają jednak z góry zasad. Czechy, Słowacja, Rosja

Kurs płynny – istotą jest pozostawienie przez państwo kształtowania kursu siłom rynku. Państwo decyduje się tylko na interwencje w celu zapewnienia płynności zmian. Szwajcara, Wielka Brytania

System współpracy – wprowadzenie wspólnej waluty. Eliminuje to wiele kosztów transakcyjnych związanych z koniecznością wymiany walut, zwiększa przyjrzystość cen, jest bodźcem do zwiększenia obrotów handlowych, powoduje wzrost konkurencyjności, eliminuje ryzyko kursowe, stabilizuje ceny

Wąż walutowy - istota tego mechanizmu polega na wzajemnym powiązaniu walut krajów-uczestników przy jednoczesnym płynnym kształtowaniu ich kursów w stosunku do innych walut. Zasady funkcjonowania zostały ustalone przez Raport Wernera

Kryteria konwergencji – spełnienie miało gwarantować osiągnięcie równowagi wewnętrznej niewymagającej interwencji.

• Deficyt budżetu nie mógł większy niż 3% PKB, dług państwa nie mógł przekraczać 60% - chyba że wykazywano tendencję spadkową

• Długookresowa stopa procentowa mogła przewyższać najwyżej o 2 punkty procentowe średnią stopę oprocentowania w trzech krajach o najniższej inflacji. Stopa inflacji nie mogła być większa niż o 1,5%

• Kraj przez 2 lata nie powinien dewaluować swej poza uzgodnionym przedziale.

W ramach systemu waluty złotej tzw. Punkty złota oznaczały – granice nieprzekraczalnych wahań kursowych