Międzynarodowa polityka handlowa

Gdy kilka krajów zawiera porozumienia dotyczące współdziałania w dziedzinie polityki handlowej, mówimy o polityce konwencyjnej. W przypadku jednego – autonomicznej polityce handlowej.

Kartel międzynarodowy – porozumienie producentów, dotyczące podziału rynku w celu uzyskania zysku monopolistycznego oraz równomiernego rozłożenia strat miedzy producentami w okresie spadku popytu. Kartelem jest np. OPEC, założony w 1960 roku w Bagdadzie. Członkowie kartelu ustalają kwoty eksportowe i regulują popyt,

Integracja ekonomiczna – celem jest liberalizacja obrotów międzynarodowych, jest to proces scalania gospodarek narodowych poszczególnych krajów i tworzenia z nich jednego organizmu gospodarczego przez usuwanie ograniczeń w przepływie towarów i czynników produkcji oraz tworzenie podobnych warunków konkurencji.

Integracja realna – scalenie gospodarek bez tworzenia organizacyjnych ram porozumienia integracyjnego. Działanie państwa jest zastępowane działaniem czynników, które sprzyjają integracji ekonomicznej, np., bliskość geograficzna, podobieństwo cywilizacyjne, wysoki poziom rozwoju.

Strefa wolnego handlu – porozumienie, którego członkowie likwidują wszystkie cła i ograniczenia pozataryfowe we wzajemnych stosunkach handlowych, pozostawiając krajom członkowskim swobodę działania wobec krajów spoza ugrupowania. Np. EFTA , CEFTA, NAFTA

Unia celna – porozumienie handlowe, w którym kraje członkowskie nie tylko eliminują bariery celne i pozataryfowe, ale także prowadzą wspólną politykę handlową wobec krajów trzecich.

Strefę wolnego handlu oraz unię celną nazywa się czasami preferencyjnymi porozumieniami handlowymi.

Wspólny rynek – kraje członkowskie znoszą w stosunkach wzajemnych ograniczenia w obrocie handlowym, prowadzą wspólną politykę handlową wobec krajów trzecich, oraz wprowadzają nieskrępowany ruch czynników produkcji

Unia ekonomiczna – wspólny rynek + kraje członkowskie dokonują również harmonizacji wszystkich rodzajów polityki – podatkowej, monetarnej i społecznej. Gdy wprowadza się wspólną walutę mówimy o unii walutowej.

Unia polityczna – unifikacja części lub całości polityki zagranicznej i obronnej.

Integracja może sprzyjać wzrostowi obrotów międzynarodowych, prowadzić do racjonalnej lokalizacji produkcji (efekt kreacji handlu) oraz hamować rozwój handlu międzynarodowego i nie sprzyjać racjonalizacji produkcji (efekt przesunięcia handlu, który uwzględnia kraje trzecie, nienależące do unii) szanse na korzyści są większe, gdy kraje tworzące unię celną są państwami uprzemysłowionymi o wysokim poziomie rozwoju i podobnej strukturze wytwarzania.

Długookresowe efekty unii celnej – korzystny wpływ powiększenia rynku na skalę produkcji, wzrost efektywności gospodarowania, wpływ na wielkość przedsiębiorstw, oraz krzywa uczenia się.

GATT – Układ Ogólny w sprawie Taryf Celnych i Handlu – 1948. Organizacja ta ustaliła zasady:

1. Zasada wzajemności – konieczność obustronnego charakteru ustępstw w dziedzinie ułatwienia dostępu do swojego rynku (odsępstwo System Powszechnych Preferencji Celnych – 1971)

2. Zasada niedyskryminacji – obowiązek jednakowego traktowania przez każdy kraj wszystkich partnerów

3. Klauzula największego uprzywilejowania – obniżenie taryfy celnej wobec jednego z partnerów musi spowodować taką samą redukcję w stosunku do innych krajów

4. Klauzula narodowa – towary pochodzące z zagranicy nie mogą być na danym rynku traktowane gorzej od produktów krajowych

Rundy rokowań GATT – strona 266