Bariery pozataryfowe

Bariery pozataryfowe – środki, których zastosowanie powoduje uruchomienie mechanizmu zbliżonego lub identycznego do mechanizmu cła – np. opłaty wyrównawcze, podatki, dodatkowe opłaty. Druga grupa ma charakter ograniczeń administracyjnych .

Ograniczenie ilościowe – bezpośrednie wyznaczenie przez państwo ilości lub wartości dóbr, które mogę być wwiezione do kraju w określonym czasie. Ma najczęściej charakter kontyngentu ilościowego. Technicznym środkiem umożliwiającym egzekwowania jest wprowadzenie licencji importowych. Mechanizm podobny do działania cła. Następuje wzrost ceny danego dobra oraz zwiększenie produkcji przez krajowych producentów. Renta kontyngentowa – dochód powstały w wyniku sztucznego podniesienia ceny przez wprowadzenie ograniczenia ilościowego. Straty konsumentów, korzyści państwa lub przechwycenie przez eksporterów lub importerów.

Dobrowolne ograniczenie eksportu – VER – porozumienie między krajem importującym a eksportującym, w którym ten ostatni zobowiązuje się ograniczyć eksport danego dobra do określonego limitu. Przyczyny zgody – wyeliminowanie konkurentów, polityczne, mniejsze bariery celne, brak podstaw do poddania się procedurze antydumpingowej, uzyskanie wyższej ceny za dobro. Straty konsumentów, korzyści eksporterów.

Innymi typami ograniczeń są normy techniczne oraz sanitarne, zamówienia publiczne (zakupy finansowane z budżetu agend i instytucji rządowych), wymóg składnika krajowego (zobowiązanie krajowego podmioty do pokrycia części popytu na rynku wewnętrznym, bądź pokrywanie części popytu na podzespoły i części na rynku wewnętrznym.

Subsydia – wszelkiego rodzaju wsparcia udzielane przez rząd krajowym podmiotom gospodarczym. Mogą spowodować zmniejszenie kosztów wytwarzania i mieć wpływ na import lub eksport. Subsydia produkcji krajowej – ich celem jest wyeliminowanie bądź zmniejszenie importu określonego dobra lub osiągnięcie innych istotnych celów gospodarczych lub społecznych. Otrzymuje się je wraz z podjęciem produkcji. Występuje strata netto produkcji krajowej, zmniejszenie podaży przedsiębiorstwa subsydiowanego, korzyści innych producentów. Nie występują straty konsumentów. Subsydia eksportowe – celem jest uzyskanie nadwyżki eksportowej lub zwiększenie występującego eksportu. Otrzymuje się je wraz z wywozem produkcji. Występuje zwiększenie produkcji, spadek popytu krajowego, zwiększenie eksportu, nadwyżka producenta, strata konsumenta.

Dumping - sprzedaż dobra za granicą po cenie niższej od ceny uzyskiwanej za to dobro na rynku krajowym. Dzielimy na sporadyczny, łupieżczy (utrzymywane niskie ceny w celu wyeliminowania konkurencji) oraz stały (międzynarodowa dyskryminacja cenowa) Zakłóca lokalizacje produkcji.

Cło antydumpingowe – opłaty nakładane na towary importowane po cenach dumpingowych z zamiarem zniwelowania różnicy między ceną krajową a dumpingową

Wolny handel a protekcjonizm

Niesłuszne argumenty na rzecz protekcjonizmu:

1. Pozwoli on na zwiększenie zatrudnienia i produkcji. Zmniejszenie importu -> zwiększenie popytu na dobra krajowe ->zwiększenie produkcji krajowej. Jednakże jednocześnie występuje ograniczenie konsumpcji, więc wzrost cen w niewielkim stopniu prowadzi do wzrostu produkcji. Argument ten nie uwzględnia również ujemnych skutków dla partnerów zagranicznych.

2. Konieczność ochrony pracy krajowej przed tanią pracą zagraniczną – nawet przy dużo droższej sile roboczej można produkować towary konkurencyjne cenowo, jeżeli praca jest odpowiednio wydajna. Praca nie jest też jedynym czynnikiem produkcji.

3. Konieczność poprawy bilansu handlowego – merkantylizm

4. Cło naukowe – cło nakładane w takiej wysokości, by zrównoważyć poziom cen dóbr importowanych i krajowych.

Argumenty słuszne w określonych warunkach

1. Poprawa relacji wymiennych – tylko w przypadku dużego kraju

2. Chęć ochrony przemysłu raczkującego – w imię przyszłych korzyści opłaca się objąć czasową protekcją wybrany rodzaj wytwórczości, który obecnie nie jest w stanie konkurować – np. kraj ma duże zasoby bawełny i chce wspierać przemysł włókienniczy)

3. Zapewnienie wpływów państwa

4. Korekta ułomności rynku – Mechanizmy zakłócające Korzyści zewnętrzne (np. wzrost poziomu edukacji związanych z istnieniem przemysłu) i koszty zewnętrzne (zanieczyszczenie środowiska)

5. Inne – Cła antydumpingowe, wyrównanie subsydiów stosowanych za granicą, względy społeczne, kulturowe, bezpieczeństwo kraju

Strategiczna polityka handlowa – koncepcja wyjaśniająca, w jakich warunkach dany kraj może kosztem partnera uzyskać korzyści przez wprowadzenie subsydiów. Wychodzi ona od założenia istnienia niedoskonałej konkurencji, przedsiębiorstwa dążą więc do uzyskania zysków monopolistycznych, ważne są korzyści skali i międzynarodowa współzależność ekonomiczna. Strona 228. Jej celem jest poprawa konkurencyjności firm krajowych wobec zagranicznych z branży uznanej za mająca znaczenie dla gospodarki

Polityka przemysłowa – polityka państwa zmierzająca do rozwoju branż i gałęzi przemysłu uznawanych za nowoczesne. U jej podstaw leżą strategiczna polityka handlowa i koncepcja dynamicznej przewagi komparatywnej.

Sankcje – wprowadzane przez rząd ograniczenia w normalnych stosunkach handlowych z określonym krajem lub grupą, podejmowane z zamiarem osiągnięcia określonego celu. Dzielimy je na handlowe – mogą przybierać formę zakazu eksportu i/lub importu oraz finansowe – wstrzymanie pomocy zagranicznej, odcięcie od kredytów, zamrożenie wkładów finansowych za granicą.

Zapotrzebowanie bezpośrednie na zasoby naturalne – obejmuje zasoby wszystkich surowców przetwarzanych w procesach gospodarczych .Zapotrzebowanie pośrednie na zasoby naturalne – obejmuje zasoby mające podobne właściwości i nie są poddawane ostatecznej przeróbce oraz zasoby naturalne pobrane wraz z bezpośrednimi.

Całkowite zapotrzebowanie gospodarki = bezpośrednie + pośrednie zapotrzebowanie na zasoby krajowe + bezpośrednie i pośrednie zapotrzebowanie na zasoby importowane – bezpośrednie i pośrednie zapotrzebowanie na zasoby kierowane na eksport.

Protokół montrealski o substancjach niszczących poduszkę ozonową – 1987.

Konwencja bazylejska o kontroli transgranicznego przemieszczania się niebezpiecznych odpadów i ich unieszkodliwiania.

Wydatki budżetowe na subsydiowanie produkcji mogą zostać rekompensowane korzyściami, które odnosi przedsiębiorstwo w wyniki m.in. praktycznej nauki (learning-by-doing)