Аитв-жұқпасының клиникалық жіктемесі (в.И. Покровский, 1989)

І. Жасырын кезеңі.

ІІ. Біріншілік көріністер стадиясы.

А. Жедел қызба фазасы;

Б. Симптомсыз фазасы;

В. Тұрақты денеге жайылған лимфаденопатия.

ІІІ. Екіншілік аурулар стадиясы.

А. Дене салмағы 10%-ға азайған тері мен шырышты қабықтың беткейлі микозды, бактериалды немесе вирусты зақымдануы (белдемелі лишай, қайталамалы фарингит, синуситтер);

Б. Дене салмағының 10%-дан көп үдемелі азаюы, 1 айдан артық себепсіз диарея немесе қызба, шашты лейкоплакия мен өкпе туберкулезінің болуы, қайталанған немесе бактериямен, микозбен, вируспен және қарапайымдылармен ішкі органдардың тұрақты зақымдануы (диссеминациясы) немесе тері мен шырышты қабықтың астыңғы қабаттарының зақымдануы, белдемелі лишай, шектелген Капоши саркомасы кіреді.

В. Генерализацияланған бактериалды, вирусты, грибті, қарапайымды аурулар, пневмоцисты пневмония, өңеш кандидозы, атипті микобактериоз, өкпеден тыс туберкулез, кахексия, денеге жайылған Капоши саркомасы, орталық нерв жүйесінің әр түрлі этиологиялы зақымдануы жатады.

.

Аутоиммунды бұзылыстар

Дені сау адамдарда аутоантиденелер болатыны анықталған. Олар ескірген эритроциттерге қарсы, оларды организмнен тазартуға бағытталған. Қалыпты жағдайда антиидиотиптік антиденелер болатыны белгілі. Олар антиденелер құратын лимфоциттерге қарсы, егерде антиденелер мөлшерден көп шығып жатса, соны тоқтатуға бағытталған, иммундық реакцияны реттейтін фактор, оның патогендік әсері жоқ.

Сонымен бірге патогенезі аутоагрессияға байланысты ревматоидты артрит, тиреоидит Хашимото, склеродермия, жүйелі қызыл жегі сияқты аурулар бар.

Аутоагрессиялы аурулар экспериментте жануарларда да болады. Сөйтіп, аутоагрессиялы, аутоиммунды ауруларда біздің өз клеткаларымызға қарсы антиденелер пайда болып, қай мүшенің клеткаларына қарсы антиденелер құрылса, сол мүшені зақымдайды.

Аутоантиденелер организм тосқаулы сыртындағы мүшелердің торшаларына қарсы құрылатыны бірінші зерттелді. Егер бас және жұлын миының, шыны дене, сперматозоидтар, омыртқа аралық дискі, қалқанша бездің кейбір жерлері қабынуға шалдығып, оған лимфоциттер барып, түйісу болса, сол органдардың торшаларына қарсы аутоагрессия дамиды. Оған қан мен ми арасындағы кедергінің бұзылуы, көздің симпатикалық қабынуы дәлел.

Сол сияқты сперматозоидтарға қарсы антиденелер құрылса, еркектің бедеулігі қалыптасады.

Инфекциялық синдром

Адам организміне кірген микробтар бір мүшенің торшаларында, субклеткалық деңгейде, жалпы денеге әсері бар инфекциялық процесс дамытады. Физиологиялық қорғаныс реакцияларымен бірге иммунологиялық өзгерістер пайда болады. Иммунитет дерті қоздырушы-микробтың ерекшелігіне байланысты жүреді. Вирустар, грибтер, кейбір бактериялар (бруцеллез, туберкулез, лепра) және қарапайымдылар (малярия, лейшманиоз), торша ішінде паразитттік өмір өткізеді.

Шартты патогенді микробтардың торша ішіндегі паразиттік өмірі ұзаққа созылады.

Үшінші топтың патогендігі жоғары микробтардың торша сыртындағы паразиттік өміріне байланысты.

Қоздырғыштың түріне, микробтардың аз-көбіне және организмнің қорғаныс күшіне байланысты инфекциялық процесстің мынандай түрлері белгілі:

1. Микроб сақтаушылық (тасымалдаушылық): жедел, созылмалы түрлері; 2. Инфекцияның манифестті түрлері: жедел, жеделдеу, созылмалы, баяу ағымды, аралас (бактерия + бактерия, вирус + вирус, вирус + бактерия) түрлері.

Жұқпалы ауру дамығанда иммундық жауап көп компонентті иммунитет мүшелерінің қатысуымен бір звено арқылы жүреді. Клетка ішіндегі паразиттерден қорғаныс торшалық иммунитетпен (Т-әсерленгіші, К-және ЕК-клеткалармен) жүреді. Патогендігі жоғары торша сыртындағы микробтардан қорғану гуморальдық иммунитетпен, антиденелер мен комплементпен жүреді. Макрофагтар мен нейтрофилдер патогендігі төмен қоздырушылардан қорғайды.

Инфекциялық процестің ерекшелігі кісінің жасына да байланысты иммундық жүйенің өзгерістерімен де сипатталады.

Жас балалар, иммундық жүйе мүшелері жетілмегендіктен, респираторлы вирусты және бактериальды аурулармен жиі ауырады.

Қарт адамдарда айырша бездің атрофиясына байланысты торшалық иммунитет төмендеп, гуморальдық иммунитет звеносы қалыпты сақталады. Қарттар іріңді инфекцияларға төзімді. Бірақ вирусты (респираторлы) инфекциялармен, грибті аурулармен жиі ауырады. Қарт адамдарда, жастарға қарағанда, онкологиялық процестердің даму қауіпі көбейеді.