8) Паняцце аб тэмпераменце. Улік асаблівасцей тэмпераменту ў вучэбна-выхаваўчай працы.

Т. – і ёсць індывідуальна своеасаблівая якасць псіхікі чалавека, што вызначаюць хуткасць ягонай псіхічнай дзейнасці. Т. уключае 2 кампаненты:

АКТЫЎНАСЦЬ – характарызуе ступень жвавасці, хуткасці ці наадварот

ЭМАЦЫЯНАЛЬНАСЦІ – гэта мадэльнасць эмоцый, пачуццяў, настрояў іх знак (від) станоўчы ці адмоўны.

У псіхалогіі вылучаюцца 4 асноўных тэмперамента: сангвінічны, халерычны, флегматычны, меланхалічны. Кожная з іх мае сваю ўласцівасць і сваю функцыю.:

Сангвінік характарызуецца зменлівымі настроямі, моцнымі пачуццямі і перажываннямі, актыўнай дзейнасцю і захопленасцю, але гэта працягваецца да таго часу, пакуль у яго ёсць цікавасць. Ён аптымістычны, дасціпны, разумны, лёгка знаёміцца з людзьмі, кантралюе свае эмоцыі, хутка прыстасоўваецца да новых абставін, лёгка паддаецца псіхічнаму ўздзеянню іншых. Сангвінік безадказны, любіць выхваляцца, імкнецца да верхавенства ў дружбе і каханні.

у сангвініка патрэбна выхоўваць сур’ёзныя адносіны да ўсяго, каб ён не стаўся легкадумным і абыякавым да сябе, да іншых і да ўсяго;

Халерык характарызуецца павышанай узбуджальнасцю, рухавасцю, энергічнасцю, імгненнай рэакцыяй, гарачымі пачуццямі; пасля ўздыму актыўнасці ў яго настае дэпрэсія, упадак сіл. У халерыка няўстойлівы настрой; ён запальчывы, сябелюбівы, прамалінейны, дрэнна ўжываецца з іншымі, любіць быць лідэрам.

У халерыка патрэбна выхоўваць дысцыплінаванасць, стрыманасць, самакантроль, каб ён спачатку думаў, а потым нешта рабіў, а не наадварот, а таксама фарміраваць у яго добразычлівасць, каб не быў зласлівы і помслівы;

Флегматык добра сябе паводзіць, пазбягае хуткіх і неабдуманых рашэнняў, павольна пераключаецца з аднаго віду дзейнасці на іншы, пасіўны, любіць парадак, пазбягае неабдуманых зносін і знаёмстваў, хоць лёгка прывыкае да новых умоў. Працуе павольна, работу выконвае добрасумленна. Ёсць у яго і недахопы: няўпэўненасць у сабе, разгубленасць у складаных сітуацыях, нізкая самаацэнка, празмерная падазронасць да іншых.

У флегматыка патрэбна выхоўваць актыўнасць і большую эмацыянальнасць, каб не быў лянотным і ўмеў спачываць іншым;

Для меланхоліка характэрна высокая эмацыянальнасць, уражлівасць, спагадлівасць і лёгкая ранімасць; у экстрэмальных сітуацыях часта ўзнікаюць панічны стан, нуда, туга. Ён сарамлівы, баязлівы, нерашучы, балюча пераносіць няўдачы.

У меланхолікаў трэба выхоўваць таварыскасць, большую непрабівальнасць ад уздзеяння са знешняга свету, упэўненасць у сябе і сваіх сілах, каб не стаўся адгужаным, замкненым, трывожлівым, лёгка ранімым, неупэўненным.

Першыя 3 тэмперамента адносяцца да моцнага тыпу нярвовай сістэмы, а 4 – да слабага. Таму працуючы з дзецьмі варта зважаць на тып іх НС .Моцная НС праяўляецца ў здатнасці дзяцей да працяглай напружанай працы, увага у іх устойлівая, яны стрыманыя, валодаюць сабой, працуюць раўнамерна, хутка канцэтруюцца, хутка размяркоўваюць і пераключаюць сваю ўвагу, у час працы не адхіляюцца ў дзяцей са слабай нярвовай сістэмай усё наадварот.